Türkiye'nin Rusya'dan satın aldığı S-400 hava savunma sistemi, İran'dan Mart 2026'da fırlatılan füzelerin NATO unsurları tarafından Türkiye hava sahasında düşürülmesiyle tekrar gündeme geldi.

Milli Savunma Bakanlığı'ndan Açıklama

Milli Savunma Bakanlığı Sözcüsü Tuğamiral Zeki Aktürk, 12 Mart'ta yaptığı açıklamada, İran'dan farklı zamanlarda ateşlenen iki balistik mühimmatın NATO'nun hava ve füze savunma unsurları tarafından etkisiz hale getirildiğini belirtti. Aktürk, NATO müttefikleriyle yürütülen istişare mekanizmalarının aktif şekilde devreye alındığını ifade etti.

Bir soru üzerine, saldırılar sırasında neden S-400 sistemlerinin kullanılmadığına dair, Aktürk "Ülkemize yönelik balistik füze tehdidine karşı en uygun ve etkin savunma unsurları devreye alınarak söz konusu mühimmat başarıyla imha edilmiştir" yanıtını verdi.

Muhalefet Tepkisi ve Uzman Görüşleri

Türkiye'deki muhalefet partileri, S-400'lerin satın alınmasını ve bu tür tehditlere karşı kullanılmamasını eleştiriyor. CHP Genel Başkan Yardımcısı Yankı Bağcıoğlu, 12 Mart'ta yaptığı açıklamada "Eğer kullanılmayacaksa neden alındı? Kullanılacaksa neden devreye sokulmuyor?" sorularını dile getirdi.

İzmir Ekonomi Üniversitesi'nden Doç. Dr. Sıtkı Egeli, BBC Türkçe'ye verdiği demeçte, S-400'lerin tek başına çalışan (stand-alone) bir hava savunma sistemi olduğunu ve NATO sistemleriyle entegre edilemediği için bu tür saldırılarda kullanılamadığını açıkladı. Egeli, "S-400'ler aktif olsalar bile, sadece füze savunması değil, hava savunması bağlamında da NATO'nun söz konusu olduğu senaryolarda kullanım imkanı yok" dedi.

ABD ve NATO İlişkileri

ABD, Türkiye'nin Rusya ile geliştirdiği bu ilişkiyi, NATO'nun ortak güvenlik mimarisini zayıflatma potansiyeli taşıdığı gerekçesiyle eleştirmişti. 2021'de Türkiye'yi F-35 savaş uçağı programından çıkaran ve Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası (CAATSA) kapsamında yaptırım uygulayan ABD, S-400 tartışmalarının da merkezinde yer aldı.

S-400 Sisteminin Teknik Özellikleri

Türkiye, 2017 yılında Rusya'dan 2,5 milyar dolar karşılığında S-400 sistemi satın aldı ve ilk teslimat 2019'da gerçekleşti. Anlaşmada teknoloji transferi ve ortak üretim şartları kesin olarak sağlanmamıştır.

S-400, insanlı veya insansız hava araçları ile seyir ve balistik füzeleri imha edebiliyor. Maksimum menzili 400 kilometre, ulaştığı en yüksek irtifa ise 30 kilometredir. Her hedefe iki füze kilitleyerek eş zamanlı olarak 80 hedefi vurma kapasitesine sahip olan sistem, 3 bin 500 kilometre uzaklıktan fırlatılan orta menzilli balistik füzeleri de yok edebiliyor.

Füzelerin ağırlığı 1,8 ton, uzunluğu sekiz metre, çapı yaklaşık 50 santimetredir ve 145 kilograma kadar savaş başlığı taşıyabilir. Uzun menzilli izleme radarı, hava nesnelerini takip ederek komuta aracına bilgi gönderir ve hedef tanımlandıktan sonra komuta aracı füzenin fırlatılmasına karar verir.

S-400'lerin Kullanım Alanları

S-400 sistemi, Soğuk Savaş döneminde geliştirilen Rus füze savunma sisteminin dördüncü neslini temsil ediyor. Geliştirme çalışmaları 1993 yılında başladı, ancak bütçe kesintileri nedeniyle tamamlanması uzun sürdü. Sistemin yüzde 70-80'i önceki model S-300'ün teknolojisini kullanıyor.

İlk kez 2007'de Moskova'nın savunması için aktif hale getirilen S-400, Rusya'nın 2022'de Ukrayna'yı işgali sonrasında sınır bölgeleri ve ilhak ettiği Kırım Yarımadası'nda da kullanıldı. Ukrayna, 2023 ve 2024 yıllarında Rusya'ya ait S-400 sistemlerini imha ettiğini açıkladı. Ayrıca Rusya, Suriye'de de S-400 hava savunma sistemlerini bulunduruyor.

İran'dan Mart 2026'da fırlatılan füzelerle ilgili gelişmeler, BM Güvenlik Konseyi'nin İran'ın Körfez Saldırılarını Durdurması Talebi ile bölgedeki gerilimin uluslararası boyutunu göstermektedir.