Avrupa Komisyonu, Macaristan'ın veto engelini kaldırmasının ardından Ukrayna'ya yönelik 90 milyar euroluk kredi paketi kapsamında yapılacak ilk ödemeye ilişkin teknik ve hukuki hazırlıklarını sürdürüyor. Brüksel, savaşın yıprattığı Ukrayna bütçesini sert kesintilerden korumayı amaçlıyor.

Macaristan Vetosu ve Siyasi Kriz

Ancak AB yetkilileri, Macaristan ile yaşanan krizin ancak 12 Nisan'daki seçimlerin ardından çözülebileceği değerlendirmesini yapıyor. Macaristan Başbakanı Viktor Orban, Ukrayna ile Druzhba petrol boru hattı üzerinden yaşanan ve kredi paketiyle doğrudan bağlantısı olmayan bir anlaşmazlık nedeniyle mali yardım hattını bloke etmiş durumda.

Kiev yönetimi, Rus İHA saldırısı sonrası altyapının ağır hasar gördüğünü ve onarılması gerektiğini belirtirken Budapeşte, hattın seçimleri etkilemek üzere kasıtlı kapatıldığını iddia ediyor.

Seçimlerin Gölgesinde Veto Diplomasisi

Brüksel'deki yetkililer, Orban'ın Ukrayna karşıtı sert seçim kampanyasının vetonun en azından seçim sonrasına kadar süreceğine işaret ediyor. Güncel anketler, Orban'ın genç rakibi Péter Magyar'ın oldukça gerisinde olduğunu gösteriyor.

Bu süreçte Komisyon, krizin çözülmesi durumunda 90 milyar euroluk krediden ilk ödemeleri başlatabilmek için tüm mekanizmaları hazır tutmaya çalışıyor. Çarşamba günü, yardım programının temelini oluşturan dört belgeden ilki yayımlandı, diğer üç belgenin ise önümüzdeki günlerde tamamlanması bekleniyor.

Yardım Paketi Detayları ve İHA Muafiyeti

Planlanan program çerçevesinde 2026 yılı için 45 milyar euro tahsis edilecek. Bunun 16,7 milyar eurosu mali destek, 28,3 milyar eurosu ise askeri destek olarak kullanılacak. Özellikle, Ukrayna'nın dünya genelinde düşük maliyetli parçalar temin edebilmesi için İHA harcamaları "Avrupa Malı" kriterinden muaf tutulacak. Geri kalan 45 milyar euro ise 2027 yılı için ayrılaması planlanıyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, "Ukrayna'ya 90 milyar euroluk krediyi ulaştıracağız. Cesur Ukrayna halkının ve özgürlük mücadelesinin tam ve kararlı destekçisiyiz," ifadelerini kullandı.

Oylama Süreci ve Veto Yetkisi

Macaristan, Slovakya ve Çekya'nın krediden muafiyet aldıkları için oylama sürecine katılmayacağı belirtildi. Bu durum kurum içi onay sürecini kolaylaştırması beklenirken, esas engelin AB ortak bütçesinde oybirliğiyle alınması gereken düzenlemede olduğu vurgulanıyor. Macaristan, bu oybirliği kuralı nedeniyle veto yetkisini kullanıyor.

Seçim Sonrası Senaryolar ve Olası Gelişmeler

AB yetkilileri, 12 Nisan seçimlerinden sonra farklı senaryolar üzerinde duruyor. Muhalif lider Magyar'ın kazanması halinde vetonun hızlıca kalkması beklenirken, Orban'ın seçimi kazanması halinde tavrını sertleştirebileceği endişesi bulunuyor. Orban, bu ay başında yaptığı açıklamada, "Petrol yoksa para da yok," diyerek boru hattı açılana kadar yardımı engellemeye devam edeceğini ifade etmişti.

Vetonun kaldırılması durumunda Komisyon'un hazır likiditeye sahip olması sebebiyle ilk ödemenin birkaç gün içinde yapılabileceği belirtiliyor. Ancak vetonun sürmesi halinde Ukrayna için ciddi riskler ortaya çıkacak.

Zelenskiy'nin Tepkisi ve AB'den Alternatif Öneriler

Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, mevcut harcama düzeylerine göre dış yardımların mayıs ortasına kadar tükeneceğini ve bunun kamu hizmetlerinde kesintilere ve yerli silah üretiminin aksamasına yol açabileceğini vurguladı. Orban'ı sert sözlerle eleştiren Zelenskiy, "Avrupa'da bir kişi, Moskova'yı memnun etmek için tüm Avrupa'ya karşı duruyor. Bu, Moskova ile yapılmış bir anlaşmadan başka bir şey değil," dedi.

Öte yandan AB Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Kiev'de Zelenskiy ile görüşmesinde, vetonun aşılmaması halinde dondurulmuş Rus varlıklarının kullanılması önerisinin yeniden gündeme gelebileceğini ima etti. Ancak bu seçeneğin yasal ve finansal riskler nedeniyle belirsizliğini koruduğu bildirildi.