İstanbul Arkeoloji Müzesi'nde düzenlenen programda, kültürel mirasın korunması ve gelecek nesillere aktarılması konuları ele alındı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 22 yıl önce çalınan Melek heykelinin Fener Rum Patrikhanesi’ne bağlı Ortodoks cemaatine teslim edildiği törende, Türkiye'nin kültürel varlıkların iadesi için verdiği kararlı mücadele ve yürütülen projeler hakkında detaylı açıklamalarda bulundu.

Daha Adil Bir Dünya ve Türkiye'nin Barış Rolü

Ersoy, konuşmasına uluslararası hukuku ve insani değerleri yok sayan savaş ve soykırımların sona ermesi temennisinde bulunarak başladı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan liderliğinde Türkiye'nin dış politikasının, barış ve uzlaşı alanında adres gösterilen bir ülke konumuna geldiğini vurguladı.

Farklılıkları ayrıştıran yaklaşımlara karşı Türkiye'nin hoşgörü ve birlikte yaşama kültürünün örnek teşkil ettiğini belirten Ersoy, ülkenin küresel krizler arasında huzur ve umut limanı olduğunu ifade etti. Ayrıca, Erdoğan’ın “Daha Adil Bir Dünya Mümkün” idealine inanarak bu doğrultuda kararlılıkla çalıştıklarını dile getirdi.

Kültürel Miras İçin 60 Milyar Liralık Yatırım

Bakan Ersoy, Kız Kulesi, Galata Kulesi, Rami Kütüphanesi, Defter-i Hakaniyye, İzmir Tekel Binaları ve CSO Tarihi Salon gibi önemli yapılar üzerinde bilimsel esaslara dayalı restorasyon çalışmaları yürütüldüğünü belirtti. 2018’den bu yana restorasyon, müze inşası ve çevre düzenleme faaliyetlerine 60 milyar lirayı aşan yatırım yapıldığını kaydetti.

Müzecilikte Rekor Ziyaretçi Sayısı

Türkiye'nin köklü müzecilik geçmişine dikkat çeken Ersoy, İstanbul Arkeoloji Müzesi'nin bu alandaki başlangıç noktası olduğunu söyledi. 2025 itibarıyla 219 müze ve 147 ören yerinde toplam 33 milyondan fazla ziyaretçi sayısına ulaşıldığını bildirerek, bu artışın kültürel mirasa olan ilginin güçlendiğinin göstergesi olduğunu belirtti.

13 Bin 451 Eserin İadesi Sağlandı

Kültür varlığı kaçakçılığıyla mücadelede önemli ilerleme kaydedildiğini ifade eden Ersoy, 2002’den beri 13 bin 451 eserin Türkiye’ye geri getirildiğini açıkladı. ABD’den iade edilen Marcus Aurelius heykelinin bu sürecin önemli örneklerinden biri olduğunu belirtti. 2020-2025 arasında 1 milyon 300 binden fazla eserin ele geçirilerek müzelere kazandırıldığı bilgisini verdi.

Geleceğe Miras Projesi ve Arkeolojide Yeni Dönem

2023’te başlatılan "Geleceğe Miras" projesiyle Türk arkeolojisinde altın çağın başlatıldığını söyleyen Ersoy, 65 ilde 255 kazı çalışmasının yürütüldüğünü, 2025’te toplam 776 noktada arkeolojik faaliyet yapılacağını aktardı. 2026 yılında bu sayının 800’e ulaşmasının beklendiğini, projeyle 15 binden fazla eserin müzelere kazandırıldığını ve toplam destek tutarının 7,5 milyar liraya ulaştığını belirtti. Bu kapsamda, Türkiye genelinde yürütülen tarihi yapıların restorasyon süreçleri büyük önem taşıyor.

Gece müzeciliği uygulamasıyla 27 müze ve ören yerinde yaklaşık 600 bin ziyaretçiye ulaşıldığını söyleyen Bakan, bu uygulamanın yaygınlaştırılması hedefini dile getirdi.

Melek Heykelinin Geri Dönüşü

Ortodoks cemaatine ait Melek heykelinin 2004 yılında Denizli'de ele geçirildiğini ve yapılan incelemeler sonucunda Heybeliada’daki Aya Yorgi Manastırı’ndan çalındığının tespit edildiğini aktaran Ersoy, hukuki süreçlerin tamamlanmasının ardından Fener Rum Patrikhanesi ile yapılan yapıcı diyaloğun ardından heykelin ait olduğu yere teslim edildiğini belirtti. Bu teslimin hukukun, saygının ve ortak değerlerin somut bir göstergesi olduğunu ifade etti.

2021 yılında Çanakkale Gökçeada’daki kiliselerden çalınan 12 ikonanın da Troya Müzesi'nde düzenlenen törenle Patrik Bartholomeos’a teslim edildiğini hatırlattı.

Taş Tepeler Projesi ile İnsanlık Tarihine Işık

Ersoy, Şanlıurfa merkezli Taş Tepeler projesinin Türk arkeolojisinin en kapsamlı girişimlerinden biri olduğunu belirtti. Bu projenin Neolitik Dönemle ilgili kabul ve anlayışları yeniden değerlendirmeye olanak sağladığını, 36 akademik kurumun katılımıyla uluslararası bilimsel iş birliği ağına dönüştüğünü anlattı. Projenin koruma, restorasyon, tanıtım ve sürdürülebilir miras yönetimini içerdiğini sözlerine ekledi.

UNESCO Dünya Mirası Listesinde Türkiye’nin Güçlenmesi

Türkiye'nin UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki temsilini artırmayı öncelikli hedef olarak gördüklerini belirten Ersoy, 2025 yılında Sardes Antik Kenti ve Bintepeler Lidya Tümülüsleri’nin listeye eklenmesiyle varlık sayısının 22’ye yükseldiğini açıkladı. Dünya Mirası Geçici Listesi’nde ise 79 varlık bulunduğunu söyledi.

Ülke Genelinde Restorasyon Çalışmaları

Deprem bölgelerinde yürütülen çalışmalarla kültür varlıklarının ayağa kaldırıldığını vurgulayan Ersoy, Haydarpaşa ve Sirkeci Gar sahalarında kapsamlı dönüşümler gerçekleştirildiğini anlattı. Hatay Müzesi, Mardin Aziz Sancar Evi, Diyarbakır Cezaevi’nin kültür kompleksi olarak yeniden işlevlendirilmesi ve Antalya Müzesi’nin çağdaş bir anlayışla yeniden açılması çalışmalarının kararlılıkla sürdüğünü kaydetti. Bu çalışmalar, Sillyon Antik Kenti’ndeki Yörük-Türkmen evlerinin restorasyonu gibi projelerle paralellik gösteriyor.

Selimiye Camii’den Sümela Manastırı’na, Ayasofya Kebir Camii’nden Aziz Nikolaos Kilisesi’ne, Habib-i Neccar Camii’den Aziz George Kilisesi’ne, Sultanahmet, Nuruosmaniye ve Kariye camilerinden Aya Nikola Anıt Kilisesi’ne kadar Türkiye'nin her bölgesinde kültür varlıklarının geleceğe taşınması için mücadele verdiklerini belirtti.

Yapay Zeka ile Kültürel Mirasın Korunması

Ersoy, yapay zeka destekli sistemlerle sadece sahada değil dijital ortamda da etkin mücadele yürütüldüğünü ifade etti. TraceArt sistemiyle küresel ölçekte takip yapıldığını, 2023’te başlatılan Tarihi Eserlerin Güvenliği İçin Kimlendirme Projesi kapsamında Bakanlık envanterindeki 600 binden fazla eserin kimliklendirme yöntemiyle güvence altına alındığını açıkladı.

Yapay zeka algoritmalarıyla oluşturulan, DNA benzeri izler içeren, kopyalanamayan ve gözle görülmeyen özel bir teknoloji kullandıklarını belirten Bakan, bu sayede güvenlik ve sahtecilikle mücadelede önemli bir eşik aşıldığını söyledi.

Ortak Emanet Olarak Kültürel Miras

Konuşmasının sonunda kültürel mirasın ayrım gözetmeksizin korunmasının önemine değinen Ersoy, bu mirasın insanların kimliği, hafızası ve birbirleriyle kurdukları bağın en güçlü taşıyıcısı olduğunu vurguladı. Kültürel mirasın korunmasının sadece geçmişe değil, geleceğe de ışık tuttuğunu belirterek sözlerini tamamladı.