Okullarda giderek artan şiddet olayları, sadece öğrenci arasındaki zorbalık olarak görülmemeli, toplum genelindeki şiddetle birlikte ele alınmalıdır. Uzmanlar, yaşanan bu olayların çok yönlü değerlendirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır.

Ergenlik dönemi ve dijital etkenler

Necmettin Erbakan Üniversitesi Ahmet Keleşoğlu Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Nurten Sargın, okullardaki şiddetin artış sebebini ergenlik dönemindeki gençlerin enerjisinin olumlu alanlara yönlendirilmemesine bağlamaktadır. Sargın, bu dönemdeki çocukların kendilerini değerli hissetmelerinin önemine dikkat çekerek, dijitalleşmeyle birlikte olumsuz rol modellerin artmasının şiddetin normalleşmesine neden olduğunu ifade etti.

Prof. Dr. Sargın, ayrıca şiddetin akranlar arasında güç gösterisi olarak algılanmasının olayların artışına yol açtığını belirtti. Çocukların kendilerini okula ait hissetmelerinin sağlanması için yaş gruplarına yönelik etkinliklerin düzenlenmesi ve olumlu davranış modellerinin artırılması gerektiğini söyledi. Şiddet eylemlerinde bulunan çocukların aile yapılarının da incelenmesi ve aile bireylerine yönelik müdahaleler yapılması gerektiğini ifade etti.

Aile tutumlarının şiddete etkisi

Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitim Fakültesi Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Eryılmaz, çocukların ihtiyaçlarına anında karşılık vermenin veya ilgisiz kalmanın doğru tutumlar olmadığını belirterek, şiddete meyilli çocukların genellikle izin verici ya da ilgisiz aile tutumlarıyla yetiştiğini vurguladı.

Eryılmaz, dört farklı aile tutumunu şöyle sıraladı: demokratik (sınır koyup çocuk isteklerini karşılayan), otoriter (sınır koyup istekleri karşılamayan), izin verici (sadece istekleri karşılayıp sınır koymayan) ve ilgisiz (ne sınır koyan ne istekleri karşılayan). İzin verici ve ilgisiz aile ortamlarında yetişen çocukların şiddete yönelme olasılığının daha yüksek olduğunu ifade etti.

Hukuki perspektif: "Suça sürüklenen çocuk" kavramı

Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekan Yardımcısı Doç. Dr. Zafer İçer, Türk hukuk sisteminde 18 yaşını doldurmamış bireylerin çocuk olarak kabul edildiğini ve "suça sürüklenen çocuk" teriminin, çocuklara yönelik ceza adaletinde koruyucu, eğitici ve rehabilite edici yaklaşımı yansıttığını açıkladı.

Çocukların gelişim durumları ve yeniden topluma kazandırılma amaçları nedeniyle, yaş gruplarına göre cezai indirimlerin uygulandığını belirten İçer, 0-12, 12-15 ve 15-18 yaş aralıklarına göre ceza farklılıklarının değişkenlik gösterdiğini söyledi.

Erken yaşta işlenen kasten yaralama suçlarında, cezanın yaralamanın ağırlığına göre 6 aydan 3 yıla kadar hapisle sonuçlanabileceğini ve çocukların yaş grubuna göre indirimlerin yapıldığını dile getirdi. Ayrıca ağır yaralanma durumlarında Türk Ceza Kanunu'nun 87. maddesi kapsamında cezaların artırılabileceğini açıkladı.

Kasten öldürme suçunda ise 12-15 ve 15-18 yaş gruplarındaki çocuklar için ceza indirimi uygulanabildiğini, 15-18 yaş arası çocukların kasten öldürme suçunda 12 yıldan 15 yıla kadar hapis cezası alabileceğini belirtti. Nitelikli hallerde ise cezanın 18 yıldan 24 yıla kadar çıkabileceğini ifade etti.

Psikolojik rahatsızlığı bulunan çocukların cezai sorumluluğunun, rahatsızlığın akıl hastalığı boyutunda olup olmamasına göre değiştiğini ve her psikolojik rahatsızlığın cezai indirim ya da muafiyet sağlamadığını vurguladı.