Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Sağlık güvenliği ulusal güvenliktir" ifadeleriyle, bu yılın başlarında Brüksel'de büyükelçilere seslendi. Son dönemde yaşanan jeopolitik gerilimler, Avrupa'nın sağlık altyapısı ve ilaç tedarik zincirleri üzerinde ciddi baskılar oluşturdu.

COVID-19 salgını, Ukrayna'daki çatışmalar ve ABD gibi önemli uluslararası ortaklardaki siyasi değişiklikler, Avrupa Birliği'nin sağlık alanındaki durumunu önemli ölçüde etkiledi. Ayrıca, yaşlanan nüfus, sağlık sistemlerindeki zorluklar, tedarik zincirlerinde yaşanan aksaklıklar, ilaç ve iş gücü sıkıntısı, gümrük vergisi tehditleri ve nitelikli beyin göçü, AB'nin karşı karşıya kaldığı diğer temel sorunlar arasında yer aldı.

Küresel Sağlık Düzenindeki Değişimler

Küresel sağlık yapısında da önemli değişiklikler yaşandı. ABD'nin Dünya Sağlık Örgütü'nden çekilmesi ve tüm insani ve kalkınma amaçlı dış yardımlarını durdurma kararı, küresel alanda yeni aktörlerin ve dinamiklerin ortaya çıkmasına zemin hazırladı.

Bu gelişmeler ışığında, Avrupa Birliği'nin küresel sağlık liderliğini sürdürüp sürdüremeyeceği ve kendi sınırları içinde rekabet gücünü ve istikrarını nasıl koruyacağı soruları gündeme geldi.

İlaç Endüstrisinin Karşılaştığı Temel Zorluklar

Avrupa'nın ilaç ve biyoteknoloji sektörü, küresel ölçekte ticaret ve araştırma açısından kritik bir rol üstleniyor. Avrupa İlaç Endüstrileri Federasyonu'nun (EFPIA) verilerine göre, ilaç sektörü olmasaydı, AB'nin ticaret dengesi 147 milyar avroluk fazlanın aksine 47 milyar avroluk açık verecekti.

Sektör yılda yaklaşık 55 milyar avroyu araştırma ve geliştirmeye (Ar-Ge) yatırıyor ve yaklaşık 320 milyar avroluk ihracat gerçekleştiriyor. Bu da sektörü, AB'nin ticaret fazlasına en büyük katkıyı sağlayan alan haline getiriyor.

Ancak son analizler, Avrupa'nın bu alanda zemin kaybettiğini ortaya koyuyor. Son 20 yılda bölge, küresel Ar-Ge yatırımlarındaki payının yaklaşık yüzde 25'ini yitirdi. 2010-2022 döneminde AB ilaç Ar-Ge'si yıllık ortalama yüzde 4,4 büyürken, ABD'de bu oran yüzde 5,5, Çin'de ise yüzde 20,7 olarak gerçekleşti.

Draghi raporu, ilaç ve biyoteknolojiyi Avrupa'nın yatırım yapması ve rekabet gücünü yeniden kazanması gereken on stratejik sektörden biri olarak tanımladı.

Avrupa Birliği'nin Aldığı Önlemler

Bu zorluklara yanıt olarak Avrupa Birliği, mevzuat ve düzenlemelerde birçok girişimde bulundu. Bunlar arasında AB Biyoteknoloji Yasası yer alıyor; bu yasa, biyoteknolojinin pazara daha hızlı erişmesini sağlayarak Birliğin rekabet gücünü artırmayı hedefliyor.

Ayrıca, AB ilaç mevzuatı kapsamlı bir revizyona tabi tutuluyor ve yirmi yıllık ilaç kuralları baştan aşağı yenileniyor. Yeni düzenleme, şirketleri Avrupa'da üretim ve ticarileşmeye teşvik etmek üzere düzenleyici koruma sürelerini uzatıyor.

Son olarak, Kritik İlaçlar Yasası ile hayati önem taşıyan ilaçların tedarikinin güvence altına alınması ve bağımlılıkların azaltılması amaçlanıyor.

Geleceğe Bakış

Bu araçların AB'nin sağlık egemenliğini korumaya ve güçlendirmeye yeterli olup olmayacağı, 17 Mart'ta gerçekleştirilecek Euronews Sağlık Zirvesi'nde uzmanlar tarafından tartışılacak. Sanayi temsilcileri, kamu kurumları, araştırma merkezleri ve sivil toplumdan sağlık alanındaki profesyoneller, Avrupa'nın tıbbi egemenlik yolundaki stratejilerini değerlendirecek.