Elie Podeh tarafından kaleme alınan yeni analiz, Ortadoğu'da önemli bir diplomatik değişimin habercisi olarak dikkat çekiyor. Analize göre, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'daki enerji tesislerine yönelik saldırı planını askıya alması ve müzakerelere yönelmesi, Türkiye, Mısır ve Pakistan'ın yürüttüğü arabuluculuk sayesinde mümkün oldu.

Bu üçlü ittifak, 7 Ekim sonrası bölgede şekillenen ve İsrail'in endişelerini artıran yeni bir jeopolitik gerçeğin yansıması olarak değerlendiriliyor.

Yeni Diplomatik Eksenin Temelleri ve Sekizli Grup

Bu yeni oluşumun kökenleri, 2023 Kasım ayında Gazze'deki katliamın hemen ardından Riyad'da toplanan ve 22 Arap ile 57 İslam ülkesinin katıldığı zirveye dayanıyor. Zirvede, bölgedeki büyük güçlerle iletişimi sürdürmek ve Gazze'de ateşkesi sağlamak amacıyla sekizli bir temas grubu kuruldu.

Zamanla bu grubun yapısı değişti; Nijerya ve Filistin yerini Pakistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'ne bıraktı. Trump'ın Gazze planına desteğiyle bu devletler ortak bir vizyon etrafında kenetlendi.

Bölgesel Güvenlik ve Yeni Güvenlik Mimarisinin Doğuşu

İran'a yönelik iki savaş turu ve Hürmüz Boğazı'nın kapanma ihtimali, bölge ülkelerinin güvenlik ve ekonomik endişelerini artırdı. 18 Mart'ta Riyad'da Türkiye'nin de dahil olduğu 12 ülkenin dışişleri bakanları bir araya gelerek bu kaygıları somut adımlara dönüştürdü.

Toplantıda yalnızca İran'ın saldırıları değil, İsrail'in Lübnan'a yönelik hamleleri ve yayılmacı politikaları da kınandı. Türkiye, Suudi Arabistan, Mısır ve Pakistan dışişleri bakanları, bölgesel zorluklarla mücadele ve savunma sanayisi işbirliğini geliştirmek üzere yeni bir güvenlik platformu kurmayı değerlendirdi.

İttifakın Dinamikleri ve Bölgesel Nüfuz Mücadelesi

Analiz, ittifakı birleştiren faktörlerin sadece ortak çıkarlar değil, aynı zamanda ikili ilişkilerdeki stratejik yakınlaşmalar olduğunu belirtiyor. Suudi Arabistan-Pakistan savunma anlaşması ve Mısır-Türkiye ile Türkiye-Suudi Arabistan arasındaki normalleşme adımları bu yapının temel taşlarını oluşturuyor.

"Bu devletler aynı zamanda İran, İsrail ve belki de Hindistan'ın bölgesel nüfuzunu azaltmakla ilgileniyorlar. Savaş, Ortadoğu'da hem İran'ı hem de İsrail'i bölgesel kaosun aktörleri olarak gören düşünce okulunu güçlendirdi." - Elie Podeh

Türkiye, Mısır, Suudi Arabistan ve Pakistan’dan Oluşan Blok

Bu yeni blok yaklaşık 500 milyon nüfusu temsil ediyor. Nükleer güce sahip Pakistan, dünyanın en büyük petrol tedarikçisi Suudi Arabistan, Süveyş Kanalı'nı kontrol eden Mısır ve gelişmiş savunma sanayisiyle NATO üyesi Türkiye'nin birleşmesi küresel çapta önemli yankılar doğuruyor.

İsrail’in bölgede artan yalnızlaşmasının ve Suudi Arabistan gibi ülkelerle normalleşme umutlarının zayıflamasının, İsrail’in en büyük endişesi olduğu vurgulanıyor.

Türkiye’nin Bölgesel Liderlik Rolü

İran’ın zayıflamasıyla değişen güç dengelerinde Türkiye’nin rolü öne çıkıyor. Podeh, Suudi Arabistan’ın İran saldırılarına verdiği ölçülü askeri karşılık ve Mısır’ın bölgesel etkisinin azalışını göz önüne alarak, Türkiye’nin bölgesel Müslüman liderliği için birincil aday olduğunu belirtiyor.

"İsrail, Türkler nezdinde şüphesiz bir engel olarak algılanıyor." - Elie Podeh

İslam Dünyasında Birleşme ve Filistin Sorunu

Analiz, savaşın sona ermesinin ardından Arap ve İslam dünyasında Filistin meselesinin çözümüne yönelik seslerin daha da güçleneceğine işaret ediyor. Yeni oluşan Arap-Müslüman grup, Gazze ve işgal altındaki Batı Şeria merkezli çözüm taleplerinde ortak bir zemin bularak İsrail’in bölgedeki diplomatik faaliyetlerini kısıtlayacak.