Ukrayna savaşı dördüncü yılını geride bırakırken, dün Avrupa liderleri savaşın yıldönümünde ülkeye destek vermek üzere Kiev’deydi. Polonya’dan trenle gelen heyette Avrupa Konseyi Başkanı Antonio Costa, Avrupa Birliği Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, İsveç, Norveç, İzlanda, Danimarka, Estonya, Hırvatistan başbakanları ve Finlandiya Cumhurbaşkanı Alexander Stubb yer aldı.

Avrupalı Liderlerin Kiev Ziyareti

Kiev’de düzenlenen "Gönüllüler Koalisyonu" toplantısına katılan liderler, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenski ve eşi Elena Zelenskaya eşliğinde Aya Sofya Kilisesi’nde düzenlenen ayinde de hazır bulundu. Zelenski, burada yaptığı konuşmada, "Putin'in savaşın üç gün içinde biteceğini düşündüğü mücadele dördüncü yılına girdi. Halkımız büyük yıkım ve can kayıplarına rağmen bağımsızlığını ve egemenliğini korumayı başardı. Bundan sonra da var olma hakkımızı savunacağız" dedi.

Demografik Kriz Derinleşiyor

Savaş, askeri ve siyasi boyutlarının yanı sıra Ukrayna’da toplumsal sorunları da artırdı. En büyük sorunlardan biri demografik kriz. Savaş öncesi yaklaşık 43 milyon olan nüfus; cephedeki kayıplar, kitlesel göç, Rus kontrolündeki bölgeler ve düşen doğum oranları sebebiyle 10 milyon azaldı. Bu durum Ukrayna’nın dul ve yetimlerin ülkesi haline gelmesine yol açıyor.

Amerikalı CNN’e konuşan Ukraynalı nüfus bilimci Ella Libanova, "Hiçbir ülke insan olmadan var olamaz" diyerek durumu "felaket" olarak nitelendirdi. Yaklaşık 6 milyon Ukraynalı savaş nedeniyle yurt dışına çıktı. Çatışmanın uzaması geri dönüş ihtimalini azaltıyor ve bu da kalifiye iş gücünde açık yaratabilir.

Doğurganlık Oranları Tarihsel Düşüşte

Libanova, savaş öncesinde bile doğum oranlarının düştüğüne dikkat çekerek, şu anki oranın yüzde 1’in altında olduğunu belirtti. Bu oranın nüfusun kendini yenileyebilmesi için gereken yüzde 2.1’in çok altında olduğu ifade edildi. Kiev’deki Nadiya Üreme Tıbbı Kliniği’nden Dr. Alla Baranenko ise savaş stresi nedeniyle genç kadınlarda erken menopoz vakalarının arttığını, yumurta kalitesinin ve sayısının azaldığını, cepheden dönen erkeklerde sperm kalitesinin kötüleştiğini aktardı.

Ukrayna yönetimi doğurganlık krizini önlemek için önlemler alıyor. Meclis tarafından kabul edilen yasa ile görevdeki kadın askerlerin yumurtalıkları ve erkek askerlerin spermleri donduruluyor. Hayatını kaybeden askerlerin eşlerine, üç yıl içinde bu yöntemle çocuk sahibi olma hakkı tanınıyor.

Yetim Çocukların Sayısı Artıyor

Savaşta hayatını kaybeden asker sayısı resmi olarak açıklanmasa da, ABD merkezli CSIS araştırma merkezinin verilerine göre 100 ila 140 bin Ukraynalı askerin yaşamını yitirdiği tahmin ediliyor. Ortalama asker yaşı 43 olduğundan, ölenlerin çoğunluğu evli ve çocuk sahibi. Resmi istatistiklere göre 59 bin çocuk, biyolojik ebeveynleri olmadan büyüyor.

Rusya da Savaşın Ağır Bedelini Ödüyor

Rus tarafı cephede taktik avantaj sağlamasına rağmen ağır kayıplar verdi. CSIS raporuna göre, Rusya’da ölen asker sayısı yaklaşık 325 bin. Batı tarafından izole edilen Rusya, Çin ve Hindistan gibi ülkelerle hidrokarbon ticareti yaparak ekonomik zorluklardan kaçınmaya çalışıyor. Ancak bütçesinin yaklaşık yüzde 50’si savaş masraflarına gidiyor. Ulusal Refah Fonu’nun 113 milyar dolarlık rezervi 55 milyar dolara düştü. Doğrudan yatırımlardaki azalma kalkınmayı engelliyor ve Rusya’nın rekabet gücünü zayıflatıyor.

Uzmanlar, ABD ve Çin’in yapay zeka ve yüksek teknoloji alanlarında ilerleme kaydederken, Rusya’nın bu alanlarda geride kaldığını belirtiyor. Moskova’nın Pekin’e bağımlılığının artması ise ayrı bir sorun olarak görülüyor.