Türkiye'de bireysel gelir vergisi sistemi incelendiğinde, tahsil edilen gelir vergisinin %90'dan fazlasının stopaj yoluyla kaynaktan kesildiği görülüyor. Ücretler, faizler ve kira ödemelerinde vergi, gelirin kişiye ulaşmadan önce kesiliyor. Ancak Maliye Bakanlığı, son yıllarda bireysel gelir vergisi beyanına daha fazla önem vererek, daha çok mükellefin beyanname vermesini teşvik ediyor.

Gelir Vergisi Beyannamesinde Son Haftaya Girildi

Mart ayının bitimiyle 2025 yılına ait gelirlerin beyan süreci tamamlanacak. Kira, ücret, menkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı gibi gelirleri olanlar için beyanname verme dönemi kritik önem taşıyor. Özellikle karmaşık durumlarda mali müşavir desteği önerilirken, Hazır Beyan Sistemi sayesinde bireysel beyanname vermek daha kolay hale geldi.

İndirilebilecek Giderler Nelerdir?

Vergilendirilecek gelir hesaplanırken, her gelir türüne ilişkin mevzuatın izin verdiği giderler matrahtan düşülebiliyor. Ayrıca kanunda öngörülen bazı harcamalar da indirim hakkı tanıyor. Beyanname üzerinde dikkat edilmesi gereken başlıca indirim kalemleri şunlardır:

• Çocuğun eğitim masrafları
• Kendinizin, eşinizin ve küçük çocuklarınızın sağlık harcamaları
• Hayat ve şahıs sigortası primleri
• Kamu kurumlarına ve kamu yararına faaliyet gösteren dernek ve vakıflara yapılan bağışlar

Sigorta Giderleri ve Sınırları

Hayat sigortası primlerinin %50'si, şahıs sigortası primlerinin tamamı gelirden indirilebiliyor. Şahıs sigortası kapsamında ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve eğitim gibi bireysel riskler yer alıyor. Ancak indirilecek sigorta primleri, beyan edilen gelirin %15'ini ve yıllık brüt asgari ücreti aşamıyor. Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) katkı payları ise bu kapsamda indirim konusu yapılamıyor.

Eğitim ve Sağlık Harcamaları

İlgili yılda yapılan eğitim ve sağlık harcamaları da beyana dahil edilerek gelirden indirilebiliyor. Bu harcamalar sadece mükellefi değil, eş ve küçük çocukları da kapsıyor. Ancak toplam indirim tutarı, beyan edilen gelirin %10'unu geçemiyor.

İndirilebilecek eğitim harcamaları arasında özel okul, kreş, dershane ödemeleri; dil ve sürücü kursları; okul servis ücretleri; yurt ve pansiyon ücretleri; kitap ve kırtasiye giderleri ile okul kıyafetleri yer alıyor. Yabancı ülkelerdeki eğitim kurumlarına yapılan ödemeler, okulda fiyatlandırılan yemek ücretleri ve devlet okullarına yapılan harçlar ise indirim kapsamına girmiyor.

Sağlık harcamalarında ise tahlil, ameliyat, fizik tedavi, diş tedavisi, hastane giderleri, ilaç, sağlık malzemesi, gözlük ve lens alımları ile lazer tedavisi indirilebiliyor. Psikolojik danışmanlık ücretleri sağlık harcaması sayılmıyor.

Ödeme ve Belgelerin Önemi

İndirimlerin beyannameye dahil edilmesi için belgeler zorunludur. Sigorta giderlerinde poliçe ve ödeme belgeleri, eğitim ve sağlık harcamalarında ise gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerinden alınmış fatura ya da serbest meslek makbuzu gereklidir. Yazar kasa fişleri tevsik edici belge olarak kabul edilmemektedir. Ödemelerin, indirimden faydalanacak kişi tarafından yapılması da önemlidir.

Yüksek Gelir Gruplarına Yönelik Takip Artıyor

Maliye Bakanlığı, son dönemde yüksek gelir sahiplerini daha yakından izlemeye başladı. Banka hesap hareketleri, kredi kartı harcamaları ve yaşam standardı ile beyan edilen gelir arasındaki tutarsızlıklar sorgulanıyor. Bu, klasik "nereden buldun" uygulamasından farklı olarak, yüksek harcama yapan ancak düşük beyan veren mükelleflerin denetlenmesini amaçlıyor. Böylece bireysel beyanlar, özellikle şirket ortakları ve çoklu gelir kaynakları olanlar için stratejik hale geldi.

Yeminli Mali Müşavir (YMM) Raporu Zorunluluğu

Bu yıl Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanan kapsamlı bir tebliğle, bazı istisna ve indirimlerden yararlanmak için YMM tasdik raporu zorunlu hale getirildi. İlk etapta bu durum, herkesin YMM’ye başvurması gerektiği şeklinde algılandı. Fakat Maliye Bakanlığı daha sonra yaptığı açıklamada, ücret, kira, menkul sermaye iradı ve değer artışı kazancı elde eden ve defter tutma zorunluluğu olmayan gelir vergisi mükellefleri için YMM tasdiki zorunlu olmadığını bildirdi.

Ayrıca, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan şahıs sigorta primleri ile eğitim ve sağlık harcamalarına ilişkin indirimler, YMM zorunluluğu kapsamına girmemektedir. Bu açıklama, bireysel mükellefler için önemli bir belirsizliği gidermiştir.

Son Değerlendirmeler

Vergi mevzuatındaki değişiklikler sürerken, uygulamadaki dönüşüm daha dikkat çekici. Beyan süreçleri kolaylaşırken, denetim mekanizmaları güçlenmiş ve gelişmiş teknoloji sayesinde hatalar daha hızlı tespit edilebiliyor. Özellikle yüksek gelir gruplarına yönelik denetimlerin artması, vergi adaletinin sağlanması ve gelir dağılımının iyileştirilmesine katkı sunması bekleniyor.

Haber7 yazarı İsmail Vefa AK, beyanname süreçlerinde kolaylıklar dileyerek, güncel uygulamalar hakkında kapsamlı bilgiler paylaştı.