Türkiye’nin tekstil sektörü, istihdam açısından kritik bir konumda olmasına rağmen, son dönemde maliyet artışları nedeniyle küresel rekabette zorlanıyor. Ham madde ve işçilik giderlerinin yükselmesiyle birlikte, sektör üretimini daha ekonomik olan diğer ülkelere kaydırmak zorunda kaldı.

Tekstil firmaları, maliyet avantajı sağladıkları ülkelerden dünya pazarlarına ihracat yaparak kârlılıklarını artırırken, Türkiye'nin ham madde ihracatına da katkıda bulunuyor. Ancak, Mısır’a göç eden bazı şirketlerin pişmanlıkları dile getirilirken, bazıları Kuzey Afrika’nın diğer bölgelerinde yatırım yapmayı tercih etti.

Döviz kurundaki düşük seviyeler nedeniyle Türkiye’nin dolar bazında pahalı hale geldiğini belirten tekstilciler, yurtdışından ürünlerin daha uygun fiyatlarla alındığını ifade ediyor. Bu durumu, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Gültepe de doğruluyor.

Mustafa Gültepe’nin Değerlendirmeleri

Türkiye Gazetesi'nden Canan Eraslan’ın haberinde yer alan açıklamalarında, Gültepe Türkiye sanayisi ve tekstil sektörünün durumuna ilişkin önemli tespitlerde bulundu. Ülkenin pahalı hale geldiğini vurgulayan Gültepe, hükümetin sanayiyi Anadolu’ya yayma politikasının isabetli olduğunu belirtti:

"Nüfus artış hızındaki yavaşlamaya sanayinin Anadolu’ya göçü ile çare bulabiliriz."

Gültepe, asgari ücretteki artışın %560, dolar kurundaki yükselişin ise %217 olduğunu hatırlattı. Pandemi döneminde Türkiye’nin üretim ve ihracatının büyüdüğünü, o dönemde Cumhurbaşkanı'nın hızlı ve yerinde kararları sayesinde Avrupa’nın tedarik merkezi haline gelindiğini söyledi. Ancak son birkaç yılda büyümenin yavaşladığını, enflasyon ve döviz maliyetlerinin artmasıyla sektörün zorlandığını aktardı.

Son 4 yılda asgari ücret, enflasyon, dolar ve euro kurlarındaki yüksek artışların sektörü zorladığını belirten Gültepe, bu durumun ihracatçıların bir kısmının başka ülkelere yönelmesine, bazı firmaların küçülmesine veya kapanmasına yol açtığını ifade etti. Ayrıca, sektörde toplam istihdamın %30’dan fazlasının kaybedildiğine dikkat çekti.

Verimlilik ve Rekabet Sorunları

Türkiye’de ortalama verimliliğin %75-80 civarında olduğunu, ancak bazı bölgelerde bunun 15 puan daha düşük olduğunu belirten Gültepe, üretimin Mısır, Tunus, Cezayir gibi Kuzey Afrika ülkelerine kaydığını söyledi. Bu ülkelerde üretim maliyetlerinin Türkiye’ye göre daha düşük olduğunu aktardı.

Gültepe, Türkiye’nin tasarım ve teknoloji merkezi olarak kalacağını ancak üretimin daha uygun maliyetli bölgelere kaydırılmasının zorunlu olduğunu belirtti:

"Türkiye mutfak olacak, üretim üsleri ise başka ülkeler."

Sanayinin Anadolu’ya Yayılması

Sanayinin Anadolu’ya taşınmasını destekleyen Gültepe, bu sürecin hızlı ve planlı yapılması gerektiğini vurguladı. İstanbul’da kalması gereken sektörlerin kalması gerektiğini, bölgesel potansiyellerin ortaya çıkarılması gerektiğini söyledi. Hükümetin teşvik politikalarının buna göre şekillendirilmesini önerdi.

Bu taşımanın nüfus artışını da hızlandıracağını ve yaşam maliyetlerinin Anadolu’da daha düşük olacağını ifade eden Gültepe, Cumhurbaşkanı’nın üç çocuk tavsiyesine atıfta bulunarak sosyal ve ekonomik faydalarını şöyle anlattı:

"Aile ve çevreye yakın olmak milli gelir ve refahı artırır."

Fiyat Rekabetinde Zorluklar

Kendi üretimlerinin tamamını yurt dışına gönderen Gültepe, Türkiye’de tekstil ürünlerinin yurtdışına kıyasla %50-60 daha pahalı hale geldiğini belirtti. Geçmişte bu farkın %20 civarında olduğunu, ancak şimdi İngiltere, Almanya, Fransa ve İtalya gibi ülkelerde Türkiye’den daha ucuz ürünler bulunabildiğini dile getirdi.

Gültepe, kendi deneyiminden bir örnek vererek bir montun Türkiye fiyatının yurt dışından %20-30 daha pahalı olduğunu anlattı. Arkadaşlarının Türkiye’de 17 bin liraya aldığı ürünü yurtdışında 6 bin liraya bulduğunu aktardı.

Faiz Politikaları ve Enflasyon

Enflasyonun düşürülmesi için talebin azalması gerektiğini ancak yüksek faiz oranları nedeniyle talebin düşmediğini belirten Gültepe, faiz gelirinin lüks haline geldiğini söyledi. Faiz kazananların tüketim yapmaya devam ettiğini, üreticilerin ise finansman bulmakta zorlandığını ve yüksek maliyetlerle rekabet etmekte güçlük çektiğini ifade etti.

Son olarak, yüksek faiz ortamının üreticiler açısından zorluk yarattığını, ancak yüksek gelir grubunun bundan memnun olduğunu belirtti. Denge sağlanması gerektiğini vurguladı.