Amerikalı Sanatçıların Savaş Karşıtı Eserleri Tahran’da Sergilendi

Ortadoğu’daki gerilimlerin arttığı ve Tahran sokaklarının ABD karşıtı afişlerle dolduğu bir dönemde, İranlı sanatseverler kentin önemli müzelerinden birindeki savaş karşıtı sergiyi ziyaret etti.

“Sanat ve Savaş” Sergisi

"Sanat ve Savaş" adlı sergi, Roy Lichtenstein, Robert Indiana ve James Rosenquist gibi Amerikalı sanatçıların 1960'ların pop art tarzında üretilmiş, savaş karşıtı temalara sahip eserlerini bir araya getiriyor. Bu eserler, müzenin 1970’lerde dönemin Şahı’nın eşi Farah Pehlevi tarafından satın alınan ve devrimden bu yana büyük ölçüde kamuoyundan gizlenen kapsamlı Amerikan ve Avrupa modern sanat koleksiyonundan seçildi.

Ziyaretçilerin İlgisi

Galeride gezinen genç ziyaretçiler, savaş ve çatışma temalı eserlerle güçlü bağlar kurdu. Bazıları, Amerika’nın askeri-sanayi kompleksini eleştiren, savaş uçağı gövdesi, nükleer mantar bulutu ve çocuk yüzü görüntülerini birleştiren kolaj çalışması “F-111”i yakından inceledi. Yakınında ise Lichtenstein’in çizgi roman karelerini anımsatan tablolarından biri olan ve bir avcı uçağı pilotunun düşman uçağını vurduğu “Brattata” adlı eser yer aldı.

Tahranlı sanatçı Gazaleh Cahanbin, Amerikalı sanatçıların savaşı alaya almanın her zaman ilginç bir yolunu bulduklarını ve bunun işlerinde kendisini büyülediğini belirtti. Cahanbin, bunun bir kısmının coğrafi mesafeden ve savaşın uzağında olmaktan kaynaklanabileceğini de ekledi.

Sanat Hayatta Kalma Yolu

Ziyaretçilerden Muhammed Sadık Abbasi, böyle belirsiz bir dönemde bu serginin açılmasını övdü. Abbasi, sanatın savaş ve insanların çektiği sıkıntılar karşısında üzerindeki baskıdan kaçmanın bir yolu olduğunu ve sanatın hayatta kalmanın ve yaşamın bir biçimi olduğunu vurguladı.

Müze Müdürünün Açıklamaları

Müze müdürü Rıza Dabiri-Nejad, sergiyi çevresinde olup bitenlere bir yanıt olarak tasarladıklarını belirtti. Medya mensuplarına, sergide yer alan eserlerin ya savaş deneyimiyle şekillendiğini ya da savaşlara tepki olarak üretildiğini aktardı.

40 günlük savaş sürecinde İran’daki müzeler ve birçok kültürel etkinlik kapalı kaldı. Ancak ateşkesin ardından çoğu kurum halka yeniden açıldı. Dabiri-Nejad, sergilenen eser sayısının bilinçli olarak düşük tutulduğunu, böylece savaşın yeniden başlaması durumunda yapıtların hızlıca güvenli depolara taşınabileceğini ifade etti.

Modern Sanat Koleksiyonunun Tarihçesi

Müzenin modern Amerikan ve Avrupa sanat koleksiyonu hareketli bir geçmişe sahip. 1970’lerde, petrol gelirlerinin artması ve İran’ın bölgedeki en yakın ABD müttefiki olmasıyla, Muhammed Rıza Pehlevi hükümeti müzeyi inşa edip koleksiyonu satın aldı. Şahın eşi Farah Pehlevi, Picasso ve Van Gogh’tan Mark Rothko ve Francis Bacon’a kadar uzanan sanatçıların eserlerini bizzat seçti.

Ancak müze açıldıktan sadece iki yıl sonra, 1979 İslam Devrimi gerçekleşti ve Şah devrildi. Şii din adamlarının teokratik yönetimiyle birlikte, kübist, sürrealist, empresyonist ve pop art eserler, İslami değerleri zedelediği veya Batı beğenilerine yaranma görüntüsü verdiği gerekçesiyle uzun yıllar boyunca müzenin kasalarında muhafaza edildi.