Bahar nezlesi, dünya genelinde 400 milyondan fazla kişiyi etkileyen alerjik rinit türüdür. Alerji ve rinoloji uzmanı Glenis Scadding, 40 yıl önce uyguladığı dil altı immünoterapi sayesinde hayatı değişen hastasını hâlâ hatırlıyor. Hastanın, huş ağacı polenine karşı alerjisi o kadar şiddetliydi ki, nefes nefese kalmadan evinden tren istasyonuna yürüyemiyordu.

Scadding'in geliştirdiği tedavi, vücudun alerjenlere karşı duyarsızlaşmasını sağlamak amacıyla alerjen damlaların dil altına uygulanmasını içeriyor. Bu yöntem, alerjik reaksiyonların şiddetini azaltarak semptomların kontrol altına alınmasını hedefliyor.

Bahar Nezlesinin Yaygınlığı ve Etkileri

Bahar nezlesi veya saman nezlesi, mevsimsel alerjik rinit olarak bilinir ve burun akıntısı, kaşıntı, hapşırık ve nefes alma güçlüğü gibi belirtilerle kendini gösterir. İngiltere'de her dört yetişkinden biri ve her sekiz çocuktan biri bu durumdan muzdarip olup, yılda en az 16 milyon doktor ziyaretine neden olmaktadır. Avustralya ve ABD'de de benzer yaygınlık oranları gözlemlenmektedir.

İklim değişikliği nedeniyle bahar nezlesinin görülme sıklığının arttığı ve belirtilerin daha şiddetli hale geldiği konusunda bilimsel kanıtlar artmaktadır. Bahar nezlesi sadece yaşam kalitesini düşürmekle kalmayıp, üst solunum yolu enfeksiyonları ve astım riskini de artırabilmektedir.

İmmünoterapi ve Diğer Tedavi Yöntemleri

İmmünoterapi (AIT), vücudun belirli alerjenlere karşı daha az hassas hale gelmesini sağlayarak bahar nezlesinin tedavisinde önemli bir ilerleme olarak kabul ediliyor. Scadding ve diğer uzmanlar, birçok hastanın bu tedaviden faydalanabileceği halde yeterli erişime sahip olmadığını belirtiyor.

İmmünoterapi, enjeksiyon veya dil altı damla şeklinde uygulanabilir. Enjeksiyon yöntemi nadiren ciddi alerjik reaksiyonlara yol açabilirken, dil altı tedavi daha güvenli ve etkili bulunmuştur. Dil altı immünoterapi, Dünya Sağlık Örgütü tarafından 1998 yılında umut verici bir alternatif olarak tanınmıştır.

Uzmanlar, dil altı tedavinin polen mevsiminden 8 ila 16 hafta önce başlanmasının ve üç yıl boyunca sürdürülmesinin uzun vadede hastalığın gerilemesini sağlayabileceğini ifade ediyor. Klinik araştırmalar, dil altı immünoterapinin tedavi sonrasında bile etkilerinin kalıcı olabileceğini göstermektedir.

Alternatif Tedaviler ve Yaşam Tarzı Önerileri

Bunun yanı sıra, antihistamin ve kortikosteroid içeren burun spreyleri, mevsim başlamadan önce düzenli kullanımda belirtileri azaltmakta etkilidir. Antihistamin tabletleri ise doğrudan burun dokusuna uygulanmadıkları için genellikle spreyler kadar etkili değildir.

Alerji uzmanları, polen maruziyetini azaltmak için pencerelerin kapalı tutulması, hava temizleyici kullanımı, güneş gözlüğü veya maske takılması ve eve geldikten sonra ellerin, yüzün ve saçların yıkanmasını öneriyor. Ancak özellikle şiddetli belirtiler yaşayan hastalar için tetikleyicileri azaltmanın sınırı bulunmaktadır.

Astım ve Bahar Nezlesi İlişkisi

Uzmanlar, üst solunum yollarındaki alerjik iltihabın alt solunum yollarını da etkileyerek astım gelişimine yol açabileceğini vurguluyor. ABD’li çocuk alerjisi uzmanı Barrie Cohen, "Tek hava yolu, tek hastalık" kavramıyla bu bağlantıyı açıklıyor.

İmmünoterapi, astım gelişimini önleyebilmekte ve astım ilaçlarının kullanımını azaltmaktadır. Ancak mevcut astımı olan, özellikle kontrolsüz veya ağır astımı bulunan hastalarda immünoterapi uygulaması dikkatle değerlendirilmelidir.

Biyolojik İlaçlar ve Tedavi Seçenekleri

Şiddetli vakalarda biyolojik ilaçlar, bağışıklık sisteminin alerjik reaksiyonlardaki rolünü hedef alarak iltihabı azaltabilir. Bu ilaçlar immünoterapi ile birlikte kullanılabilir ve burun belirtilerinin %50’den fazla azalmasını sağlayabilir. Ancak biyolojik ilaçların yıllık maliyeti immünoterapiden daha yüksektir ve uzun vadeli hastalık gerilemesi sağlamamaktadır.

Sonuç ve Uzman Görüşleri

İmmünoterapi ve diğer tedavi yöntemleri bahar nezlesi hastalarının yaşam kalitesini önemli ölçüde artırmaktadır. Ancak uzmanlar, hastalığın hafife alınmasının ve hastaların doğru tedaviye ulaşamamasının büyük bir sorun olduğunu belirtiyor. Glenis Scadding, hastaların erken aşamada uzmanlara başvurmalarının tedavi başarısı için kritik olduğunu ifade ediyor. Stephen Durham ise "Hastaların büyük çoğunluğu için etkili tedaviler mevcut. Asıl problem, bu durumun ciddiye alınmaması ve tedavi seçeneklerinin bilinmemesi" diyor.