Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Paris'teki Arap Dünyası Enstitüsü'nde düzenlenen "Byblos: Lübnan'ın Binlerce Yıllık Kenti" adlı önemli bir tarih sergisinin açılışını gerçekleştirdi. Sergi, kesintisiz yaşam süresiyle dünyanın en eski kentlerinden biri olan Byblos'un 7 binden fazla yıllık tarihini gözler önüne seriyor.

Sergi ve Lübnan'daki Güncel Durum

Macron, Lübnan Kültür Bakanı Ghassan Salamé ile birlikte yaptığı konuşmada, serginin ötesinde güncel çatışmalara da değindi. "Bazılarının güvenliği ancak korkutucu bir komşuyu işgal ederek sağlayabileceğine bizi inandırmak istediği bir dönemdeyiz" diyen Macron, "Lübnan bize evrenselliğin gücünü hatırlatıyor" ifadelerini kullandı. Bu açıklamalar, İsrail'in Lübnan'daki operasyonlarını sürdürdüğü ve son haftalarda güney bölgelerde hava saldırıları ile kara operasyonlarının yoğunlaştığı bir zamanda yapıldı.

Lübnanlı yetkililerin bildirdiğine göre, çatışmalarda binin üzerinde kişi hayatını kaybetti ve yaklaşık bir milyon kişi yerlerinden oldu. Sivil altyapıda yaygın tahribat yaşanırken, bu tırmanış İran karşıtı ABD-İsrail savaşının bir parçası olarak Hizbullah'ın roket saldırılarıyla karşılık vermesiyle bölgesel çatışmayı derinleştiriyor.

Byblos'un Tarihi ve Serginin Özellikleri

Akdeniz kıyısında bulunan Byblos, MÖ 6900'den beri yerleşim yeri olarak kabul ediliyor ve dünyanın en eski liman kentlerinden biri olarak tanınıyor. Binlerce yıl boyunca Mısır, Mezopotamya ve çevresindeki Akdeniz uygarlıkları arasında ticari ve kültürel bir kavşak noktası işlevi gördü. UNESCO Dünya Mirası Listesi'nde yer alan Byblos, Lübnan'ın en önemli tarihi kentlerinden biridir ve ülkenin uluslararası imajını uzun süredir şekillendiriyor.

Paris'teki sergi, tarih öncesi aletlerden Tunç Çağı takılarına, heykellerden mezar eşyalarına kadar yaklaşık 400 eseri bir araya getiriyor. Ancak sergi planlandığı gibi 2024'te açılamadı çünkü devam eden çatışmalar eserlerin taşınmasını zorlaştırdı. Sigorta maliyetleri artarken, bazı kritik parçalar hiç Paris'e ulaşamadı. Yeniden artan askeri gerilim nedeniyle büyük taş eserlerin sevkiyatı iptal edildi; üçüncü binyıla tarihlenen bir dikilitaş gibi nadir parçalar ise değerleri sebebiyle Lübnan'da bırakıldı. Sergideki bazı vitrinler, bu eksiklikleri göstermek adına boş bırakıldı.

Küratör Tania Zaven, bu durumun kasıtlı olduğunu belirterek, serginin "bir tür kültürel direniş" olduğunu vurguladı. Ziyaretçiler, binlerce yıllık tarihi gezerken, bu mirasın korunmasının hangi koşullarda sürdürüldüğünü defalarca hatırlıyor.

Ortak Kültürel ve Tarihsel Bağlar

Arap Dünyası Enstitüsü'nün ilk kadın başkanı Anne-Claire Legendre, serginin "karmaşık bir bağlamda büyük bir kararlılık, cesaret ve ekipler arasında güvenle gerçekleştirildiğini" ifade etti. Legendre, serginin "hem Lübnan'ın binlerce yıllık tarihini ortaya koyduğunu hem de bu tarihi korumanın ve mirası her türlü silinmeye karşı savunmanın önemini hatırlattığını" belirtti.

Fransa ile Lübnan arasındaki ilişkiler, serginin kültürel prestijinden öteye geçerek derin siyasi, dilsel ve entelektüel bağları içeriyor. Fransız akademisyenler ve kazı ekipleri, 19. yüzyılın sonlarından itibaren Byblos gibi arkeolojik alanlarda bilgi birikimine katkıda bulundu. Bu ortaklık, Lübnan mirasının Paris'teki sunumunda halen etkisini sürdürüyor. Ayrıca sergi, Lübnan Kültür Bakanlığı ve Eski Eserler Genel Müdürlüğü işbirliğiyle hazırlanarak, savaş zamanında ortak bir koruma girişimi olarak da değerlendiriliyor.

Macron ve Salamé'nin Mesajları

Macron, açılış törenine katılımını "her şeyden önce bir takdir, saygı ve dostluk işareti" olarak tanımladı. Konuşmasında arkeolojiyi, Lübnan egemenliğinin daha geniş bir savunmasının parçası olarak kullandı. Bu yaklaşım, yalnızca antik bir kenti kutlamak değil, aynı zamanda saldırı altındaki bir ülkeye destek olmak anlamına geliyor. Bu bağlamda, Macron'un nükleer caydırıcılık stratejisi ve bölgesel güvenlik politikaları da önem kazanıyor.

Lübnan Kültür Bakanı Ghassan Salamé, Cumhurbaşkanı Joseph Aoun adına katıldığı etkinlikte, iki ülke arasındaki derin ilişkilere değindi, Fransa'nın istikrarlı desteği için teşekkür etti ve bu desteğin Lübnan'ın geleceğini yeniden inşa etmesine yardımcı olmasını umut etti. Salamé ayrıca Paris ziyaretini, savaş nedeniyle tehdit altındaki Lübnan kültürel miras alanları için uluslararası destek toplamak amacıyla kullandığını belirtti. Önümüzdeki günlerde, devam eden çatışmalarla risk altındaki arkeolojik alanların korunmasına yönelik acil miras toplantılarına katılacağını açıkladı.

"Byblos: Lübnan'ın Binlerce Yıllık Kenti" sergisi, 23 Ağustos 2026 tarihine kadar Arap Dünyası Enstitüsü'nde ziyaretçilere açık olacak.