Toplumda otizmin erkek çocuklarda daha sık görüldüğü yaygın bir kanı olmasına rağmen, İsveç'teki Karolinska Enstitüsü tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, otizmin kızlarda da erkekler kadar yaygın olabileceğini ortaya koydu.

Tanı Yaşındaki Farklar

Çalışmada, 1985-2020 yılları arasında doğmuş 2,7 milyon İsveçlinin incelenmesi sonucunda, 2-37 yaşları arasında yüzde 2,8'inin otizm teşhisi aldığı belirlendi. Araştırmaya göre, 10 yaş altındaki çocuklarda her bir otizm tanısı alan kız çocuğuna karşılık dört erkek çocuk vardı. Ancak bu oran, yaş ilerledikçe azaldı ve 20 yaşına gelindiğinde kız ve erkeklerde otizm teşhis oranları neredeyse eşitlendi. Bu durum, kız çocuklarına genellikle erkeklere kıyasla daha geç tanı konulduğunu gösteriyor.

Ergenlikte Artan Tanılar

Başyazar Dr. Caroline Fyfe, özellikle ergenlik döneminde kızlarda otizm teşhislerinin arttığını belirtiyor. "15-19 yaş arasındaki kızlarda tanı artışı en belirgindi," diyen Fyfe, bu durumun yetişkinliğe geçerken cinsiyetler arasındaki tanı farkını azalttığını ifade etti.

Otizmin Dünya Genelindeki Durumu

Dünya Sağlık Örgütü'nün 2021 verilerine göre dünya genelinde her 127 kişiden birinde otizm bulunuyor. Ancak bu oran ülkeden ülkeye farklılık gösteriyor ve düşük-orta gelirli ülkelerde yeterli veri bulunmuyor. İngiltere Ulusal Otizm Derneği'nin tanı kriterleri arasında iletişim ve sosyal etkileşim farklılıkları, tekrarlayıcı davranışlar ve yoğun ilgi alanları yer alıyor.

Kızlarda Tanı Gecikmesinin Nedenleri

Dr. Fyfe, kızlarda tanı gecikmesinin birçok nedeni olabileceğini ancak daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. "Erkek çocuklarda daha belirgin takıntılı ilgi alanları ve tekrarlayıcı davranışlar gözlemlenirken, kızlarda bu durumlar daha yaygın ve sıradan konular şeklinde olabiliyor," diyor. Ayrıca kızların sosyal iletişimde dışarıdan daha iyi görünebildiğini, zorlandıkları durumları ise gizleme (maskeleme) konusunda daha başarılı olduklarını ifade ediyor.

Ergenlikte sosyal ilişkilerin karmaşıklaşmasıyla birlikte kızlarda kaygı ve depresyon gibi ek sorunların ortaya çıkabildiğini ve bu süreçte otizm tanısının konabildiğini belirtiyor.

Uzman Görüşleri

Ulusal Otizm Derneği Araştırma Başkanı Dr. Judith Brown da BBC Radio 4'te yayımlanan Woman's Hour programında, otistik kızlardaki sosyal iletişim farklılıklarının daha ince ve belirgin olmadığını, kızların bu farklılıkları gizlemek için büyük çaba harcadığını söyledi. Brown, ebeveynlerin ve öğretmenlerin otizmin erkek çocuklarda daha yaygın olduğu varsayımıyla hareket etmesinin kızlarda otizmin gözden kaçmasına yol açtığını vurguladı.

Otizm Teşhisi Alanların Deneyimleri

18 yaşındaki üniversite öğrencisi ve Ambitious About Autism gençlik danışmanı Betsey, lise son sınıfta aldığı otizm teşhisini, okul hayatındaki değişimlere uyum sağlamakta zorlanması ve "otistik tükenmişlik" yaşamasıyla ilişkilendiriyor. Betsey, kızlarda otizm hakkında bilgi eksikliği nedeniyle daha önce değerlendirme yapılmadığını, sorunlar artınca tanı sürecine girdiğini belirtti.

Dr. Brown, Betsey'nin hikayesinin yaygın olduğunu ve kızların kendilerini farklı hissetmelerinin genellikle kendileri tarafından fark edildiğini aktardı. Ayrıca, kızlardaki yoğun ilgi alanlarının genellikle hobi ya da rahatlama yöntemi olarak algılandığını, oysa otizmin işaretinin bu ilgi alanlarının yoğunluğunda yattığını söyledi.

Betsey teşhis sonrası kendisini daha iyi anladığını ve "Yanlış olan bir şeyim yok, sadece biraz farklıyım ve bu sorun değil," dedi.

Araştırmalar Sürüyor

Dr. Fyfe, otizm teşhisinin hala araştırılan bir alan olduğunu ve özellikle kızlarda tanı gecikmesinin nedenlerini anlamak için daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulduğunu belirtti. Ayrıca, otizm tanı kriterlerinin kızlara özgü farklılıkları kapsayıp kapsamadığının incelenmesi gerektiğini vurguladı. Çünkü bugüne kadar yapılan araştırmaların çoğu erkek çocuklar üzerinde yapılmış ve tanı kriterleri erkeklerde gözlemlenen davranışlara dayanıyor.

Bu nedenle küçük kızlarda otizmin nasıl ortaya çıktığını inceleyen çalışmaların erken yaşlardaki davranış ve belirtileri daha iyi anlamaya yardımcı olacağı ifade edildi.