ABD Başkanı Donald Trump'ın, Hürmüz Boğazı'na yönelik verdiği ültimatomun süresinin dolmasına kısa bir süre kala diplomasiye fırsat tanıyacağını açıklaması, Ortadoğu'daki tansiyonun düşmesi için önemli bir adım olarak değerlendiriliyor. Dünya genelinde ekonomik piyasalarda endişeye yol açan bu gelişme, savaşın sona erme ihtimalini gündeme getirdi.

Trump'tan Diplomasi Vurgusu

Trump, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, son iki gündür ABD ile İran arasında "çok iyi ve verimli görüşmelerin" devam ettiğini belirtti. ABD ordusuna İran'ın enerji altyapısına yönelik planlanan saldırıları beş gün süreyle erteleme talimatı verdiğini duyurdu. Bu adım, Ortadoğu'daki çatışmanın kalıcı çözümüne yönelik umutları artırdı.

İran'dan Görüşmelere İlişkin Çelişkili Açıklamalar

İran Dışişleri Bakanlığı, ABD ile herhangi bir görüşme gerçekleştirilmediğini bildirirken, bu açıklama Trump'ın mesajlarıyla çelişti. İran haber ajansları, Trump'ın geri adımını Tahran'ın misilleme tehdidine bağladı ve bu açıklamaların petrol fiyatlarını düşürmeye yönelik bir strateji olduğunu iddia etti.

Öte yandan, ABD merkezli Axios haber sitesi, Türkiye, Mısır ve Pakistan'ın arabuluculuğunda Trump'ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi'nin ayrı ayrı görüşmeler yaptığını bildirdi. Financial Times ise Pakistan Genelkurmay Başkanı Asim Munir'in ABD ile İran arasındaki dolaylı görüşmelere öncülük ettiğini ve Munir'in Trump ile telefonda görüştüğünü aktardı.

Kremlin ise gelişmeleri yakından takip ettiklerini ancak açıklamaların çelişkili olduğunu belirtti.

Trump Görüşmelerde Son Noktaya Yaklaştıklarını İfade Etti

Florida'dan Memphis'e giderken basına konuşan Trump, Ortadoğu'daki savaşı sona erdirmeye yaklaştıklarını ve İran'ın anlaşmak istediğini söyledi. Witkoff ve Kushner'in üst düzey bir İranlı yetkili ile görüşmeleri sürdürdüğünü bildiren Trump, 15 maddelik bir anlaşmada mutabakata varmaya yakın olduklarını ifade etti.

Trump, "Asla nükleer silaha sahip olmayacaklar" diyerek, İran rejiminin bu konuda uzlaştığını ve anlaşma sağlanır sağlanmaz ABD'nin İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunu almak için harekete geçeceğini ekledi.

Görüşülen Kişi Hakkında İddialar ve Yalanlamalar

Trump, görüşülen kişinin İran'ın dini lideri Ayetullah Hameney olmadığını ancak "en saygın lider" ile görüşüldüğünü söyledi. İsrail kaynaklarına dayandırılan haberlere göre, ABD'nin müzakere ettiği kişi İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf. Ancak bu iddia, hem Kalibaf hem de İran Dışişleri tarafından yalanlandı. İran Meclis Sözcüsü, ABD'yi petrol piyasalarını manipüle etmekle suçladı.

Uzmanlar ve Enerji Piyasalarındaki Endişeler

Siyasi analistler, Trump'ın hamlesinin dünya ekonomisini krizin eşiğine getiren İran savaşı için çıkış yolu arayışı olduğunu belirtiyor. Aynı zamanda, ABD'nin doğrudan müzakereleriyle Tahran'daki siyasi bölünmeyi artırarak rejimi zayıflatmayı hedeflediği yorumları yapılıyor.

Trump, 21 Mart'ta Hürmüz Boğazı'nı uluslararası deniz taşımacılığına açması için İran'a 48 saat süre tanımış, gerçekleşmemesi halinde enerji altyapısını hedef alma tehdidinde bulunmuştu. İran ise misilleme tehdidinde bulunarak, ABD'nin bölgedeki müttefiklerinin enerji altyapısına saldırılar düzenleyeceğini ve Basra Körfezi'nin mayınlanacağını açıklamıştı. Bu gelişmeler, enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden olmuştu.

Uluslararası Enerji Ajansı Başkanı Birol'dan Uyarı

Uluslararası Enerji Ajansı (UEA) Başkanı Fatih Birol, İran savaşı nedeniyle dünya genelinde son yılların en ciddi enerji krizinin yaşanabileceği konusunda uyarılarda bulundu. Birol, 1970'lerdeki petrol krizleri ve 2022'deki Rusya-Ukrayna savaşının etkilerine atıfta bulunarak, mevcut durumun bu krizlerin toplamına eşdeğer olabileceğini belirtti.

Birol, "Bugüne kadar günde 11 milyon varil kaybettik, yani iki büyük petrol şokunun toplamından daha fazla" diyerek, Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapatılmasının krizin daha da büyümesine yol açabileceğini ve hiçbir ülkenin etkilenmekten muaf kalmayacağını ifade etti.

Reuters, AP, AFP, dpa kaynaklı haberler derlenmiştir.