TBMM Dilekçe Komisyonu ile İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu üyelerinden oluşan Karma Komisyon Alt Komisyonu, Kamu Denetçisi Ertunç Erkan Balta'nın sunumuna ev sahipliği yaptı. Balta, milli savunma ve güvenlik alanında en çok başvuru konularından birinin mahkeme kararlarının idare tarafından uygulanmaması olduğunu belirtti.

Balta, "İdarenin mahkeme kararlarını uygulamaması ya da geciktirmesi hem hizmet kusuru oluşturmakta hem de bireyin hak arama özgürlüğünü ihlal etmektedir" dedi. AK Parti İstanbul Milletvekili Behiye Eker başkanlığındaki komisyonda, Kamu Denetçiliği Kurumu'nun 2025 yılı raporu değerlendirildi.

Başvuruların Yoğunlaştığı Alanlar

Balta, 2025 yılı itibarıyla adalet, milli savunma ve güvenlik alanlarında kurumlarına toplam 3 bin 535 başvuru yapıldığını açıkladı. Bu başvuruların nakil talepleri, barınma ve beslenme koşulları, disiplin uygulamaları, sosyal ve eğitsel faaliyetler, sağlık hizmetlerine erişim ve iletişim hakları gibi temel hak ve özgürlüklerle ilgili alanlarda yoğunlaştığına dikkat çekti.

Milli savunma ve güvenlik başlığı altında en çok talebin tazminat, vekalet ücretleri, bilirkişilik, arabuluculuk, UYAP uygulamaları, noter işlemleri ve adli sicil kayıtları ile ilgili olduğunu ifade eden Balta, mahkeme kararlarının idare tarafından uygulanmamasının en yoğun şikayet konularından biri olduğunu vurguladı. Özellikle mahkemelerce hükmedilen tazminat ve vekalet ücretlerinin ödenek yetersizliği nedeniyle ödenmemesi yönündeki şikayetlerin sıklıkla Kuruma iletildiğini kaydetti.

Hukuki Çerçeve ve Anayasal Düzenlemeler

Kurumun değerlendirmelerinin hukuk ilkesi ve anayasal düzenlemeler çerçevesinde şekillendiğini belirten Balta, Anayasa'nın 138. maddesine göre yasama, yürütme organları ve idarelerin mahkeme kararlarına uymak zorunda olduğunu ve bu kararların uygulanmasının geciktirilemeyeceğini söyledi. Yargı kararlarının uygulanmasının adil yargılanma ve mahkemeye erişim hakkının ayrılmaz parçası olduğunu vurguladı.

Çocuk Hakları ve Suç İşleme Oranları

Kamu Denetçisi Fatma Benli Yalçın ise 2025 yılından bu yana kadın, çocuk, engelli hakları, sosyal hizmetler ve aile konularına odaklandığını ifade etti. "Kamu denetçisi olarak bir yıl içinde incelediğim dosya sayısı 3 binden fazla. 2025 yılında kadın, çocuk, engelli ve göç alanında insan hakları konusunda yaptığımız faaliyet sayısı 130" dedi.

Yalçın, çocuklarda suç işleme oranlarının ciddi şekilde arttığını ve kurumun çocuklardan başvuru alan ilk ve tek kurum olduğunu belirtti. Çocuklara yönelik güncellenen web sitesi 138 bin çocuk tarafından takip ediliyor. Başdenetçinin katılımıyla Sincan ve Altındağ’daki tüm okullar ziyaret edilerek yaklaşık bin 600 çocuğa Kamu Denetçiliği Kurumu anlatıldı.

Ayrıca, dijital mecralarda çocuk çeteciliğine, şiddeti normalleştiren dizilere karşı özel çalışmalar yürütüldüğünü ve risk grubundaki çocuklarla ilgili faaliyetlerin devam ettiğini söyledi.

Emekli Maaşlarındaki Farklar İçin Özel Rapor

Kamu Denetçisi Abdullah Cengiz Makas, ekonomi, maliye, vergi, sosyal güvenlik ve çalışma hayatıyla ilgili başvuruları incelediğini belirtti. 1999 ve 2008 yıllarında sosyal güvenlik reformları yapıldığını, emekli maaşlarının büyüme ve enflasyon oranlarına göre hesaplandığını anlattı.

Ancak 2024 yılında enflasyonun hızlı artışı nedeniyle aynı koşullara sahip kişilerin maaşlarında yüzde 30’a yakın fark oluştuğunu ve bunun bir sorun alanı olarak tespit edilip özel rapor sunulduğunu aktardı. Makas, bu durumun çalışma hayatını derinden etkilediğini, erken emekli olanların kurumları zor durumda bıraktığını ve SGK'ye ciddi iş yükü getirdiğini söyledi. Sorunun çözülmesi gerektiğini vurguladı.

Dostane Çözüm Kararları ve Tavsiye Kararları

Kamu Denetçisi Özcan Yıldız, eğitim, gençlik, spor, enerji, sanayi, ticaret, çevre, kültür ve turizm gibi alanlarda çalışmalar yürüttüklerini belirtti. 2025 yılında birimince verilen dostane çözüm karar sayısının 427 olduğunu, kurum genelinde ise toplam bin 86 dostane çözüm kararının yüzde 39,31’ine karşılık geldiğini söyledi.

Yıldız, idareler nezdinde irtibat birimleri kurulduğunu ve ilgili idarelerin üst yetkilileriyle görüşmeler yapıldığını ifade etti. Ayrıca, depremzedelerin hakları, özel okulların ücret artışları, zincir marketlerde plastik poşet uygulamaları, yemek sipariş platformlarının yüksek komisyonları ve internet erişim sorunları gibi konularda tavsiye kararları verdiklerini aktardı.

Özellikle yemek sipariş platformlarının komisyon ücretleri ve anlaşma şartlarının şeffaflaştırılması ve sınırlandırılması yönünde tavsiye kararı verildiğini belirtti. Bu kararların binlerce vatandaşı olumlu etkilediğini ve bazı tavsiye kararlarının mevzuat değişikliklerine yol açtığını söyledi.

Kamu Personeli Şikayetleri

Kamu Denetçisi Şerife Yılmaz, 2025 yılında yapılan 21 bin 34 şikayet başvurusunun 6 bin 395’inin kamu personel rejimi alanındaki şikayetlerden oluştuğunu bildirdi. Bu rakamın kurumun toplam şikayet başvurularının yaklaşık yüzde 30’una denk geldiğini ifade etti.

Yılmaz, ayırma kararı 3, birleştirme kararı 80, dostane çözüm kararı 120, gönderme kararı bin 551, incelenemezlik kararı bin 974, karar verilmesine yer olmadığına dair karar 112, kısmen tavsiye-kısmen ret önerisi 50, ret kararı önerisi 389, tavsiye kararı 300 olduğunu açıkladı.

Ret kararları arasında iş bırakma eylemine katılan aile hekimlerinin ücretlerinden kesinti yapılmasıyla ilgili yoğun şikayetlerin bulunduğunu ve bu başvurulara ret kararı verildiğini belirtti.