Ukrayna lideri Zelenski'nin yönetimindeki zorluklar ve eski ABD Başkanı Trump'ın güven kaybı yaşadığı bir ortamda, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan kriz dönemlerinde gösterdiği liderlikle öne çıktı. Erdoğan, bölgedeki savaşı Türkiye'nin sınırlarından uzak tutmayı başardı ve çatışmanın yayılmaması için önemli diplomatik çabalar sarf etti.

2002 yılından beri Türkiye'nin başında olan Erdoğan, Irak ve Suriye iç savaşları sürecinde ülkeyi doğrudan çatışmalardan uzak tutmayı başardı. Bu savaşların Türkiye'ye ağır maliyetleri olmasına rağmen, Erdoğan yönetimi, özellikle ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarına karşı çıkarak, aynı zamanda İran'ın Körfez ülkelerine saldırılarını da doğru bulmadı. Türkiye, bu süreçte kendisine yönelik füze saldırılarına rağmen çatışmanın içinde yer almamak için ateşkesi sağlayan ülkelerden biri oldu.

Erdoğan'ın Üç Stratejik Hamlesi

Erdoğan, süreci üç önemli adımla yönetti:

1. Ateşkesin sağlanması için 23 dünya lideriyle görüşmeler gerçekleştirdi. Savaşın başladığı 28 Şubat'ta Trump tarafından aranan Erdoğan, ateşkesin sağlandığı gece de Trump ile iletişimdeydi.
2. ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın Körfez ülkelerine yayılmasını engellemek için yoğun çalışmalar yaptı.
3. Pakistan'da kurulan "İslamabad Masası"nı destekleyerek, ateşkesin bir an önce gerçekleşmesine katkıda bulundu. Bu masanın kuruluşunda Pakistan, Türkiye, Suudi Arabistan ve Mısır'ın ortak çabaları etkili oldu.

Diplomasi ve İstihbaratın Eşgüdümü

Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, savaşın başından itibaren yoğun telefon diplomasisi yürüttü ve son 10 günde 150'den fazla telefon görüşmesi gerçekleştirdi. Ateşkesin sağlandığı gece Ankara'da diplomatik temaslar gece yarısına kadar sürdü. Hakan Fidan ve MİT Başkanı İbrahim Kalın, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sürekli iletişim halinde olarak talimatları aldı.

MİT Başkanı İbrahim Kalın, İsrail ile diplomatik ilişkilerin askıya alınmasına rağmen istihbarat diplomasisini etkin şekilde kullanarak, savaşın tırmanmasını önledi. MİT, hem CIA hem de İran Devrim Muhafızları ve Şin Bet ile temas kuran tek istihbarat servisi oldu.

Türkiye'nin Bölgesel Rolü ve Katkıları

Türkiye, savaş sürecinde doğru perspektifle hareket ederek önemli katkılar sağladı:

• Körfez ülkelerinin İran'a karşı sert tutum almasının önüne geçerek, çatışmanın Körfez Savaşı'na dönüşmesini engelledi.
• Türkiye, Suudi Arabistan, Pakistan ve Mısır arasında kurulan yeni dörtlü ittifakla bölgesel barış sürecine öncülük etti.
• İran'ın saldırıları nedeniyle Katar'ın arabuluculuk yapmaktan kaçınması sonrasında İslamabad modeli ortaya çıktı ve Türkiye bu süreci destekledi. Bu konuda Erdoğan’ın liderliğiyle İslamabad’da kurulan kırılgan ateşkes masası önemli bir rol oynadı.
• Netanyahu ve Trump'ın müdahalelerine rağmen Kürt grupların İran'a saldırması engellendi.
• Washington, Tahran ve İslamabad arasında mesajların doğru iletilmesini sağladı.
• İran'dan atılan füzelere rağmen Türkiye'nin çatışmadan uzak durması sağlandı.
• Körfez ülkeleri ve İsrail'deki panik ortamına rağmen Türkiye, güven ve istikrar adası olarak ön plana çıktı.
• İran'ın 10 maddelik önerisi diplomasi trafiğinde belirsiz tutuldu, böylece masanın dağılması önlendi.

Bu süreç, bölgenin kaderinde etkili en büyük güçlerden birinin Türkiye olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Bölgesel istikrar için Irak ve Mısır dışişleri bakanlarının Bağdat'ta yaptığı görüşmeler gibi diplomatik çabalar da önem taşıyor. Bu konuda Irak ve Mısır Dışişleri Bakanları Bağdat'ta bölgesel istikrar için görüşme gerçekleştirdi.