İran'a yönelik hava saldırıları 40. gününe girerken, ABD Başkanı Donald Trump, önceki gün yaptığı açıklamada "Bu gece büyük bir medeniyet yok olacak ve bir daha asla geri getirilmeyecek" ifadelerini kullanmıştı. Ancak, tüm dünyanın endişeyle takip ettiği bu süre bitimine 1.5 saat kala, Trump Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, çift taraflı bir ateşkes ilan edildiğini duyurdu.

Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in Müdahalesi

Ateşkes kararı, Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif’in müzakerelerin olumlu şekilde ilerlediğini belirterek, ABD Başkanı Trump’a İran’a tanınan süreyi iki hafta uzatma çağrısı yapmasının ardından geldi. Şerif, İran yönetimine de Hürmüz Boğazı'nı iki hafta süreyle açma çağrısı yaptı.

Trump’ın Truth Social Paylaşımı

Trump paylaşımında, "Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ve Mareşal Asım Münir ile görüşmelerim neticesinde, onların bu gece İran’a yönelik yıkıcı güçlerin durdurulmasını talep etmeleri üzerine; İran İslam Cumhuriyeti'nin Hürmüz Boğazı'nı tamamen, derhal ve güvenli bir şekilde açması şartıyla, İran’a yönelik bombalama ve saldırıları iki haftalık süreyle askıya almayı kabul ediyorum. Bu, çift taraflı bir ateşkes olacak" ifadelerini kullandı.

Trump ayrıca, "Tüm askeri hedeflerimize ulaştık ve aştık. İran ile uzun vadeli barış ve Orta Doğu'da barış konusunda önemli mesafe kaydettik. İran'dan 10 maddelik bir teklif aldık ve bunun müzakere için uygulanabilir bir temel olduğuna inanıyoruz. ABD ve İran arasında geçmişteki anlaşmazlıkların neredeyse tamamında mutabakata varıldı. İki haftalık süre, anlaşmanın nihai hale getirilmesine olanak sağlayacak" dedi.

İran’a Yönelik Saldırılar ve İsrail’in Rolü

İran’ın çeşitli noktalarındaki altyapıya yönelik saldırılar devam ederken, dün sabah saatlerinden itibaren başkent Tahran da hedef alındı. ABD ve ortağı İsrail, Trump’ın verdiği süre dolmadan önce 93 milyonluk İran’ın altyapısını vurdu. İsrail Ordusu, İran halkını ülke genelinde saat 21.00’a kadar trenlerden uzak durmaları konusunda uyardı ve bu uyarının ardından Meşhed'de demiryolu trafiği durduruldu.

İran’ın İsfahan eyaletine bağlı Kaşan kentindeki Yahyaabad Demiryolu Köprüsü saldırıya uğradı. İran Kızılayı, Kereç’te bir demiryolu hattına düzenlenen hava saldırısında yaralı bir kişiye müdahale edildiğini bildirdi. Ayrıca Kum eyaletinin batısındaki kara ulaşım köprüleri de hedef alındı. Tebriz-Tahran otoyolunun bir kısmı ile Tebriz-Zencan otoyolu ve Karah Çaman-Miyane yolu saldırılar nedeniyle kapatıldı. İran basını saldırılarda bir kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.

Devrim Muhafızları’ndan Uyarı

İran merkezli Tasnim haber ajansına göre, Devrim Muhafızları "kırmızı çizgilerin" aşılması halinde verecekleri karşılığın Orta Doğu sınırlarını aşacağını belirtti. Açıklamada, ABD’nin bölgesel ortaklarının da hassasiyetlerin dikkate alınması gerektiği vurgulandı ancak bundan sonra tüm hassasiyetlerin kaldırıldığı ifade edildi. Ayrıca, dün yaşanan saldırıların ardından İran yönetiminin ABD ile doğrudan iletişimi kestiği bildirildi.

Savaş Suçu Tartışmaları ve Cenevre Sözleşmeleri

İran’ın altyapısına yönelik saldırılar savaş suçu tartışmalarını yeniden gündeme getirdi. Uzmanlar, Cenevre Sözleşmeleri uyarınca nüfusun yaşaması için vazgeçilmez unsurların askeri hedef olamayacağını vurguluyor. Ancak hukukçular, günümüzde savaş zamanı devlet davranış normlarının Rusya-Ukrayna savaşı, Sudan iç savaşı ve İsrail’in Gazze’de Hamas’a karşı yürüttüğü savaş nedeniyle zayıfladığını belirtiyor. Trump, önceki gün İran’ın sivil altyapısını hedef almanın Cenevre Sözleşmesi’ne aykırı olup olmadığı sorusuna, bu konuda endişesi olmadığını söylemişti.

İranlılar Elektrik Santrallerini İnsan Zinciriyle Korudu

Trump, önceki akşam İranlıların "Lütfen bizi bombalamaya devam edin" dediğini iddia etmişti. Buna karşılık İran’da dün elektrik santralleri etrafında insan zincirleri oluşturuldu. Yüksek Gençlik ve Spor Konseyi Genel Sekreteri Ali Rıza Rahimi’nin çağrısıyla gençler, sporcular ve sanatçılar santralleri korudu. Rahimi, "Bu tesisler ulusal servetimizdir ve İran’ın geleceğine aittir. Siyasi görüşlerden bağımsız korunmalıdır" dedi. Trump ise bu insan zinciri eylemlerini illegal olarak nitelendirdi.

ABD-İsrail Ortaklığında Savaş ve Müzakere Belirsizliği

ABD-İsrail ortaklığında İran’a karşı başlatılan savaşın şiddeti sürerken, müzakere belirsizliği devam ediyor. Arka planda Trump’ın müzakere kararsızlığının gölgesinde üç görüş öne çıkıyor.

Hegseth Sertlik Yanlısı

Al Jazeera analizine göre, Beyaz Saray Şahinleri olarak adlandırılan grup içinde Savunma Bakanı Pete Hegseth öncü konumda. Bu grup, İran savaşında sertlik yanlısı olup, müzakerelerden ziyade kapsamlı saldırıları savunuyor. Ana hedefleri rejimin tamamen çökmesi.

Rubio ve Vance Temkinli

Diğer yanda Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran’da demokrasi inşa etmekten çok rejimi ABD ve İsrail’in kırmızı çizgilerine uyumlu hale getirmeye odaklanılması gerektiğini savunuyor. Bu görüşü destekleyenler, İran’ın nükleer kapasitesi dahil kontrol altına alınmasını istiyor. Başkan Yardımcısı JD Vance ise daha temkinli davranıyor. Savaşın maliyeti ve yaklaşan ara seçimler, Vance’in ılımlı yorumlar yapmasına neden oluyor.

Hürmüz Boğazı’nda Muhatap Tahran

ABD’nin Asya kıtasındaki bazı müttefikleri, ekonomik kayıpları önlemek için İran ile anlaşma arayışında. CNN’in haberine göre, Washington’ın çabalarına güvenmeyen bazı Asya müttefikleri doğrudan Tahran ile görüşmeler yapıyor.

Japonya’nın kamu yayın kuruluşu NHK’ya göre, son günlerde Japonya bağlantılı birkaç gemi Hürmüz’den geçti. Japonya Başbakanı Sanae Takaichi, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile görüşmeler için çalışmaların sürdüğünü açıkladı.

Filipinler Dışişleri Bakanı, geçen hafta İran Dışişleri Bakanlığı’ndan Filipin bayraklı gemilerin, enerji kaynaklarının ve Filipinli denizcilerin boğazdan güvenli ve engelsiz geçişine dair garanti aldı. Hindistan, Pakistan ve diğer bazı Asya ülkeleri de bazı gemilerin güvenli geçişi için İran ile anlaşmalar imzaladı.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen petrol, dünya tüketiminin yaklaşık %20’sine denk geliyor ve bu miktarın büyük kısmı Asya ülkelerine yöneliyor.