ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın bir anlaşmaya varması için 10 ila 15 günün yeterli olduğunu belirterek, Tahran’ın çağrılarına kulak vermezse kötü sonuçların doğabileceği uyarısında bulundu.

Trump’ın bu açıklaması, gerilimin hızla arttığı ve ikinci Amerikan uçak gemisinin Orta Doğu’ya yaklaştığı bir dönemde geldi. Perşembe günü yaptığı açıklamada, "Yıllar boyunca İran ile anlamlı bir anlaşma yapmak kolay olmadı ancak yapmak zorundayız. Aksi takdirde kötü şeyler olacaktır," dedi.

İran ve Rusya’dan Ortak Askeri Tatbikat

Trump’ın tehditlerinin ardından İran ise Perşembe günü Rusya ile yıllık askeri tatbikatlar gerçekleştirdi. Bu hareket, Tahran’ın nükleer programına ilişkin görüşmeler başarısız olursa iki tarafın savaş hazırlığında olduğu şeklinde yorumlandı.

Son haftalarda yürütülen dolaylı görüşmeler henüz somut ilerleme kaydetmezken, uzmanlar her iki tarafın da savaşa hazırlık için zaman kazanmaya çalıştığını düşünüyor.

İran’ın Nükleer Programı ve Bölgesel Gerilim

ABD ve İsrail’in geçen yaz gerçekleştirdiği saldırılardan beri uranyum zenginleştirmediğini açıklayan İran, görüşmelerin sadece nükleer program üzerine odaklanmasını talep ediyor. Trump ise o dönemde saldırıların İran’ın nükleer tesislerine ağır zarar verdiğini söylemişti. Ancak Tahran’ın uluslararası denetçilerin erişimini engellemesi nedeniyle hasarın boyutu tam olarak bilinmiyor.

İran’ın BM Daimi Temsilcisi Emir Said İravani, BM Güvenlik Konseyi’ne gönderdiği mektupta İran’ın gerilim veya savaş aramadığını fakat herhangi bir ABD saldırısına kararlı ve orantılı yanıt vereceğini belirtti. İravani, "Bu koşullarda, bölgedeki düşman güçlere ait tüm üsler, tesisler ve varlıklar İran’ın meşru savunma kapsamında hedefi olacaktır," dedi.

Bölgedeki Askeri ve Siyasi Gelişmeler

İran, bu hafta başında Hürmüz Boğazı’nda gerçek mühimmat kullanarak bir tatbikat gerçekleştirdi. Bu boğaz, dünya petrol ticaretinin beşte birinin geçtiği kritik bir noktadır. Artan uluslararası endişelerle birlikte İran içinde de gerilim yükseliyor; güvenlik güçleri tarafından öldürülen protestocuların 40. günü anılıyor ve bazı toplantılarda hükümet karşıtı sloganlar atılıyor.

Trump, Ocak ayında barışçıl protestocuların öldürülmesi ve toplu idamlar konusunda kırmızı çizgiler belirledikten sonra Haziran’daki savaşa bağlı olarak kesilen nükleer görüşmeleri yeniden başlatmış ve saldırı tehdidinden vazgeçmişti.

Avrupa’da ise, iki taraf arasında olası bir savaş ve bunun Orta Doğu’ya etkilerine dair endişeler artıyor. Polonya Başbakanı Donald Tusk, vatandaşlarına İran’dan derhal ayrılmaları çağrısında bulunarak "Birkaç saat içinde tahliye imkânı kalmayabilir" uyarısı yaptı. Ancak Tahran’daki Polonya Büyükelçiliği personelinde bir azalma gözlenmiyor.

Askeri Hazırlıklar ve Bölgedeki Güç Dengesi

Alman ordusu, bölgedeki mevcut duruma ve müttefiklerinin adımlarına paralel olarak Kuzey Irak’taki bir üsten kritik olmayan sayıda personeli çekti. Ancak Irak güçlerini eğittikleri Erbil’deki çok uluslu kampın işletilmesine destek için askerler kalmaya devam ediyor.

New York merkezli düşünce kuruluşu Soufan Center, bu hafta Arap Körfezi ülkelerindeki üslerde konuşlandırılan 50 ek ABD savaş uçağının bölgeye sevk edildiğini açıkladı. Bu uçaklar, F-35, F-22 ve F-16 modellerinden oluşuyor ve yüzlerce uçağa ek olarak bölgeye gönderildi. Kuruluş, bu sevkiyatların Trump’ın neredeyse her gün tekrarladığı, görüşmeler başarısız olursa rejime karşı geniş çaplı hava ve füze operasyonu yapılacağı tehdidini güçlendirdiğini belirtti.

İran, nükleer programının her zaman barışçıl olduğunu savunurken, ABD ve bazı ülkeler bu programın nihai hedefinin silah geliştirmek olduğunu düşünüyor. Bu durum, ABD'nin Orta Doğu'ya 50'den fazla savaş uçağı göndermesiyle bölgedeki askeri gerilimi artırıyor.