Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), kayıt dışı istihdam ve sahte sigortalılık konusundaki denetimlerini güçlendirerek önemli adımlar attı. Kurum, milyonlarca veriyi yapay zeka destekli sistemlerle analiz ederek, fiilen çalışmayan ancak sigortalı gösterilen kişileri tespit ediyor. Bu yöntemle sahte sigorta ve emeklilik haklarının önüne geçilmesi hedefleniyor.

Hatır Sigortası ve Vatandaş Şikayetleri

Türkiye Gazetesi yazarı İsa Karakaş, köşe yazısında SGK'nın bu alandaki son verilerini paylaştı. Karakaş, özellikle "hatır sigortası" olarak bilinen uygulamaların ciddi sorunlara yol açtığını belirtti. Vatandaş şikayetlerine dikkat çeken Karakaş, birçok kişinin sigortalı gösterildiği iş yerinin adını, adresini ya da faaliyet alanını bilmeden işlem yaptırdığını ifade etti.

SGK'nın Kapsamlı Denetim Süreci

SGK mevzuatına göre sigortalılık; fiili çalışma ve işverene bağlılık şartlarına dayanıyor. Bu şartlardan biri bile karşılanmadığında sigortalılık geçersiz sayılıyor. Kurum, 2016'dan beri "Sahte İş Yeri ve Sahte Sigortalılık Tespit Projesi" kapsamında geniş çaplı analizler yapıyor. 2011-2016 yılları arasında tescil edilen 4,6 milyon iş yeri incelendi.

Yaklaşık 100 farklı parametre, prim ödeme alışkanlıkları, çalışan sayısı ve iş kolu uyumu gibi kriterler kullanılarak riskli iş yerleri belirlendi. Dijital takip sayesinde tespit süreleri önemli ölçüde kısaldı.

Önemli Sonuçlar ve İptaller

Projenin 2025 yılına kadar devam eden 16 aşamasında dikkat çekici sonuçlar elde edildi. Son iki fazda yüzlerce sahte iş yeri ortaya çıkarıldı. 15. fazda 128 iş yerinde 18 bin 191 sahte sigortalı tespit edilerek 487,5 milyon lira tutarında borç belirlendi. 16. fazda ise 195 iş yerinde 20 bin 578 sahte sigortalı bulunarak 1,27 milyar liralık kamu zararı hesaplandı.

Toplamda 3 bin 273 sahte iş yeri üzerinden bildirilen 245 bin 740 kişinin sigortası ve emekliliği iptal edildi. SGK, sahte sigortalılık durumlarında sadece sigortayı iptal etmekle kalmıyor; emekli olanların maaşlarını kesiyor ve şimdiye kadar yapılan ödemeleri faiziyle geri talep ediyor. Ayrıca bu kişilerin sağlık harcamaları da tahsil ediliyor. Bu konuda detaylı bilgi için SGK'nın sahte sigortalılık ve emeklilik iptalleri haberine bakılabilir.

Adli İşlemler ve Sürecin Devamı

Sahte sigortalılık ve işyeri tespit edilen durumlarda hem sigortalı gösterilen kişiler hem de bu sistemi organize edenler hakkında adli süreç başlatılıyor. SGK, bu kapsamlı denetimlerle kayıt dışı istihdamla mücadelede önemli bir adım atmış bulunuyor. Bu kapsamlı denetimlerin teknolojik altyapısı hakkında bilgi için yapay zeka destekli analizler incelenebilir.