Boğaziçi Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren Görme Engelliler Teknoloji ve Eğitim Laboratuvarı (GETEM), 2006 yılından bu yana sesli kitap arşivini gönüllülerin katkılarıyla büyüterek görme engelli bireylerin bilgiye erişimini artırmaya devam ediyor. Bu yıl kuruluşunun 20. yılını kutlayan GETEM, 10 bini aşkın üyesiyle dünyanın en geniş sesli kitap koleksiyonlarından birine ev sahipliği yapıyor.

GETEM’in Hizmetleri ve Gönüllülük Sistemi

GETEM Müdürü Prof. Dr. Macid Ayhan Melekoğlu, Anadolu Ajansı muhabirine yaptığı açıklamada, laboratuvarın mürekkep baskılı kitapları seslendirerek görme engelliler ve okuma güçlüğü çeken diğer kullanıcıların bilgiye ulaşmasını sağladığını belirtti. Melekoğlu, erişilebilir 58 bin eserin bulunduğu dijital kütüphanede yaklaşık 10 bin üyenin olduğunu, üyelikle tüm içeriklere ücretsiz erişim imkanı sunulduğunu ifade etti.

Gönüllü okuyucuların önemine değinen Melekoğlu, gönüllülüğün yalnızca laboratuvar içinde değil, gönüllülerin evlerinde veya uygun gördükleri ortamlarda da gerçekleşebildiğini anlattı. Ayrıca, gönüllülerin nasıl katılabileceklerine dair detaylı bilgiler GETEM’in online platformunda yer alıyor.

Gönüllü Okuyucuların Süreci ve Üyelik İşlemleri

GETEM E-Kütüphanecilik ve Kataloglama Sorumlusu Levent Açlan, gönüllü okuyucuların deneme kayıtlarının değerlendirilerek kitap seçiminin yapıldığını aktardı. Açlan, gönüllülerin üç ay içinde bir eseri tamamlaması beklendiğini, ince kitapların daha kısa sürede bitebileceğini, kalın kitaplarda ise ek süre talep edilebileceğini söyledi.

Kitap kayıt sürecinde eserin genel kontrolünün yapıldığını, deneme kaydıyla kitabın elindeki versiyonun uyumunun incelendiğini belirten Açlan, tamamlanan eserlerin web sitesine yüklendiğini anlattı. 7/24 ücretsiz hizmet veren dijital kütüphanenin web adresi www.getem.boun.edu.tr olarak paylaşıldı.

Görme engelli bireylerin yüzde 40 ve üzeri rapor veya engelli kartı fotokopisini WhatsApp hattına göndererek üyelik başvurusunda bulunabildiğini ifade eden Açlan, başvuruların aynı gün içinde aktif hale getirildiğini söyledi.

Kitap Arşivi ve Kullanıcı Talepleri

Açlan, GETEM’in her yaş ve ilgi grubuna hitap eden geniş bir kitap arşivine sahip olduğunu ve kullanıcıların web sitesi üzerinden kitap, yazar, çevirmen ya da tercih ettikleri gönüllü okuyucu bilgilerini belirterek talepte bulunabileceğini belirtti. Türkiye’de yaklaşık 400 bin görme engelli bulunduğunu vurgulayan Açlan, kitap sever milyonların olduğu ülkede üyeleri kitap ortak paydasında buluşturmayı hedeflediklerini dile getirdi. Bu çaba, İyileştiren Kütüphane temasıyla kutlanan kütüphane etkinlikleri gibi girişimlerle paralellik gösteriyor.

GETEM’in Teknoloji ve Erişilebilirlik Çalışmaları

Psikolojik danışman Şeyma Sevim, kendi görme kaybı deneyimi sonrasında GETEM’in bağımsız yaşam ve bilgiye erişim alanında kendisi için dönüştürücü bir rol oynadığını ve burayı ev olarak gördüğünü aktardı. Sevim, GETEM’in dijital kütüphane içeriklerinin oluşturulması ve erişilebilirlik çalışmaları olmak üzere iki ana faaliyet alanı bulunduğunu belirtti.

Üniversite içinde ve iş birliği yapılan kurumlarla fiziksel ve dijital erişilebilirlik projeleri yürüttüklerini ifade eden Sevim, GETEM’in bu alanda bir otorite olduğunu söyledi. Sevim, mevcut 60 bine yakın eseri artırarak yapay zeka ve yeni teknolojilerle kullanıcıların tek tıkla istediği sayfaya ulaşabileceği tam erişilebilir kütüphane modeli geliştirmeyi amaçladıklarını vurguladı.

Sesli betimlemeli film gösterimleri gibi etkinlikler de düzenlediklerini belirten Sevim, görme engelliler, gören kişiler ve işitme engellilerin birlikte film izleyebildiği eş erişimli seansların yapıldığını ifade etti. Ayrıca, GETEM’in teknoloji laboratuvarı olarak gelişen teknolojilere paralel büyüme ve gelişme hedefiyle çalışmalarını sürdüreceğini söyledi.