Macaristan hariç tüm Avrupa Birliği (AB) ülkeleri, Rusya'nın Ukrayna'yı tam ölçekli işgali sırasında işlediği iddia edilen savaş suçları için "tam hesap verebilirlik" taahhüdünde bulundu.

Bu karara Macaristan'ın dahil edilmemesi, Budapeşte ile Ukrayna arasındaki ve Kiev'e yönelik 90 milyar euroluk kritik kredi paketini bloke eden Druzhba petrol boru hattı anlaşmazlığının tam ortasında gerçekleşti. Budapeşte ayrıca AB'nin genel politikalarına karşı sert bir muhalefet sinyali vermişti.

Ortak Açıklama ve Bucha Katliamı Anması

AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ve Ukrayna tarafından imzalanan ortak bildiride, 26 üye devlet "Hesap verebilirlik, kapsamlı, adil ve kalıcı bir barışın yanı sıra uluslararası hukukun korunmasının da vazgeçilmez bir unsuru" ifadesini kullandı.

Kallas, Bucha katliamının dördüncü yıl dönümünde, Kiev'in dış mahallelerinde Rus askerleri tarafından yaşamını yitiren 400 Ukraynalının anısını yad etmek için bazı AB dışişleri bakanlarını Kiev'de bir araya getirdi. Sokaklarda dizilmiş, bilekleri bağlı cesetlerin görüntüleri dünya çapında büyük yankı uyandırmış ve sivillere yönelik vahşetin boyutlarını gözler önüne sermişti.

Anıt alanını ziyaret eden Kallas, "Burada yaşananlar inkar edilemez" dedi ve "Rusya, Ukrayna'ya karşı işlediklerinden dolayı hesap vermelidir" ifadelerini kullandı.

Özel Mahkeme Kurulması ve Savaş Suçlarının Takibi

Bucha katliamı sonrası Ukrayna ve müttefikleri, Rusya ile bağlantılı savaş suçlarının belgelenmesi ve kovuşturulması için çeşitli girişimlerde bulundu. Geçen yıl mayıs ayında, demokratik ülkelerden oluşan geniş bir koalisyon, saldırganlık suçunu soruşturmak amacıyla özel bir mahkeme kurulmasını onayladı.

Bu mahkeme, tam kapsamlı işgalin başlatılmasından nihai olarak sorumlu siyasi temsilcileri hedef alacak ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in görevden ayrıldıktan sonra gıyaben yargılanmasının yolunu açabilir. Mahkeme, Strazburg'da bulunan Avrupa Konseyi'nin himayesinde faaliyet gösterecek.

Ukrayna, Estonya, Litvanya ve Lüksemburg'un parlamento prosedürlerini tamamladığı girişime yaklaşık 10 ülke katılma niyetini açıkladı. (Her ülkenin parlamentodan geçirmesi zorunlu değil.)

Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Alain Berset, "Şimdi gerekli olan şey açık: siyasi irade ve kolektif kararlılık" dedi.

Ukrayna Dışişleri Bakanı'ndan "Nürnberg Ruhu" Atıfı

Ukrayna Dışişleri Bakanı Andrii Sybiha, özel mahkemenin bu yıl içinde faaliyete geçmesinin, İkinci Dünya Savaşı sonunda Nazi Almanyası'na karşı işlenen savaş suçlarının yargılanmasına örnek teşkil eden "Nürnberg ruhunu" canlandıracağını belirtti.

"Rusya'nın saldırganlığı sırasında gerçekleştirdiği vahşetin boyutları İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Avrupa topraklarında görülmemiştir. Saldırganlık suçu bunların temel nedenidir," dedi Sybiha.

Sybiha, sözlerine şöyle devam etti: "Hesap verebilirlik zorunludur ve Rusya Federasyonu'nun en üst düzey siyasi ve askeri liderliği dahil olmak üzere Rus suçlulara af söz konusu olmayacak."

Avrupa'da Tartışmalı Af Planı ve Diplomatik Gerginlikler

Kasım ayında Avrupa, ABD ve Rus yetkililer tarafından hazırlanan ve savaş suçluları için genel bir af öngören 28 maddelik bir planı öğrendiğinde şok yaşadı. Bu taslak, tartışmalı unsurlar içermesi nedeniyle daha kabul edilebilir 20 maddelik bir plana dönüştürüldü ancak müzakereler toprak sorunları nedeniyle tıkandı.

Avrupalılar, Kremlin'in görüşmelerde maksimalist bir tutum sergilediğini defalarca eleştirirken, ABD'li yetkililer de bu durumu zaman zaman dile getirdi. Geçen hafta Kallas, Washington'u "Rus oyun kitabının tuzağına düşmekten" kaçınmaya çağırdı.