Emma Backlund gibi birçok kadın için adet kanı uzun süre göz ardı edilen bir konu oldu. Ancak 2023 yılında, biyoteknoloji girişimi NextGen Jane, Backlund'dan topladığı sekiz tamponu laboratuvarında inceleyerek adet kanının sağlık alanındaki potansiyelini araştırmaya başladı. ABD'nin Minnesota eyaletinde yaşayan 27 yaşındaki yüksek lisans öğrencisi Backlund, genç yaşında yaşadığı şiddetli adet sancıları ve kusmalar nedeniyle 13 yıl süren endometriozis teşhisine giden zorlu bir süreçten geçti.

Endometriozis ve Tanı Sürecindeki Zorluklar

Yaklaşık 190 milyon kadını etkilediği tahmin edilen endometriozis, rahim dokusunun rahim dışına taşmasıyla oluşan kronik ve yaşam kalitesini önemli ölçüde düşüren bir hastalık. Ağır adet kanaması, şiddetli karın ağrısı ve kısırlık gibi belirtilerle kendini gösteren bu rahatsızlığın teşhisi genellikle 5 ila 12 yıl arasında gecikiyor. NextGen Jane'in kurucularından Ridhi Tariyal, tanı için laparoskopi yöntemiyle pelvik boşluğa kamera yerleştirilmesini içeren cerrahi müdahalenin zorunlu olduğunu, ancak şirketlerinin daha hızlı, ekonomik ve invaziv olmayan testler geliştirmeye çalıştığını belirtiyor.

Adet Kanı: Sağlıkta Yeni Bir Kaynak

Adet kanı, yarısı normal kan ve geri kalanı proteinler, hormonlar, bakteriler ve çeşitli üreme organlarından gelen hücreler içeren kompleks bir sıvı. NextGen Jane ve ABD'deki Northwell Health Feinstein Tıbbi Araştırma Enstitüsü'nden üreme biyoloğu Christine Metz, adet kanının üreme organlarıyla ilgili bilgileri doğal bir biyopsi gibi sunduğunu vurguluyor. 2014'ten bu yana 330'dan fazla kadından 2 binden fazla adet kanı örneği toplayan NextGen Jane, bu verilerle endometriozis başta olmak üzere rahim kanseri, adenomiyoz ve endometrit gibi hastalıkların tespiti için çalışmalar yürütüyor.

Biyo-Belirteçlerin Keşfi ve Tanı Testleri

Adet kanı üzerinde yapılan araştırmalar, endometriozis hastalarının rahminde bağışıklık hücrelerinde ve gen ifadesinde belirgin farklılıklar olduğunu ortaya koydu. Metz ve genetik uzmanı Peter Greksen'in 3.700'den fazla kadını incelediği çalışmada, bu farklılıkların ameliyatsız tanı testlerinin geliştirilmesine olanak sağlayabileceği belirtiliyor. ABD Gıda ve İlaç İdaresi'nin 2027'de evde kullanılabilen tanı kitine onay vermesi hedefleniyor. NextGen Jane ayrıca haberci RNA (mRNA) analiziyle endometriozise özgü biyobelirteçler tespit etti.

Adet Kanının Diğer Sağlık Alanlarındaki Rolü

Adet kanı yalnızca endometriozisle sınırlı kalmayıp, yaşlanma, tiroid hastalıkları, romatoid artrit, lupus, multipl skleroz ve diyabet gibi çeşitli hastalıkların teşhisinde de fayda sağlıyor. Örneğin, Kaliforniya merkezli Qvin'in geliştirdiği Q-Pad adlı hijyenik ped, adet kanındaki kan şekeri seviyelerini ölçerek diyabet takibinde kullanılabiliyor. Ayrıca, rahim ağzı kanseri riskine yol açan yüksek riskli HPV türlerini tespit etmede Pap smear testlerinden daha etkili sonuçlar verdiği gösterildi.

Kültürel Engeller ve Kadın Sağlığı Araştırmalarının Önemi

Adet kanı araştırmalarının önündeki en büyük engel, konunun tabulaştırılması ve kadın sağlığı alanındaki yetersiz finansman. Küresel araştırma fonlarının sadece %5'i kadın sağlığına ayrılırken, ilaç araştırmalarının çoğunluğu erkek deneklerle yapılıyor. Backlund gibi endometriozis hastaları, bu tür araştırmaların gecikmesinin getirdiği acı tecrübeleri sıkça dile getiriyor. Araştırmacılar, non-invaziv tanı araçları geliştirerek gelecek nesil kadınların daha hızlı ve etkili tedaviye ulaşmasını hedefliyor. Bu bağlamda, kadınların yaşam kalitesini artırmaya yönelik menopoz sürecini bilinçli ve sağlıklı geçirmeleri için eğitimler önemli bir adım olarak görülüyor.

"İlk defa 11 yaşıma bastığımda adet gördüm ve öleceğimi sandım." - Emma Backlund

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlanmış ve kontrol edilmiştir. Çevirisinde yapay zekadan destek alınmıştır. Kadın sağlığı alanındaki diğer önemli konular arasında, büyük memelerin sağlık üzerindeki etkileri ve meme küçültme ameliyatları da yer alıyor.