Birleşmiş Milletler Yargıç ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Margaret Satterthwaite, son yıllarda artan güç siyaseti ve baskı araçlarının, İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan kurallara dayalı uluslararası sistemi zayıflattığını belirtti.

Satterthwaite, uluslararası ilişkilerde gümrük tarifeleri ve yaptırımların giderek siyasi baskı amacıyla kullanıldığına, uluslararası mahkeme kararlarının tartışmaya açıldığı veya görmezden gelindiğine, farklı bölgelerde toprak talepleri ve zorlayıcı diplomasi uygulamalarının arttığına dikkat çekti.

ABD'nin Politikaları Tartışmaları Güçlendirdi

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Venezuela'ya yönelik uygulamaları, Grönland ile ilgili açıklamaları, bazı müttefiklere yönelik tarife tehditleri ve uluslararası yargı mensuplarına yaptırımlar uygulanması, kurallara dayalı uluslararası düzenin aşındığı yönündeki tartışmaları artırdı.

AA muhabirine konuşan Satterthwaite, uluslararası düzenin gidişatının inkar edilemez olduğunu ve bazı aktörlerin bu düzenin zayıflamasını hızlandıran adımlar attığını ifade etti. "Evet, kurallara dayalı düzenin erozyona uğradığını görüyoruz," dedi.

Çifte Standartlar ve Adaletin Yeniden Değerlendirilmesi

Mevcut sistemin çifte standartlar içerdiğini ve her zaman adil olmadığını kabul eden Satterthwaite, mevcut sürecin hangi unsurların gerçekten adalet ve eşitlik sağladığını, hangilerinin başarısız kaldığını yeniden değerlendirmek için bir fırsat sunduğunu vurguladı.

Ticaret ve ekonomik ilişkiler gibi detaylı hukuki çerçevelerle düzenlenen alanların bile baskı aracı olarak kullanıldığına işaret eden Satterthwaite, bunu "dönemin ironilerinden biri" olarak nitelendirdi. Geçmişte bu alanlarda kurallar oluşturan devletlerin bugün bu kuralları ihlal ettiğini söyledi.

Küçük Ülkeler İçin Büyük Risk

Uluslararası hukuka saygının zayıflamasının özellikle "küçük ve güçsüz ülkeler" için ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunan Satterthwaite, hukukun yerini gücün aldığı bir dünyanın güçlüler ve güçsüzler olarak bölüneceğini belirtti.

Küresel hukuk düzeninin zayıf ve kırılgan ülkeleri koruyan güvence işlevi gördüğünü hatırlatan Satterthwaite, hukukun herkese eşit uygulanmasına dayanan karşılıklılık ilkesinin tüm devletler için faydalı olduğunu, bu ilkenin aşınmasının güçlü ülkeler için bile ciddi kayıplara yol açacağını ifade etti.

Uluslararası Mahkemelerin Önemi Devam Ediyor

Uluslararası yargıç ve savcılara yönelik yaptırımlar ile bazı mahkeme kararlarının tanınmaması, kurallara dayalı düzeni destekleyen mahkemelerin etkinliğinin sorgulanmasına neden oluyor. Ancak Satterthwaite, bu kurumların yalnızca "sembolik" hale geldiği görüşüne katılmadığını belirtti.

Uluslararası Adalet Divanı'nın görevine devam edeceğini söyleyen Satterthwaite, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin de devam eden davalar ve gözaltılarla etkisini sürdürdüğünü ifade etti. Bu kurumların küresel hukuk düzeninde önemini koruduğunu vurguladı.

Koruma İçin Harekete Geçmek Mümkün

Yaşanan aşınmaya rağmen sürecin geri döndürülemez olmadığını belirten Satterthwaite, devletlerin kurallara dayalı uluslararası düzenin korunmasına daha kararlı yaklaşması gerektiğini söyledi.

Uluslararası hukuka önem veren ülkelerin liderlik rolünü güçlendirmesi gerektiğini vurgulayan Satterthwaite, bazı hükümetlerin bu yönde seslerini yükselttiğini, bazı ülkelerin hukuk normları ve temel değerleri dış politikanın merkezine koyan yol haritaları hazırlamaya çalıştığını ifade etti.