Avrupa Birliği’nin (AB) 2025 yılına dair yayımladığı yeni rapora göre, Avrupa pazarına giren kozmetik ürünler, oyuncaklar ve telefon şarj cihazları gibi ürünlerde tehlike oranı hiç olmadığı kadar yükseldi. AB’nin tehlikeli ürünleri takip ettiği Safety Gate sistemi, geçen yıl 4.671 uyarı bildirimi aldı. Bu rakam, 2003’te sistemin kurulmasından bu yana en yüksek seviyeyi temsil ediyor ve 2024’e göre %14, 2022’ye kıyasla ise iki katından fazla bir artış anlamına geliyor.

Komiser McGrath’tan Güvenlik Vurgusu

Avrupa Birliği Tüketici Koruma Komiseri Michael McGrath, 2025 Safety Gate Raporu’nun tanıtımında, "Tüketim malları günlük hayatımızın ayrılmaz bir parçasıdır. Kaynağı ve amacı ne olursa olsun, bu ürünler hem sağlığımız hem de çevremiz için güvenli olmalıdır" ifadelerini kullandı. McGrath, e-ticaret hacminin ve üçüncü ülkelerden AB’ye gelen paketlerin artışıyla birlikte, bu güvenlik mekanizmasının giderek daha kritik hale geldiğini belirtti.

Safety Gate Sistemi ve Kapsamı

2003 yılında hayata geçirilen Safety Gate (Hızlı Uyarı Sistemi), boğulma, yanık, işitme veya görme kaybı gibi insan sağlığı risklerinin yanı sıra çevre, enerji kaynakları ve mülke yönelik tehlikeleri de kapsıyor. Sisteme göre, 2025’te en çok uyarı alınan ürünler kozmetik, oyuncak ve elektrikli cihazlar oldu.

Riskler ve Yasaklı Maddeler

Uyarıların %53’ü tehlikeli kimyasal maddelerle ilgili bulunurken, %14’ü yaralanma, %9’u ise boğulma riskinden kaynaklandı. Güvenlik uyarılarının yaklaşık %80’i, AB’de 2022’den itibaren yasaklanan butylphenyl methylpropional (BMCHA) içeren kozmetik ürünlerle bağlantılı. BMCHA, üreme sistemi üzerindeki zararlı etkileri ve cilt tahrişi nedeniyle parfümlerde, losyonlarda ve ev ürünlerinde kullanımı yasaklanmış bir sentetik koku maddesi.

Raporda ayrıca, AB’de 2025’te yasaklanan ve doğum öncesi sağlık riskleri ile alerjik reaksiyon endişeleri taşıyan trimethylbenzoyl diphenylphosphine oxide (TPO) adlı kimyasalı içeren UV/LED ile kurutulan jel oje ürünlerine ilişkin vakaların ilk kez ulusal makamlarca bildirildiği belirtildi.

Tehlikeli Ürün Bildirimlerinde Lider Ülkeler

2025’te en fazla tehlikeli ürün bildirimi İtalya’dan geldi ve 1.193 bildirimle zirvede yer aldı. Almanya 465, Fransa ise 455 bildirimle onu takip etti. Yunanistan sıfır, Romanya iki, İzlanda ise beş bildirimde bulundu. AB dışından gelen tehlikeli ürünlerin oranı oldukça yüksek; Komiser McGrath, bildirilen ürünlerin yaklaşık %64’ünün AB dışından kaynaklandığını vurguladı. Çin, 4.671 raporun 2.006’sının menşe ülkesi olarak en büyük dış kaynak olarak öne çıktı.

Avrupa içindeki menşe ülkelerinde ise İtalya 614, Almanya 288 bildirimle ilk sıralarda yer aldı.

BEUC Genel Direktörü Reyna’dan Çevrim İçi Pazar Uyarısı

Avrupa Tüketici Örgütü (BEUC) Genel Direktörü Agustín Reyna, "Boğulma riski taşıyan oyuncaklar, alerjik reaksiyonlara neden olan kozmetikler veya alev alma tehlikesi bulunan şarj cihazları çoğunlukla Çinli çevrim içi pazar yerleri aracılığıyla Avrupa’ya girmeye devam ediyor. Bu durum tedarik zincirinde sorumluluk sahibi bir kişi bırakmıyor" dedi. Reyna, tüketicilerin korunabilmesi için çevrim içi pazar yerlerinin sorumlu tutulması ve nihai olarak hukuki sorumluluk üstlenmelerinin zorunlu hale gelmesi gerektiğini ekledi.

Safety Gate Sistemi Nasıl İşliyor?

Safety Gate sistemi, ulusal yetkililerin kendi pazarlarında tespit ettiği tehlikeli ürün bildirimlerini topluyor. Bu bilgiler, şirketler ve tüketiciler aracılığıyla da sağlanabiliyor. Avrupa Komisyonu verileri doğruladıktan sonra diğer üye ülkelere iletiyor ve onların da söz konusu ürünleri kendi pazarlarında denetlemesini sağlıyor. Onaylanan bilgiler portalda yayımlanarak kamuya açık hale getiriliyor.

Ancak BEUC, AB pazarına giren tüm ürünlerin denetlenmesinin mümkün olmaması nedeniyle bildirilen vakaların yalnızca görünür kısmı teşkil ettiğine dikkat çekiyor. Örgüt, istatistiklerin güvenlik seviyesindeki değişikliklere veya denetimlerin etkinliğine dair kesin sonuçlar çıkarmaya elverişli olmadığını belirtti.