BBVA Vakfı iş birliğiyle düzenlenen Salt Sanatsal Araştırma ve Üretim Destek Programı kapsamında desteklenen Onur Gökmen’in "Toprakaltı" adlı sergisi, Salt Galata’da kapılarını ziyaretçilere açtı.

Sergi, Türkiye’nin yakın çevre ve kurum tarihine ilişkin büyük ölçüde göz ardı edilmiş bir konuyu odağına alıyor: 1986’daki Çernobil Nükleer Felaketi’nin ardından Karadeniz bölgesinde yetiştirilen çayda tespit edilen radyoaktif kirlilik.

Bilimsel Araştırmalar ve Kamuoyu

Sanatçının ebeveynleri İnci ve Ali Gökmen’in de katkılarıyla Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) bünyesinde yürütülen bilimsel çalışmalar, çaydaki radyoaktif serpintiyi ortaya koydu. Ancak bu bulgular uzun süre kamuoyundan gizlendi. Daha sonra basına sızan raporlar sınırlı bir farkındalık yaratsa da, resmi açıklamalarda kirliliğin etkileri genellikle küçümsendi.

Serginin Anlatı Biçimleri

"Toprakaltı" sergisi, bu çarpıcı olayı üç farklı anlatı üzerinden ele alıyor. İlk bölümde ODTÜ’deki araştırma süreci belgesel bir üslupla aktarılırken; ikinci bölümde bir televizyon stüdyosunda geçen ve medyanın devlet mekanizmalarıyla ilişkisini sorgulayan bir anlatım sunuluyor. Üçüncü bölümde ise, çaydaki radyasyon tartışmalarını kurgusal bir dille işleyen kısa bir film yer alıyor. Bu bölümün arkasında ise Çernobil’in Türkiye’de bıraktığı izlere odaklanan fotoğraflar sergileniyor.

Çevresel Tahribat ve Toplumsal Hafıza

Kurgusal ve belgesel unsurları harmanlayan sergi, görünmeyen çevresel tahribatın toplumsal hafıza, sağlık ve politika üzerindeki etkilerini tartışmaya açıyor. Ayrıca radyasyonun sadece geçmişe ait bir olgu olmadığını, etkilerinin günümüzde de devam ettiğini vurguluyor.

Programlar ve Ziyaret Bilgileri

Sergi kapsamında 3 Nisan’da "Toprakaltından Topraküstüne: Türkiye ve Nükleer Felaketler" başlıklı bir söyleşi düzenlenecek. Etkinlikte nükleer enerji, çevresel zararlar ve kolektif hafıza üzerine değerlendirmeler yapılacak.

"Toprakaltı" sergisi, 3 Mayıs tarihine kadar Salt Galata Mastercard Sergi Mekânı’nda ücretsiz olarak gezilebilecek. Sergi Eureko Sigorta ve Jotun’un katkılarıyla gerçekleştiriliyor.