Perakende sektöründe faaliyet gösteren işletmelerin yalnızca nakit ödeme talep etmeleri yasalara aykırıdır ve idari yaptırımlara neden olabilir. Tüketici Konfederasyonu (TÜKONFED) Başkan Vekili Avukat İbrahim Güllü, perakende satış yapan işletmelerin Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz kullanmak ve banka/kredi kartı ödemelerini kabul etmek zorunda olduğunu vurguladı.

Yasal Düzenlemeler ve Zorunluluklar

Güllü, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nın Vergi Usul Kanunu (VUK) Genel Tebliğleri ile 3100 sayılı Kanun uyarınca, perakende satış hizmeti sunan işletmelerin EFT-POS özellikli cihazlarla kart ödemesi almak mecburiyetinde olduğunu belirtti. "Sadece nakit ödeme dayatması, 5464 sayılı Banka Kartları ve Kredi Kartları Kanunu’nun 17. maddesine aykırıdır" dedi.

Bu madde kapsamında, üye işyerlerinin kartla ödeme talebini kabul etmek zorunda olduğu ve indirimli dönemlerde de bu zorunluluğun devam ettiği ifade edildi. İhlallerin ceza hukuku açısından suç teşkil etmese de, özel usulsüzlük cezası ve idari para cezası uygulanabileceği bildirildi.

IBAN Ödemelerinde Boş Açıklama Bölümü Vergi Kaçakçılığına Girişim Olabilir

Güllü, bazı işletmelerin IBAN üzerinden ödeme kabul edip açıklama kısmını boş bırakma talebinin vergi kaçakçılığı suçu unsurlarını taşıyabileceğini söyledi. Yargıtay içtihatlarına göre, açıklama boş bırakıldığında işlemin mevcut borcun ödenmesi olarak yorumlandığını, hasılat kaydı yapılmazsa vergi incelemesine konu olacağını belirtti.

İbrahim Güllü, eğer IBAN ödemesi fatura veya fiş düzenlenmemesiyle ve nakit-IBAN karışımıyla kayıt dışı tahsilatı gizleme amacı taşıyorsa, bunun VUK Madde 359 kapsamında kaçakçılık suçu olarak değerlendirilebileceğini ifade etti. Aynı zamanda MASAK şüpheli işlem bildirimi riski oluştuğunu ve taraflar için vergi cezası ile adli soruşturma ihtimalinin bulunduğunu kaydetti.

Cezalar ve Denetimler

Yeni Nesil Ödeme Kaydedici Cihaz bulundurmayan ya da arızalı cihaz kullanan işletmelerin, VUK ve 3100 sayılı Kanun’a aykırı hareket ettiği belirtildi. Her tespit için özel usulsüzlük cezası binlerce TL’den başlayıp tekrarında artarak uygulanıyor.

Güllü, bu durumun vergi kaçakçılığı teşebbüsü olarak değerlendirilebileceğini, denetimde kasıt tespit edilirse 18 aydan 5 yıla kadar hapis cezası riski olduğunu söyledi. Gelir İdaresi Başkanlığı'nın kart kabul etmeyen veya POS cihazını devre dışı bırakan iş yerlerine yönelik denetimlerini sürdürdüğü belirtildi.

Nakit ve Kart Ödemeleri Arasındaki Fiyat Farkı Yasak

İbrahim Güllü, banka komisyonunu müşteriye yansıtmak amacıyla nakit ile kart ödemeleri arasında fiyat farkı koymanın yasak olduğunu vurguladı. 5464 sayılı Kanun’un 17. maddesine göre, üye işyerleri kart hamillerinden komisyon talep edemiyor. Bu kurala aykırı davranılması halinde sözleşme feshediliyor ve 1 yıl yeni sözleşme yapılamıyor.

Ayrıca, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ve Türk Borçlar Kanunu’na göre fiyatların ödeme aracına göre değiştirilemeyeceği kaydedildi.

Fazla Ödenen Tutarlar Geri Alınabilir

Kartla yapılan ödemelerde nakitten daha fazla ücret talep edilmesi durumunda, fazla ödenen tutarın iadesi için Tüketici Hakem Heyeti’ne başvurulması gerekiyor. Avukat Güllü, 186.000 TL’nin altındaki talepler için Hakem Heyeti’ne, üzeri için ise arabuluculuk görüşmelerinde iade gerçekleşmezse Tüketici Mahkemesi’ne dava açılması gerektiğini ifade etti.

Kanıtlar ve Şikayet Yolları

İşletmenin nakit ödeme zorunluluğunu kanıtlamak için gizli ses kaydı, video veya fotoğrafın genel olarak hukuki süreçte delil olarak kabul edilmediği belirtildi. TCK’nın ilgili maddelerine göre gizlice yapılan kayıtların özel hayatın gizliliğini ihlal ettiği ve hukuka aykırı delil sayıldığı ifade edildi.

Ancak ani bir suç veya haksız saldırı anında ve başka delil yoksa bu kayıtların istisnai olarak kabul edilebileceği bildirildi. Şahit beyanlarının ise tam delil olduğu vurgulanarak, tüketicilerin hizmet öncesi ya da ödeme sırasında yanlarında tanık bulundurmaları önerildi.

Son olarak, işletmeler hakkında CİMER, Maliye Bakanlığı veya Ticaret Bakanlığı’na haksız ticari uygulama kapsamında şikayette bulunulabileceği bilgisi verildi.