Orta Doğu’da yükselen gerginlik, Türkiye’nin yaklaşık 50 milyar dolarlık dış ticaret hacminin önemli bir bölümünü oluşturan Körfez hattında taşımacılığı durma noktasına getirdi. Irak, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan, İran, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn’i kapsayan bu bölge, Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık yüzde 11’ini oluşturuyor.

İhracat hacmi 30 milyar dolara yaklaşırken, ithalat 19,6 milyar dolar seviyesinde seyrediyor. Ancak savaşın etkisiyle sipariş iptalleri artmaya başladı, limanlara ulaşan yükler gemilere yüklenmeden bekletiliyor.

Hava Yolu Taşımacılığı Neredeyse Durdu

Hava sahalarının kapanmasıyla taşımacılık büyük ölçüde aksadı. Türk Hava Yolları (THY), İran, Irak, Suriye, Lübnan, Ürdün, Katar, Kuveyt, Bahreyn, Suudi Arabistan’ın Dammam hattı ve BAE seferlerini ikinci bir duyuruya kadar iptal etti.

Türkiye’nin önde gelen gümrük müşavirliği ve lojistik şirketlerinden Asset’in yöneticileri, EKONOMİ’ye yaptıkları açıklamada, “Şu anda Orta Doğu’da hava sahaları kapalı. Emirates ve Etihad gibi havayolları yalnızca mevcut ambar yüklerini boşaltmak için anlık izinler alarak uçuyor. Yeni rezervasyonlar tamamen durdu. Yolcu uçuşları sona erdiği için kapasite azaldı, bilet alınsa bile uçuşlar sürekli erteleniyor” ifadelerini kullandı.

Denizyolu Taşımacılığında Maliyetler Zirve Yaptı

Denizyolu taşımacılığında maliyetler ciddi şekilde yükseldi. MSC, COSCO ve OOCL bazı hatlarda yeni yük alımını durdururken, CMA CGM ve Hapag-Lloyd Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu rotasını tercih etti. Yerli armatörlerden Turkon ise savaş primi uygulamasına başladı.

Asset GLI Denizyolu Müdürü Burak Kerimoğlu, maliyet artışlarını şu şekilde açıkladı: “Pazartesi sabahından itibaren hatlar 'War Risk Surcharge' (Savaş Riski Ücreti) ve 'Emergency Conflict Surcharge' (Acil Durum Çatışma Ücreti) uygulamaya başladı. Örneğin, 2.500 dolarlık Hindistan navlununa 5.000 dolar ek maliyet yansıtıldı. Toplam tutar üç katına çıktı. Bu durum ihracatçıları frenledi; bugün itibarıyla limana ulaşan yüklerin bile gemiye yüklenmesinden vazgeçildiğine dair iptaller almaya başladık.”

Karayolundaki Gecikmeler ve Artan Navlunlar

Karayolu taşımacılığında ise krizin merkezi Gürbulak Sınır Kapısı oldu. İran tarafındaki pasaport kontrol noktasının bombalanması nedeniyle işlemler manuel yürütülüyor. Uluslararası Nakliyeciler Derneği (UND) yetkilileri, sınırdaki geçiş süresinin 24 saatten 48 saate çıktığını belirtti.

İran navlunu, güvenlik riskleri nedeniyle 250 dolardan 1.000 dolara yükseldi. Şoförlerin güvenlik endişeleri nedeniyle bu hatta gitmek istememesi krizi derinleştiriyor. Yaklaşık 400 TIR, park alanlarında beklerken yakıt temininde de sorunlar yaşanıyor. Normalde günde 550 aracın geçtiği kapıdaki işlem hacmi yarı yarıya azaldı. Ancak karayolu ile Körfez ülkelerine yapılan sevkiyatlarda şu an için sorun yaşanmıyor.

Turizm Sektöründe Temkinli İyimserlik

Taşımacılıktaki zorluklara rağmen turizm sektöründe temkinli bir iyimserlik hâkim. EKONOMİ gazetesine konuşan TÜROB Başkanı Müberra Eresin, Körfez bölgesinden turist girişinde yavaşlama olduğunu kabul etmekle birlikte Türkiye’nin konumuna dikkat çekti.

“Turizm bir barış sektörüdür; insanların tedirgin olması doğal. Ancak Türkiye şu an dünyanın en güvenli destinasyonlarından biri. Berlin fuarında seyahat planlarının 'güvenli liman' arayışıyla Türkiye’ye yöneldiğini görüyoruz. Sektör hızla toparlanacaktır.”

Antalya merkezli turizm temsilcileri de rezervasyonlarda bir yavaşlama olduğunu ifade etti.