İspanya, her yıl Leonardo da Vinci üzerine yapılan araştırmalar kapsamında 20. yüzyılın en önemli keşiflerinden biri olarak kabul edilen buluşu anıyor. 13 Şubat 1967’de İspanya Ulusal Kütüphanesi, uzun yıllar fark edilmeden kalan iki orijinal el yazmasını koruma altına aldı.

Madrid I ve II kodeksleri olarak anılan ve Mss. 8937 ile Mss. 8936 numaralarına sahip bu belgeler, Da Vinci’nin 15. yüzyıl sonu ile 16. yüzyıl başları arasında kaleme aldığı bilimsel defterlerinin parçalarını oluşturuyor. Bu el yazmaları, Amerikan araştırmacı Jules Piccus’un İspanya Ulusal Kütüphanesi’nin el yazmaları envanterini incelerken, yanlış sınıflandırılmış bazı ciltlerin önemini fark etmesi sonucu yeniden keşfedildi.

El Yazmalarının İçeriği ve Önemi

İspanya Milli Kütüphanesi tarafından verilen resmi bilgilere göre, bu el yazmaları; statik, uygulamalı mekanik, dişli sistemleri, hidrolik makineler, geometri ve tahkimat çalışmalarına dair yüzlerce sayfa açıklama ve çizim barındırıyor. Da Vinci’nin tablolarının aksine, bu yazmalar onun entelektüel sürecini gözlemlememize olanak sağlıyor. Hesaplamalar, diyagramlar, hipotezler ve deneysel yöntemi içeren düzeltmeler bu defterlerde yer alıyor.

Kodeks Madrid I ve II'nin Özellikleri

Büyük ölçüde 1490’lara tarihlenen Kodeks Madrid I, hareket iletimi ve mekanizmaların işleyişine dair detaylı incelemeleri içeriyor ve Leonardo’nun mekanik üzerine en önemli çalışmalarından biri olarak kabul ediliyor. Daha geç dönemden olan Kodeks Madrid II ise sivil ve askeri mühendislik araştırmalarının yanı sıra topografik çalışmalar ve hidrolik projeleri kapsıyor.

Belge Tarihi ve Korunması

16. yüzyılda heykeltıraş Pompeo Leoni aracılığıyla İspanya’ya ulaşan bu el yazmaları, Leonardo’nun ölümünün ardından toplanan belgeler arasında yer aldı. Belgeler daha sonra kraliyet koleksiyonuna dahil edilip ardından İspanya Milli Kütüphanesi’ne devredildi. Ancak iç düzenlemeler ve kataloglama hataları sebebiyle, el yazmaları 100 yılı aşkın bir süre boyunca kütüphane arşivlerinde kayıp kaldı.

Uluslararası Yankı ve Dijitalleşme Projesi

1967’de yapılan keşfin duyurusu, uluslararası alanda büyük yankı uyandırdı ve daha önce yayımlanmamış materyallerin ortaya çıkmasıyla Leonardo da Vinci araştırmalarında önemli bir dönüm noktası oldu. Sanatseverler, da Vinci’nin "Erminli Kadın" tablosunu koku yoluyla deneyimleyebilecekleri bir kurumla buluşurken, 2012 yılında İspanyolca kaynaklara göre kodekslerin interaktif dijital versiyonlarını halka açan bir dijitalleştirme projesi başlatıldı.

Bu girişim, el yazmalarına dünya çapında erişimi kolaylaştırırken, Biblioteca Nacional’in İspanya’da muhafaza edilen en önemli Rönesans belgeleri koleksiyonlarından birinin koruyucusu olma rolünü güçlendirdi. Madrid I ve II kodeksleri, yeniden keşiflerinin üzerinden yarım yüzyılı aşkın süre geçmesine rağmen, hâlâ Leonardo da Vinci’nin deha dolu, gözlemci ve deneysel yaklaşımını hatırlatmaya devam ediyor.