İtalya, 27-28 Mart tarihlerinde ABD ordusunun Akdeniz'deki Sigonella Deniz Hava Üssü'ne iniş talebini kabul etmedi. Bu karar, İspanya'nın İran'a düzenlenen saldırılarda yer aldığı iddia edilen ABD uçaklarına hava sahasını kapatacağını açıklamasından kısa bir süre önce gelmesiyle dikkat çekti ve iki Avrupa ülkesinin ortak siyasi bir tavır aldığı spekülasyonlarını artırdı.

Usule Bağlı Ret Kararı

Sosyal medyada bazı kullanıcılar bu reddin Başbakan Giorgia Meloni’nin ABD politikalarından uzaklaşması veya NATO ile İran arasındaki gerilimlere tepki olarak yorumladı. Ancak İtalyan gazetesi Corriere della Sera'nın haberine göre, Washington, Sigonella üssünü kullanmak için talebini uçak havalandıktan sonra iletti. İtalya mevzuatına göre, yabancı askeri uçakların ulusal üsleri kullanabilmesi için önceden onay alınması zorunlu.

İtalyan hükümeti, bu onayın önceden belirlenen idari prosedürlerin parçası olduğunu ve her talebin ayrı ayrı değerlendirildiğini belirtti. Bu olayda ise talep uçak havalandıktan sonra yapıldığı için gerekli koşullar karşılanmadı ve başvuru reddedildi.

ABD-İtalya Savunma Anlaşmaları

İtalya’daki ABD askeri varlığı ve üslerin kullanımı, NATO’nun ilk yıllarında oluşturulan ve düzenli olarak güncellenen 1954 tarihli ikili savunma anlaşmalarıyla yönetiliyor. Bu anlaşmalar ABD’ye Sigonella da dahil bazı tesislere erişim hakkı tanıyor ancak erişim, önceden belirlenmiş koşullara bağlı.

Günlük uygulamada, çoğu faaliyet İtalyan makamlarının “teknik yetkilendirmeler” olarak adlandırdığı lojistik, ulaşım ve destek operasyonları kapsamında yürütülüyor. Bu görevler genellikle doğrudan askeri eylem içermeyen “kinetik olmayan” faaliyetler olarak tanımlanıyor.

Başbakan Meloni'nin Açıklamaları

Başbakan Giorgia Meloni, mart başında RTL 102.5 radyo kanalına yaptığı açıklamada, bu anlaşmaların sadece lojistik ve muharip olmayan faaliyetlere izin verdiğini belirterek “Üssün bu anlaşmanın dışında kullanılmasına izin verilmeyecek” ifadelerini kullandı. Meloni ayrıca, askeri operasyon içeren taleplerin her olayda ayrı değerlendirilip parlamentonun sürece katılabileceğini söyledi.

11 Mart'ta Senato'da yaptığı konuşmada ise Meloni, İtalya'nın savaşta olmadığını ve bir savaşa girmek istemediğini vurguladı. Üslerin kullanımında yapılacak değişikliklerin uygun siyasi kanallardan geçmesi gerektiğinin altını çizdi.

Hükümetten Resmi Açıklama

İtalya hükümeti tarafından yayımlanan açıklamada, ABD uçaklarının üs kullanımı talebinin reddinin siyasi değil, hukuki ve usuli bir mesele olduğu belirtildi. Palazzo Chigi’den yapılan açıklamada, hükümetin mevcut uluslararası anlaşmalara tam uyum içinde hareket ettiği ve parlamentoya sunulan politika doğrultusunda kararlar aldığı ifade edildi.

Açıklamada, bu tutumun açık olduğu ve parlamentonun onayladığı; askeri üslerin kullanımına ilişkin taleplerin geçmişte olduğu gibi dikkatle, vaka bazında incelendiği vurgulandı. Bu, kararın tek seferlik veya siyasi saiklerle alınmış bir red olmadığını gösteriyor.

Uluslararası Bağlam

Bu gelişmeler, eski ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO ve üye ülke liderlerine yönelik eleştirilerini yeniden gündeme taşıdığı, ittifak içinde tansiyonun yükseldiği bir dönemde yaşandı. Trump, ABD'nin NATO'dan çekilme ihtimalini dile getirmiş ve Avrupalı müttefikleri yetersiz askeri destek vermekle suçlamıştı.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron ve diğer Avrupalı liderler, bu tür açıklamaların birlik ve stratejik güvenilirliğe zarar verebileceği uyarısında bulunarak iş birliğinin sürdürülmesi çağrısında bulundu. Londra'da ise Başbakan Keir Starmer, NATO'nun kolektif savunmanın temel taşlarından biri olduğunu belirterek Atlantik'in iki yakası arasındaki güvenlik önceliklerinde büyüyen ayrışmaya dikkat çekti. İngiltere Başbakanı Starmer'in ABD'nin üs kullanımıyla ilgili açıklaması bu bağlamda önem taşıyor.

Öte yandan, İtalya Başbakanı Meloni'nin bölgesel güvenlik politikalarına dair planları da dikkat çekiyor. Meloni, Körfez ülkelerine hava savunma sistemleri desteği verme niyetini açıkladı ve bu konuda İtalya'nın savunma işbirliği planları kamuoyuna yansıdı.