Son dönemde doğurganlık oranlarındaki değişim sadece Türkiye’de değil, Avrupa genelinde de gündemde. Euronews’te Servet Yanatma tarafından yayımlanan bir makale bu konuya dikkat çekti. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan da Kasım 2025’te "Aile Yılı" ilanı sırasında bu meseleyi sıkça vurguladı ve "Şu anda bir felaketle karşı karşıyayız" ifadelerini kullandı.

Doğurganlık Oranındaki Hızlı Düşüş

Türkiye’nin toplam doğurganlık oranı 2013-2023 yılları arasında 2.11’den 1.51’e geriledi. Avrupa Birliği ortalaması ise 1.38 seviyesinde. Türkiye hâlâ Avrupa ortalamasının üzerinde yer almakla birlikte, düşüşün hızı dikkat çekici. Avrupa ülkeleri bu düşüşü yaklaşık bir yüzyıla yayarken, Türkiye’de bu değişim çok daha kısa sürede gerçekleşti.

Çocuk Sahibi Olmayı Erteleme Eğilimi

London School of Hygiene Tropical Medicine’dan Dr. Selin Köksal, Euronews’e yaptığı açıklamada, insanların çocuk sahibi olmaktan vazgeçmediğini, sadece bunu ertelediklerini belirtti. Toplam doğurganlık oranı yıl bazında doğum sayısını gösterirken, kadınların yaşam boyu sahip oldukları çocuk sayısını yansıtmıyor. Demograflar ise "tamamlanmış kohort doğurganlık oranı"na bakıyor. TÜİK bu veriyi düzenli yayınlamasa da anketler Türkiye’de bu oranın hâlâ yaklaşık 2.1 civarında olduğunu işaret ediyor. Bu da insanların çocuk sahibi olmayı bırakmadığını, sadece geciktirdiğini gösteriyor.

Ekonomik ve Sosyal Faktörler

Dr. Köksal, ekonomik belirsizliklerin ebeveynliği ertelemeye neden olduğunu belirtiyor. Bu durum sadece Türkiye’ye özgü değil, dünya genelinde yaygın bir eğilim. Türkiye’de ise çocuk yetiştirmenin özellikle eğitim maliyetlerinin artması önemli bir etken olarak öne çıkıyor. Eskiden çocuk yetiştirmek daha çok sevgi ve fedakârlıkla ilişkilendirilirken, günümüzde ciddi bütçe planlaması gerektiriyor.

Ayrıca, iki çocuk normu giderek yaygınlaşıyor. Eskiden ailelerin önemli bir kısmı üç çocuk sahibi olurken, günümüzde üçüncü çocuk oranı hızla azalıyor. Aileler çocuk sayısından çok çocukların "kalitesine" yatırım yapmayı tercih ediyor.

Kentleşme ve Eğitimde Kadınların Öne Çıkması

Kentleşmenin yarattığı apartman yaşamı, yüksek kira bedelleri ve uzun çalışma saatleri de çocuk sahibi olmayı etkileyen faktörler arasında. Bentley Üniversitesi’nden Dr. Onur Altındağ’ın belirttiği gibi, Türkiye’de genç kadınların yaklaşık yüzde 52’si üniversite mezunu iken, erkeklerde bu oran yüzde 40 civarında. Bu durum evlilik ve aile kurma dinamiklerini değiştiriyor; kadınların beklentileri yükselirken evlilikler daha geç gerçekleşiyor.

Zihniyet değişimi de önemli bir rol oynuyor. Geçmişte hayatın merkezinde aile varken, bugün bireysel özgürlük, kariyer ve kişisel gelişim daha ön planda yer alıyor. Bu değişim yalnızca Türkiye’ye özgü değil.

İlber Ortaylı ve Tarihin Yaşatılması

Tarihçi İlber Ortaylı, Türkiye’de tarihi sevdiren önemli bir figürdü. Tarihi sadece geçmişin ezberi olarak değil, bugünü anlamaya yönelik bir pusula olarak değerlendirdi. Ortaylı’nın ardından onun bıraktığı düşünce biçimi ve sorular önem kazanıyor. "Bir ömür nasıl yaşanır?" sorusu etrafında daha çok okumak ve merak etmek gerektiği vurgulanıyor. Ortaylı, yaşamına birden fazla hayat sığdıran nadir insanlardandı.

Göbeklitepe ve Türkiye’nin Tarihi Mirası

Göbeklitepe, 2 Temmuz 2018’de UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne alındı. Koruma ve çevre düzenlemelerinin ardından, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın katılımıyla resmi açılış gerçekleştirildi ve 2019 "Göbeklitepe Yılı" ilan edildi. Açılışından bu yana Göbeklitepe’yi yaklaşık 4 milyon 100 bin kişi ziyaret etti.

Türkiye’nin anlatılacak pek çok hikayesi bulunuyor. Film endüstrisindeki başarılı yapımcıların bu hikayeleri daha büyük prodüksiyonlarla anlatması bekleniyor. Böylece Türkiye turizminde yeni öyküler yazılabilir.