Pakistan ile Afganistan arasındaki gerilim, bu hafta başında Pakistan'ın Afganistan'ın doğusundaki militan hedeflere yönelik operasyonlar düzenlemesiyle yeni bir boyut kazandı. İslamabad yönetimi, Pakistan Talibanı (TTP) ve DEAŞ bağlantılı kampları hedef aldığını açıkladı.

Pazar günü Nangarhar ve Paktika vilayetlerine yapılan saldırılarda Pakistan, 70 militanın öldürüldüğünü iddia etti. Bu hava saldırılarının ardından Perşembe akşamı Afgan güçleri, Pakistan'ın önceki hava saldırılarına karşılık sınır birliklerine saldırdı. Gece boyunca karşılıklı çatışmalar yaşandı.

Geniş Kapsamlı Operasyonlar ve Çatışmalar

Cuma günü yerel saatle 01.50'de Pakistan, "Gazap el-Hak" (Gerçek Öfke) adı verilen daha geniş çaplı bir operasyon başlattı. Bu operasyon kapsamında Kabil, Kandahar ve Paktia bölgelerinde hava saldırıları gerçekleştirildi. Reuters'in haberine göre, hava saldırılarının yanı sıra 2 bin 600 kilometreyi aşan sınır hattının çeşitli kesimlerinde kara çatışmaları ve topçu atışları da yaşandı.

Pakistan Savunma Bakanı Khawaja Mohammad Asif, "Sabrımız taştı. Artık Afganistan ile açık savaş halindeyiz" ifadeleriyle çatışmaların kapsamının genişlediğini duyurdu. Pakistan Enformasyon Bakanı Attaullah Tarar ise hava saldırılarında tüm askeri tesislerin imha edildiğini belirtti.

Bakan Tarar, 274 Taliban unsurunun öldürüldüğünü, 400'den fazla kişinin yaralandığını, 27 Taliban karakolunun yok edildiğini ve 9 karakolun ele geçirildiğini ileri sürdü. Öte yandan Pakistan tarafında iki askerin hayatını kaybettiği, üç askerin yaralandığı bildirildi. Taliban yönetimi ise bu rakamları reddetti.

Afgan Savunma Bakanlığı, kara çatışmalarında sekiz Afgan askerinin hayatını kaybettiğini ve 11 kişinin yaralandığını açıkladı. Taliban ise misilleme operasyonlarında 55 Pakistan askerinin öldürüldüğünü ve bazı askeri noktaların ele geçirildiğini iddia etti.

Afgan medya kuruluşu TOLO News, Afgan güçlerinin Pakistan'a ait bir F-16 savaş uçağını düşürdüğünü öne sürdü. Ancak Pakistan bu iddiaları reddetti.

Asimetrik Savaş Endişesi ve Güvenlik Önlemleri

Uzmanlar, gerilimin tırmanması halinde Taliban'ın konvansiyonel hava gücüne sahip olmamasına rağmen insansız hava araçları ve asimetrik yöntemler kullanabileceği konusunda uyarıyor. Singapur merkezli RSIS'ten Abdul Basit, Al Jazeera'ye yaptığı değerlendirmede Taliban'ın klasik savaşta zayıf olduğunu, ancak intihar saldırıları ve kamikaze dronlarla karşılık verebileceğini belirtti.

Pakistan içinde güvenlik alarmı artırıldı. Pencap eyaletinde önlemler sıkılaştırıldı, 90 Afgan uyruklu sınır dışı merkezlerine alındı ve militan saldırılarına karşı alarm seviyeleri yükseltildi.

Bölgesel ve Küresel Aktörlerden Diplomasi Çağrıları

Çatışmaların artması üzerine bölgesel ve uluslararası aktörler itidal çağrısında bulundu.

• Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, krizin çözümü için Pakistan, Afganistan, Katar ve Suudi Arabistan'dan mevkidaşlarıyla telefon görüşmeleri gerçekleştirdi.
• Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, tarafları uluslararası hukuka uymaya ve sivillerin korunmasına öncelik vermeye davet etti.
• İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, sosyal medya üzerinden Afganistan ve Pakistan'ı iyi komşuluk ilkeleri ve diyalog çerçevesinde sorunlarını çözmeye çağırdı. Arakçi, Ramazan ayına atıf yaparak İslam dünyasında dayanışma çağrısında bulundu.
• Rusya Dışişleri Bakanlığı, sınır ötesi saldırıların derhal durdurulmasını talep etti ve Moskova'nın arabuluculuk için hazır olduğunu açıkladı.
• Suudi Arabistan, çatışmaların diplomatik yollarla çözülmesini istiyor ve Afgan tarafının elinde olduğu iddia edilen Pakistan askerleriyle ilgili temaslarda yer aldığı bildirildi.
• Çin ise her iki ülkeyle temas halinde olarak gerilimi azaltmaya çalıştığını bildirdi.

Çatışmaların Arkasındaki Derin Nedenler

İki ülke arasındaki çatışmalar yeni değil. Geçen sonbaharda sınır hattında sıcak temas yaşanmış, Ekim 2025'te Katar ve Türkiye'nin arabuluculuğunda sağlanan ateşkes kısa sürede bozulmuştu. Al Jazeera'ye konuşan gazeteci Sami Omari'nin verilerine göre, 2021'de Taliban'ın yeniden iktidara gelmesinden bu yana en az 75 sınır çatışması yaşandı.

Bu çatışmaların temelinde Pakistan'ın en büyük iç güvenlik tehdidi olarak gördüğü Pakistan Talibanı (TTP) yer alıyor. İslamabad, TTP liderliği ve militan ağlarının Afganistan topraklarında barındığını ve Pakistan içindeki saldırıların buradan planlandığını düşünüyor. 2025'te ülkede yüzlerce saldırı düzenlendi ve binin üzerinde kişi hayatını kaybetti.

Taliban yönetimi TTP'ye destek suçlamalarını reddetse de analistler iki yapı arasındaki ideolojik bağların tamamen kopmadığına dikkat çekiyor. Taliban, TTP unsurlarının DEAŞ Horasan gibi rakip yapılara kaymasından da endişe duyuyor.

Gerilimin diğer bir boyutu ise Hindistan'ın Afganistan'daki faaliyetleri. Analistlere göre, ABD'nin çekilmesinin ardından Hindistan Taliban ile diplomatik temaslarını artırdı ve Kabil'deki varlığını teknik ekiplerle yeniden tesis etti. Hindistan'ın bu hamleleri Çin ile Pakistan'ın Afganistan üzerindeki etkisini dengelemeye yönelik olarak değerlendiriliyor. Pakistan ise bu yakınlaşmayı güvenlik tehdidi olarak algılıyor.

Pakistan Savunma Bakanı Asif, Taliban yönetiminin Afganistan'ı "Hindistan'ın kolonisine dönüştürdüğünü" ifade ederken, Hindistan Dışişleri Bakanlığı Pakistan'ın Afganistan'a düzenlediği hava saldırılarını kınadı ve Yeni Delhi'ye yönelik suçlamaların "iç başarısızlıkları dışsallaştırma girişimi" olduğunu savundu.

Çin'in Afganistan'daki etkileri de durumu üçlü bir rekabete dönüştürüyor.

Durand Hattı İhtilafı

Tüm bu karmaşanın temelinde 1893'te çizilen ve Afganistan tarafından resmi olarak tanınmayan Durand Hattı bulunuyor. Peştun nüfusunu ikiye bölen 2 bin 611 kilometrelik bu sınır, iki ülke arasındaki egemenlik tartışmalarını sürekli canlı tutuyor ve kalıcı bir ihtilaf kaynağı olarak varlığını sürdürüyor.