1847 yılında, Kudüs'e yaklaşık on kilometre uzaklıktaki Beytüllahim kasabasında, Kutsal Doğuş Kilisesi'nin değerli gümüş yıldızı çalındı. Bu yıldız, Hz. İsa'nın doğduğu gece, Venüs ve Jüpiter'in üst üste gelerek gökyüzündeki en parlak yıldız haline dönüşmesini simgeliyordu. Kilisenin mermer zemininde bulunan bu yıldız, en kutsal objelerden biriydi.

Olay sonrası kasabada büyük bir gerilim yaşandı. Hristiyan mezhepleri olan Katolikler ve Ortodokslar birbirlerini suçladı. Katolikler, yıldızın kaybolmasından Ortodoksları sorumlu tutarken, Ortodokslar da Katolikleri suçladı. Aynı zamanda, Kudüs'teki Kutsal Kabir Kilisesi'nin tamiratı konusunda da iki grup arasında anlaşmazlık çıktı.

Uluslararası Gerginlik ve Osmanlı'nın Araya Girmesi

Mezhep çatışması kısa sürede uluslararası bir boyut kazandı. Katoliklerin hamisi Fransızlar ile Ortodoksların destekçisi Ruslar arasındaki çekişme, Osmanlı Devleti'ni zor durumda bıraktı. Sultan Abdülmecit, Kudüs'teki huzuru sağlamak için gümüş yıldızın yeniden yapılması ve kilise tamiratını üstlenmeyi teklif etti ancak bu öneri her iki tarafça reddedildi.

Fransa, Kanuni Sultan Süleyman döneminde çıkarılan ve "Makamaât-ı mübâreke" olarak adlandırılan fermanın yeniden yürürlüğe girmesini talep etti. Bu fermanda, Hristiyan mabedlerinin anahtarlarının ve hizmetlerinin Katoliklere verilmesi kararlaştırılmıştı. Ancak 1840 yılında bu haklar Ortodokslara devredilmişti.

Rusya'nın Baskıları ve Kırım Savaşı

Rus Çarı Nikola, Ortodoksların haklarını koruma konusunda Osmanlı'ya baskı yaptı ve Küçük Kaynarca Antlaşması hükümlerini hatırlatarak tehditlerde bulundu. Bu durum üzerine Osmanlı yönetimi, 1852 yılında bir komisyon kurarak kutsal yerlerin Katolik ve Ortodokslar arasında ortak mal olarak kabul edilmesini kararlaştırdı. Fransa bu kararı kabul ederken, Rusya itiraz etti ve 1853'te Prut Nehri'ni geçerek Eflak ve Boğdan'a girdi. Böylece Kırım Savaşı başladı.

Fransa, İngiltere ve İtalya'nın Osmanlı'yı desteklediği savaşta Rusya yenildi. Ancak savaş boyunca Osmanlı hükümeti, Hristiyanların haklarıyla ilgili reform taleplerinden vazgeçmedi.

Islahat Fermanı ve Getirdiği Yenilikler

1856 yılı 18 Şubat'ta, Osmanlı yönetimi Tanzimat Fermanı'nın ardından daha kapsamlı olan Islahat Fermanı'nı ilan etti. Mehmet Emin Paşa ve Keçecizade Mehmet Fuat Paşa tarafından kaleme alınan bu belge, Müslüman ve gayrimüslim Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar tanıyordu.

Fermanda, gayrimüslimlerin devlet memuru olabilme, askerî okullara katılma, aynı vergiyi ödeme, ibadethane inşa etme ve kiliselerinde çan çalabilme hakları güvence altına alındı. Ayrıca, Osmanlı uyruklarının mal ve namus dokunulmazlıkları ile tasarruf hakları da teminat altına alındı.

Toplumsal Tepkiler ve Sonuçları

Islahat Fermanı, dönemin aydınları tarafından Avrupa'ya yaklaşma ve laikleşme sürecine katkı sağladığı için takdir edildi. Ancak Müslüman halkın çoğunluğu bu durumu hoş karşılamadı. Bazıları fermana tepki gösterirken, bazıları da Rusya'nın baskısıyla çıkarıldığına inandı. İstanbul'da bazı esnaf, Dolmabahçe Sarayı önünde protesto düzenledi. Hatta Kuleli Vakası adlı darbe girişiminin bu gelişmelerle bağlantılı olduğu iddia edildi.

Gümüş yıldızın paylaşım kavgası sonucu ortaya çıkan bu süreç, Osmanlı Devleti için büyük kırılmalar yaşattı ve uzun vadede önemli dönüşümlere zemin hazırladı.