ABD ve İsrail’in 28 Şubat'ta İran’a düzenlediği saldırılarla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle devam eden çatışmalar, Ortadoğu’da can kaybı ve yıkımı artırıyor. İran ve Tahran destekli milis güçleri, Kuveyt, Suudi Arabistan, Umman, Bahreyn, Katar, Ürdün, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Irak’taki askeri üsler ve sivil altyapılar ile Kıbrıs'taki İngiliz üssünü hedef aldı.

Bölgede birçok noktanın vurulduğu bu savaşta Türkiye, hava saldırısı sirenlerinin çalmadığı nadir ülkeler arasında bulunuyor. BBC Türkçe’ye konuşan uzmanlar, Türkiye’nin ABD güçlerine ev sahipliği yapmasına rağmen NATO müttefiki olması sebebiyle İran tarafından hedef alınmadığını belirtiyor. Ayrıca Ankara ile Tahran arasındaki iyi ilişkilerin misilleme riskini azalttığı vurgulanıyor.

Türkiye’nin Tutumu ve Diplomasi Çabaları

Türkiye, hem ABD ve İsrail’in saldırılarını hem de İran’ın misillemelerini eleştirdi. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan 28 Şubat'ta yaptığı açıklamada, diplomatik girişimlerin hızlandırılacağını ifade etti. Erdoğan, "Sağduyu ve aklıselim hakim olmaz, diplomasiye alan açılmazsa bölgemiz bir ateş çemberine sürüklenme riskiyle karşı karşıyadır" dedi. Bu açıklamalar, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın bölgedeki çatışmalara tepkisi ile paralellik gösteriyor.

Uzmanların Değerlendirmeleri

Ekonomi ve Dış Politika Araştırmalar Merkezi (EDAM) Başkanı Sinan Ülgen, Türkiye’yi İran’ın hedef aldığı diğer ülkelerden ayıran en önemli unsurun NATO üyeliği olduğunu belirtiyor. Ülgen, BBC Türkçe’ye yaptığı açıklamada, "Böyle bir saldırı NATO’nun Beşinci Maddesi kapsamında olur ve İran, Türkiye’ye saldırırsa tüm NATO ülkelerini karşısına alır" dedi.

Ülgen, İran’ın Türkiye’deki ABD üslerini hedef almaktan kaçınacağını, çünkü böyle bir provokasyonun yeni cepheler açacağını ve Türkiye’nin askeri gücünün caydırıcı olduğunu söyledi. "Bu nedenle Türkiye’ye yönelik doğrudan bir İran saldırısı ihtimali çok düşük" değerlendirmesinde bulundu.

İran Araştırmaları Merkezi (İRAM) araştırmacısı Oral Toğa da, Tahran’ın misilleme saldırılarına Türkiye’deki hedefleri dahil etmeyeceğini öngörüyor. Toğa, "İran içinde bir klik bağımsız hareket etmezse, NATO üyesi bir ülkeye cephe açacağını düşünmüyorum" ifadelerini kullandı.

Toğa, Türkiye ile İran arasında 534 kilometrelik ortak sınır bulunduğunu ve iki ülkenin birbirine karşılıklı bağımlılık noktaları olduğunu söyledi. Ayrıca İran’ın eski Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi’nin ölümünden sonra Türkiye ile stratejik iş birliği arayışında olduğunu belirtti.

Türkiye’deki Askeri Üsler ve Kullanım Durumu

Türkiye, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarında hava sahasının ve ülkedeki ABD üslerinin kullanılmadığını açıkladı. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı’na bağlı Dezenformasyonla Mücadele Merkezi (DMM), 28 Şubat'ta yaptığı açıklamada, Türkiye’nin taraf olmadığı çatışmalarda hava sahasını operasyonel amaçla kullandırmadığını vurguladı. Bu açıklamalar, DMM'nin İran sınırından Türkiye'ye kaçak giriş iddialarını yalanlaması ile destekleniyor.

DMM, 2 Mart'ta İncirlik Üssü’nün vurulduğu iddialarını yalanlayarak, Türkiye’de herhangi bir ülkeye ait askeri üs bulunmadığını ve tüm askeri tesislerin Türkiye’nin egemenliği altında olduğunu belirtti. Ayrıca Türkiye’ye yönelik herhangi bir saldırı olmadığına ve bu tür paylaşımların dezenformasyon amaçlı olduğuna dikkat çekti.

Türkiye’de ABD varlığı açısından en dikkat çeken üsler İncirlik ve Malatya’daki Kürecik Radar Üssü. İncirlik Üssü, 1951’de inşasına başlanan ve 1980’de ABD ile Türkiye arasında imzalanan Savunma ve Ekonomik İşbirliği Anlaşması kapsamında ortak kullanılan bir hava üssü. Kürecik Radar Üssü ise 2012’de kurulan ve NATO’ya bağlı erken uyarı tesislerinden biri olup, uzun menzilli hava tehditlerini tespit ediyor.

Mülteci Akını Riski ve Sınır Güvenliği

ABD, İsrail ve İran arasındaki çatışmanın Türkiye’ye olası etkileri arasında İran sınırına yönelik mülteci akını riski de bulunuyor. Türkiye ve İran, 2 Mart'ta karşılıklı olarak sınırdan yolcu geçişlerini durdurduklarını açıkladı. Ticaret Bakanı Ömer Bolat, iki ülke vatandaşlarının geri dönüşlerine izin verileceğini ve Türkiye’nin İran’daki üçüncü ülke vatandaşlarına da kapılarını açık tutacağını söyledi.

EDAM Direktörü Sinan Ülgen, Türkiye açısından en kötü senaryonun İran’da istikrarsızlık çıkması ve bunun sınırdaki kitlesel hareketleri tetiklemesi olduğunu belirtti. Ülgen, "Sınır kontrollerinin sıkılaştırılması bunun ilk adımı olarak görülmeli" dedi.

İRAM araştırmacısı Oral Toğa ise, bu tedbirlerin İran açısından da önemli olduğunu vurguladı. Toğa, "İran da sınırdan giriş çıkışı kontrol etmek yerine içerideki durumu kontrol etmeye çalışacak" diye konuştu.

Toğa, sosyal medya ve basındaki kitlesel göç yorumlarına atıfta bulunarak, "Şu an kitlesel göçten çok uzak bir durumdayız. Büyük bir göç için iç savaş şartları gerekir. Şu anda İran’da iç savaş koşulları oluşmuş değil, bilakis konsolidasyon sağlanmış durumda" değerlendirmesinde bulundu. Bu bağlamda, NATO’nun Türkiye’deki hava gözetimi ve bölgesel güvenlik durumu da önem kazanıyor.