Yeni bir derleme, aralıklı oruç uygulamasının fazla kilolu veya obez yetişkinlerde geleneksel diyetlere kıyasla daha etkili kilo kaybı sağlamadığını gösterdi. Obezite, yüksek gelirli ülkelerde başlıca ölüm nedenlerinden biri olarak önemli bir halk sağlığı sorunu olmaya devam ediyor.

Obezitenin Küresel Durumu

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) verilerine göre, 1975'ten beri yetişkin obezitesi dünya genelinde üç katından fazla artış gösterdi. 2022 yılında 2,5 milyar yetişkin fazla kilolu olarak sınıflandırılırken, bunların 890 milyonu obezdi.

Aralıklı Oruç ve Popülerliği

Uzun süreli açlık içeren aralıklı oruç yöntemi, sosyal medya ve yaşam tarzı fenomenlerinin etkisiyle son yıllarda popülerlik kazandı. En yaygın uygulamalardan biri, 16 saat açlık ve 8 saat yemek aralığı içerirken, bazı kişiler haftada iki kez 24 saat oruç tutuyor. Ancak yeni bulgular, bu yöntemlerin kilo verme açısından sınırlı fayda sağladığını işaret ediyor.

Derlemenin Yöntemi ve Bulguları

Araştırmacılar, Kuzey Amerika, Avrupa, Çin, Avustralya ve Güney Amerika'dan 1.995 yetişkini kapsayan 22 randomize klinik çalışmanın verilerini inceledi. Çalışmalarda gün aşırı oruç, dönemsel oruç ve zaman kısıtlı beslenme gibi aralıklı oruç türleri değerlendirildi. Katılımcılar çoğunlukla en fazla 12 ay boyunca takip edildi.

Cochrane Library'de yayımlanan derlemede, aralıklı oruç geleneksel beslenme önerileri (örneğin Akdeniz diyeti faydaları ve uygulaması) ve herhangi bir müdahale yapılmamasıyla karşılaştırıldı. Sonuçlara göre, aralıklı oruç uygulayanlar vücut ağırlıklarının ortalama %3'ünü kaybetti. Bu oran, sağlık sonuçlarını iyileştirmek için klinik olarak anlamlı kabul edilen %5 eşğinin altında kaldı.

Yan Etkiler ve Kanıtların Sınırlılıkları

Yan etkilerin raporlanması çalışmalarda tutarsızdı, bu da kesin sonuçlara ulaşmayı zorlaştırdı. Mevcut kanıt temeli sınırlı olup, yalnızca 22 çalışma değerlendirildi ve bunların çoğu küçük örneklemler ve tutarsız raporlamalara dayanıyor.

"Aralıklı oruç, kilo vermeye çalışan fazla kilolu ya da obez yetişkinler için pek işe yarıyor gibi görünmüyor," dedi incelemenin başyazarı Luis Garegnani, Universidad Hospital Italiano de Buenos Aires Cochrane Ortak Merkezi'nden. Garegnani ayrıca internette oruç etrafında oluşan abartılı söylemler konusunda uyardı: "Aralıklı oruç bazı insanlar için makul bir seçenek olabilir, ancak mevcut kanıtlar sosyal medyada gördüğümüz coşkuyu haklı çıkarmıyor."

Gelecek Araştırmalar ve Öneriler

Aralıklı orucun uzun vadeli etkilerini değerlendiren çok az çalışma bulunuyor. Garegnani, "Obezite kronik bir durum ve kısa süreli çalışmalar uzun vadeli kararları yönlendirmeyi zorlaştırıyor" dedi. Çalışmaların çoğunda yüksek gelirli ülkelerde yaşayan beyaz katılımcılar yer aldı. Oysa obezite, düşük ve orta gelirli ülkelerde de hızla büyüyen bir sorun olduğundan, bu bölgelerde daha fazla araştırmaya ihtiyaç var.

Yazarlar, bulguların bazı ipuçları sunduğunu ancak tüm nüfusa genellenemeyeceğini, sonuçların cinsiyet, yaş, etnik köken, hastalık durumu veya altta yatan yeme bozukluklarına göre değişebileceğini belirtti. Cochrane Evidence Synthesis Unit Iberoamerica’dan kıdemli yazar Eva Madrid, "Mevcut kanıtlarla genel bir öneride bulunmak zor. Doktorların, kilo vermek isteyen fazla kilolu bir yetişkine danışmanlık verirken vaka bazında ilerlemesi gerekecek" dedi.

Obezite ile mücadelede erken yaşta müdahalenin önemi, çocukları abur cuburdan uzak tutmanın yolları konusunda uzmanların önerileriyle de destekleniyor.