Birleşmiş Milletler (BM) Yargıç ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Margaret Satterthwaite, son dönemde güç siyaseti ve baskı araçlarının artmasıyla, İkinci Dünya Savaşı sonrası oluşturulan kurallara dayalı uluslararası düzenin zayıfladığını belirtti.

Satterthwaite, gümrük tarifeleri ve yaptırımların giderek siyasi baskı aracı olarak kullanıldığını, uluslararası mahkeme kararlarının sorgulandığını veya göz ardı edildiğini, farklı bölgelerde toprak iddiaları ve zorlayıcı diplomasi uygulamalarının arttığını vurguladı.

ABD'nin Politikaları Tartışmaları Derinleştiriyor

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Venezuela'ya yönelik uygulamaları, Grönland konusundaki açıklamaları, bazı müttefiklere yönelik tarife tehditleri ve uluslararası yargı mensuplarına yaptırımlar getirmesi, kurallara dayalı uluslararası düzenin aşındığına dair tartışmaları güçlendirdi.

AA muhabirine konuşan Satterthwaite, uluslararası düzenin zayıfladığına ilişkin gelişmelerin inkar edilemez olduğunu, bazı güçlerin bu süreci hızlandıran adımlar attığını kaydetti. "Evet, kurallara dayalı düzenin erozyona uğradığını görüyoruz." ifadelerini kullandı.

Çifte Standartlar ve Adaletin Yeniden Değerlendirilmesi

Satterthwaite, mevcut düzenin çifte standartlar içerdiğini ve her zaman herkes için adil olmadığını kabul etti. Bu sürecin, hangi unsurların gerçek anlamda adalet ve eşitlik sağladığının, hangilerinin başarısız kaldığının tekrar değerlendirilmesi için bir fırsat sunduğunu dile getirdi.

Ekonomik Baskının Artması

Ticaret ve ekonomik ilişkilerin ayrıntılı hukuki çerçevelerle düzenlenmesine rağmen, bu alanların da baskı aracı olarak kullanıldığını belirten Satterthwaite, bunu "dönemin ironilerinden biri" olarak nitelendirdi. Geçmişte ticaret kurallarının oluşumuna öncülük eden devletlerin bugün bu kuralları ihlal ettiğine dikkat çekti.

Küçük Devletler İçin Riskler

Uluslararası hukuka saygının azalmasının özellikle küçük ve güçsüz ülkeler için ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunan Satterthwaite, hukukun yerini gücün aldığı bir düzenin dünyayı "güçlüler ve güçsüzler" şeklinde bölebileceğini ifade etti.

Küresel hukuk düzeninin zayıf ve kırılgan ülkeleri koruyan bir güvence işlevi gördüğünü belirten Satterthwaite, hukukun herkes için eşit uygulanmasına dayanan karşılıklılık ilkesinin tüm devletlerin yararına olduğunu, bu ilkenin aşınmasının güçlü ülkeler için bile ciddi kayıplara yol açacağını söyledi.

Uluslararası Mahkemelerin Rolü

Satterthwaite, uluslararası yargıç ve savcılara yönelik yaptırımlar ile bazı mahkeme kararlarının açıkça tanınmamasının, kurallara dayalı düzeni destekleyen mahkemelerin etkisini azalttığı tartışmalarını gündeme getirdi. Ancak bu kurumların sadece "sembolik" hale geldiği görüşüne katılmadığını vurguladı.

Uluslararası Adalet Divanının görevine devam ettiğini ve Uluslararası Ceza Mahkemesinin halen aktif davalar ve gözaltılarla etkili olduğunu belirten Satterthwaite, bu kurumların küresel hukuk düzenindeki önemini koruduğunu ifade etti.

Koruma İçin Geri Dönüş Mümkün

Yaşanan erozyona rağmen sürecin geri döndürülemez olmadığını belirten Satterthwaite, devletlerin kurallara dayalı uluslararası düzenin korunması için daha kararlı davranabileceğini söyledi. Uluslararası hukuka önem veren ülkelerin daha güçlü liderlik üstlenmesi gerektiğinin altını çizdi.

Bazı hükümetlerin bu konuda seslerini yükselttiğine dikkati çeken Satterthwaite, bazı ülkelerin hukuk normlarını ve temel değerleri dış politikanın merkezine koyacak stratejiler geliştirmeye çalıştığını aktardı.