Türkiye'nin en büyük, dünyanın ise en geniş sodalı ve tuzlu gölü olan Van Gölü, 3 bin 712 kilometrekarelik alana yayılmıştır. Nemrut Dağı'nın patlaması sonucu oluşan volkanik set gölü olan Van Gölü'nün en derin noktası 451 metre olarak ölçülmüştür. Ortalama derinliği 171 metre olan göl, sodalı ve tuzlu su yapısına sahiptir.

Gölün çevresinde birçok koy bulunmakta olup, denizden yüksekliği bin 646 metredir. Ayrıca, tarihi ve turistik öneme sahip dört adası 1990 yılında Arkeolojik Sit Alanı olarak ilan edilmiştir.

Van Gölü'nde Yaşayan Balık Türleri

Van Gölü'nde iki tür balık yaşamaktadır. Bunlardan ilki endemik olan inci kefalidir. İkincisi ise, 2018 yılında Van İl Jandarma Komutanlığı Su Altı Timi'nin dalış eğitimi sırasında 13 metre yükseklikteki mikrobiyalitlerin içinde keşfedilen siyah benekli küçük mercan balığıdır. Bu yeni tür üzerine araştırmalar devam etmektedir.

İnci Kefalinin Ekonomik Önemi

İnci kefali sadece Van Gölü'nün sodalı ve tuzlu ortamında yaşayabilen bir türdür ve kentin ekonomisine önemli katkı sağlamaktadır. Bu balık, üreme dönemlerinde tatlı sulara göç ederek yumurtalarını bırakır. Neslinin devamı için her yıl 15 Nisan-15 Temmuz tarihleri arasında av yasağı uygulanmaktadır. İnci kefali bölge halkı için büyük bir geçim kaynağıdır ve yaklaşık 20 bin kişi bu balık sayesinde yaşamını sürdürmektedir.

Van Gölü'nün Altındaki Devasa 'Fabrika'

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Dr. Mustafa Akkuş, Van Gölü'nün yüzeyden bakıldığında durgun ve uçsuz bucaksız bir su kütlesi gibi göründüğünü ancak gerçekte suyun altında büyük bir fabrikanın çalıştığını belirtti. Göl, gün boyunca fotosentez yaparak besin üretir ve mikroskobik canlıları besler. Bu süreç, inci kefalinin yaşamı için uygun ortam sağlar.

Dr. Akkuş, göldeki klorofil-a yoğunluğunu gösteren Sentinel uydu haritalarına dikkat çekerek, renklerin klorofil konsantrasyonunu ifade ettiğini, kırmızının yüksek, yeşilin ise düşük olduğunu açıkladı. Erciş Körfezi'nin göle en büyük su girdisini sağladığını ve burada besin tuzlarının güneş ışığıyla buluşarak biyolojik döngüyü başlattığını anlattı. Bu döngü, inci kefalinin ana besin kaynağı olan planktonların oluşmasını sağlar.

Gölün Canlı ve Hareketli Ekosistemi

Dr. Akkuş, Van Gölü'nün kendi kendini yenileyen ve suyun sürekli hareket halinde olduğu canlı bir ekosistem olduğunu vurguladı. Akıntılar sayesinde suyun yer değiştirdiğini, bu hareketin gölün sağlıklı kalmasını sağladığını belirtti. Su döngüsü olmasaydı, göl daha hızlı yaşlanır ve ölüme sürüklenirdi.

Van Gölü: Canlı Bir Organizma

Öğretim Üyesi Mustafa Akkuş, kıyıdan bakıldığında sakin görünen Van Gölü'nün aslında derin bir sır barındırdığını ifade etti. Çoğu kişinin gölü cansız ve sadece sodalı bir su kütlesi olarak düşündüğünü ancak bu algının yanlış olduğunu söyledi. Gölün içinde mikroskobik yaşamın, yani klorofilin yoğunlaştığı alanların renklerle gösterildiği haritaların, gölün sağlığının bir göstergesi olduğunu belirtti.

Bu canlı ekosistemin, fotosentez yaparak besin ürettiğini ve binlerce canlıya yaşam alanı sağladığını dile getiren Dr. Akkuş, Van Gölü'nün dinamik ve etkileşim halinde olan bir organizma olduğunu vurguladı. Bu mirasın korunması gerektiğini ve göldeki yaşam döngüsünün bozulmasının gölün sonu anlamına geleceğini sözlerine ekledi.