İsparta Yalvaç'ta yer alan Pisidia Antiokheia antik kentinde 18 yıldır kazı başkanlığı yapan Süleyman Demirel Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Özhanlı, antik kentlerde yaşananları kurgusal bir dille eserlerine yansıtıyor. "Yaşlı Rahip’in Kehaneti" adlı romanıyla Men Tapınağı'na ışık tutan Özhanlı, son yazısı "O Mezarlar Açılmamalıydı (Bir Lanet Hikâyesi)" ile dikkatleri Patara sit alanına çekti.

Nekroldeki 70 Mezar ve Kazı Anıları

Patara'da 16 yıl boyunca kazı çalışmalarına katılan Özhanlı, 1997'de gerçekleştirilen nekropol kazısında yaşananları kurmaca bir hikâyeye dönüştürdü. Hikâye, Roma İmparatorluğu dönemine ait 1. yüzyıla tarihlenen yaklaşık 70 mezarın açılma sürecini anlatıyor. Yarı gerçek, yarı kurmaca arkeoloji yazılarıyla tanınan Prof. Dr. Özhanlı ile "O Mezarlar Açılmamalıydı"nın arka planını konuştuk.

Her Kazma Bir Hikâye

"Patara kazısında 16 yıl görev yaptım. Sonrasında ekip olarak adeta bir lanete uğramış gibi dağıldık. Bazıları mesleği bıraktı," diyen Özhanlı, arkeolojide her kazmanın toprak altındaki yaşanmışlıkları ortaya çıkardığını belirtti. "Mezarları açtığımızda fakirin mezarında sadece birkaç seramik parçası bulunurken, zengin mezarlarda altın küpe, yüzük ve kolyelerle gömülmüş kişilerle karşılaşıyoruz. Geçmişin izlerini görmek, yaşanmışlıkları fark etmek başka bir boyut kazandırıyor," ifadelerini kullandı.

Ekip Dağılması ve Lanet İddiası

Özhanlı, Patara'da yaklaşık 70 mezarın açıldığı çalışmalarda inanılmaz buluntular elde ettiklerini, ancak ekipte yaşanan olumsuzlukları da dile getirdi: "Kazı sonrası ekip dağıldı, bazıları mesleği bıraktı. Bu durumu biraz örtülü ve alegorik biçimde lanet olarak betimledim." Ayrıca, mezarlarda bulunan iskeletler ve kafataslarının gerçek olduğunu, kazılar sırasında gece jandarma eşliğinde mezar beklediklerini anlattı. Mezar topraklarında yılanların bulunmasının doğal olduğunu, bunun bir lanetten ziyade yılanların beslenme alanı olmasından kaynaklandığını vurguladı.

Antalya Müzesi ve Kazı Sonrası Etkiler

Patara’dan çıkarılan altın takıların Antalya Müzesi’nde sergilendiğine dikkat çeken Özhanlı, müzenin geçen yıl yıkılmasını hatırlattı. Kazıların ardından ekipte şiddetli kabuslar görülmeye devam ettiğini ve bazılarının aile hayatlarının etkilendiğini aktardı.

Firavun Laneti ve Biyolojik Tehlikeler

Özhanlı, kazı ekibi arasında tartışılan ve Mısır piramitlerinde ilk mezar açanların başına gelen olaylara dayanan "firavun laneti" konusuna açıklık getirdi. "Mısır'da mezar odalarını açanlar, uzun süre kapalı kalan alanlarda bulunan virüsler nedeniyle hayatlarını kaybetti. Bu bir lanet değil, biyolojik bir tehlike. Biz de kazılarda biyologlarla çalışarak önlemler aldık," dedi. Ayrıca, Patara nekropolünde vebadan ölen kişilerin cesetlerine rastlandığını, bu tür durumlarda eldiven ve maske olmadan çalışmanın ciddi risk taşıdığını ifade etti.

Tutankamon’un Mezarı ve Lanet İnancı

1922'de İngiliz arkeolog Howard Carter tarafından bulunan Mısır Firavunu Tutankamon'un mezarı, firavunların mezarlarına girenlerin kötü şans ve ölümle karşılaşacağına dair lanet inancını tekrar gündeme getirdi. Mezarın açılmasından sonra arkeologlar ve kazıyı finanse edenler arasında ani ölümler yaşandı. Örneğin, Carter’ın evindeki kobra tarafından öldürülen kuş, lanetle ilişkilendirildi. Ayrıca, Lord George Herbert ve diğer kazı ekibi üyelerinin çeşitli nedenlerle hayatını kaybetmesi, bu inancı pekiştirdi. Kazıyı bulan, ziyaret eden veya yardımcı olan 58 kişiden yalnızca 8’inin yaşadığı bildirildi.