Ozempic, Mounjaro ve Zepbound gibi GLP-1 reseptör agonisti olarak bilinen kilo verdirici ilaçlar, obezite tedavisinde önemli değişiklikler yarattı. Ancak bu ilaçların etkisi herkes için aynı değil; bazı hastalar vücut ağırlıklarının %5'inden azını kaybederken, bazıları %20'den fazla kilo verebiliyor.

Genetik Etkenler ve İlaç Yanıtları

Kar amacı gütmeyen 23andMe Araştırma Enstitüsü'nden bilim insanları, bu farklılıkların genetikten kaynaklanabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, GLP-1 reseptör agonistlerinin bazı kişilerde neden daha etkili olduğunu ve yan etkilerin neden farklılık gösterdiğini genetik açıdan inceledi.

23andMe Araştırma Enstitüsü baş tıbbi sorumlusu Noura Abul-Husn, "Piyasada kilo vermeye yönelik destek ürünleri ve ilaçlar çok fazla ancak kilo yönetimi genellikle deneme-yanılma yöntemiyle yapılıyor. Bu da hastaların tedavi etkinliği ve yan etkiler konusunda belirsizlik yaşamasına yol açıyor" dedi.

Çalışmanın Detayları

Nature dergisinde yayımlanan çalışmada, GLP-1 ilaçlarını kullanan yaklaşık 28 bin katılımcının genetik verileri ve deneyimleri analiz edildi. Katılımcılar ilaçları ortalama 8,3 ay kullandıklarını bildirdi.

GLP1R genindeki bir missense varyantının, ilaçların etkinliğini artırdığı belirlendi. Bu varyantın bir kopyasını taşıyan kişiler, sekiz aylık tedavi süresince ortalama 0,76 kilogram daha fazla kilo verdi.

Ayrıca, Mide İnhibitör Polipeptid Reseptörü (GIPR) genindeki başka bir varyantın, tirzepatid (Mounjaro veya Zepbound gibi) kullananlarda bulantı ve kusma gibi yan etkilerle ilişkili olduğu ancak kilo kaybını etkilemediği tespit edildi.

Genetik Etkilerin Sınırları ve Gelecek Perspektifi

Çalışmanın yazarları, genetik faktörlerin kilo verdirici ilaçlara verilen yanıtları etkilediğini vurgularken, etkilerin sınırlı olduğunu ve daha fazla araştırma gerektiğini belirtti.

Cambridge Üniversitesi araştırma programı yöneticisi Marie Spreckley, "Genetik varyasyonların tedaviye yanıt farklılıklarına katkıda bulunduğuna dair biyolojik olarak makul kanıtlar mevcut ancak bu etkiler klinik açıdan küçüktür" dedi. Spreckley, cinsiyet, ilaç türü, doz ve kullanım süresi gibi faktörlerin bu değişkenliğin daha büyük kısmını açıkladığını ekledi.

Sevilla’daki Vithas Hastanesi Metabolik Sağlık, Diyabet ve Obezite Birimi sorumlusu ve İspanyol Obezite Araştırmaları Derneği (SEEDO) üyesi Cristóbal Morales, "Farmakogenomik sayesinde genetik yapının ilaç yanıtını nasıl etkilediğini önceden tahmin edebilmek, tedavi yanıtını kişiselleştirmek açısından önemli bir dönüm noktasıdır" ifadelerini kullandı.

Morales, bu yaklaşımın sadece hangi tedavilerin seçileceği konusunda değil, aynı zamanda yanıt verenlerle vermeyenleri ayırt ederek ve yan etki riski yüksek olanları belirleyerek tedavilerin daha hassas ve etkili kullanılmasını sağlayacağını belirtti. Ayrıca, kilo verme sürecinde farklı yöntemlerin etkisini karşılaştıran aralıklı oruç ve klasik diyetlerin karşılaştırılması üzerine yapılan araştırmalar da bu alanda önemli bilgiler sunmaktadır.