ABD Başkanı Donald Trump ve İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu’nun İran’a yönelik savaş uçakları saldırılarının üzerinden bir ay geçti. Bu süreçte, Beyaz Saray önünde biriken tarihi gerçekler, Trump’ı kritik bir karar aşamasına getirdi. Anlaşma sağlanamazsa ya inandırıcılığı zayıf bir zafer ilan edecek ya da çatışmayı tırmandıracak.

Stratejik Planlama ve Beklenmeyen Direniş

Prusyalı askeri stratejist Helmuth von Moltke’nin “Hiçbir plan düşmanla ilk temas sonrası aynı kalmaz” sözleri, yaşanan durumu hatırlatıyor. Trump ise bu söze değil, boksör Mike Tyson’ın “Herkesin bir planı vardır, ta ki yumruğu yiyene kadar” yaklaşımına daha yakın görünüyor. Eski ABD Başkanı Dwight D. Eisenhower’ın “Planlar değersizdir, ama planlama her şeydir” ifadesi ise savaş planlamasının önemini vurguluyor.

Trump’ın beklemediği unsur, İran rejiminin direnişi oldu. Venezuela’da Devlet Başkanı Nicolás Maduro’nun yakalanması gibi hızlı bir sonuç beklerken, İran direnişi sürdürdü. Tahran’daki rejim, dini lider Ayetullah Ali Hamaney’in öldürülmesinden sonra bile teslim olmadı ve karşılık vermeye devam ediyor.

İran’ın Stratejik Hamleleri ve Bölgesel Etkiler

İran, Körfez’deki Arap komşularını, ABD üslerini ve İsrail’i hedef alan saldırılarını genişletti. Hürmüz Boğazı’nı kapatması, dünya petrol arzının yüzde 20’sini kesintiye uğrattı ve küresel piyasalarda dalgalanmalara yol açtı. İran’ın desteklediği “direniş ekseni” içinde Lübnan’daki Hizbullah ve Gazze ile Batı Şeria’daki Hamas yer alıyor. Bu kritik bölge hakkında daha fazla detay için ABD’den Hürmüz Boğazı ve İran’a Yönelik Kritik Açıklamalar makalesini inceleyebilirsiniz.

Husiler ise Kızıldeniz’deki Babülmendep Boğazı’nı tehdit ediyor. Bu bölgedeki saldırıların artması, Süveyş Kanalı üzerinden Asya-Avrupa ticaret hattını kesebilir ve küresel ekonomik kriz riskini doğurabilir.

ABD ve İsrail’in Yaklaşımı

İsrail Başbakanı Netanyahu, savaşın ilk gününde İsrail ordusunun hedeflerini net şekilde açıkladı. İran’ı bölgesel en büyük tehdit olarak gören Netanyahu, ABD ile birlikte hareket ederek rejimi yıkmayı amaçlıyor. Trump ise dar bir danışman grubuna dayanarak, istihbarat ve stratejik analiz yerine içgüdüleriyle hareket ediyor.

Müzakere ve Geleceğe Yönelik Belirsizlik

Trump, savaşın uzaması durumunda nasıl biteceği sorusuna “Hissettiğim zaman” yanıtını verdi. Pakistan ve diğer arabulucular üzerinden temaslar sürerken, İran taleplerini sunuyor: Hürmüz Boğazı kontrolünün tanınması, savaş zararları için tazminat ve Ortadoğu’daki Amerikan üslerinin kaldırılması. ABD ve İsrail ise bu talepleri kabul etmiyor.

Taraflar büyük bir uzlaşma sağlamadığı sürece anlaşma zor görünüyor. Ancak, İran’ın daha önce nükleer programıyla ilgili müzakere geçmişi ve bazı diplomatik kaynakların ifadeleri, diplomasi için bir alan olduğunu gösteriyor.

Olası Senaryolar ve Bölgesel Sonuçlar

Trump’ın seçenekleri sınırlı. ABD, İran’ın askeri gücünü yok ettiğini ilan edip zafer duyurabilir veya savaşı tırmandırabilir. Körfez’e 4.000’den fazla deniz piyadesi konuşlandırıldı, ek takviyeler planlanıyor. Ancak İran, uzun soluklu bir yıpratma savaşı hedefliyor ve dayanıklılığının Trump’ınkinden yüksek olduğunu düşünüyor.

Uluslararası Kriz Grubu’ndan İran uzmanı Ali Vaez, savaşın sonuçlarının “felaket” olabileceği uyarısında bulunuyor. 1956’da Süveyş Kanalı krizinde yaşananlar, bugün Hürmüz Boğazı’nın küresel ekonomi açısından önemini hatırlatıyor. Trump’ın kötü planlanmış İran savaşı, ABD için bir dönüm noktası ve gerilemenin başlangıcı olabilir. Bu bağlamda, Eski CENTCOM Komutanı McKenzie'nin ABD'nin İran kara harekatı planları makalesi de konuyla ilgili önemli bilgiler sunuyor.