Rusya’nın İran yapımı Şahed insansız hava araçlarını (İHA) kullanması, Ukrayna savaşında önemli bir rol oynadı. Ancak Demokrasi Savunma Vakfı'nın Rusya Programı Direktör Yardımcısı John Hardie, Orta Doğu’daki krizin Ukrayna’daki çatışmayı etkileme derecesinin abartılmaması gerektiğini belirtti.

Hardie, Euronews’e verdiği demeçte, "Ne yazık ki İran savaşı, Rusya’nın saldırı kapasitesi üzerinde Ukrayna açısından ihmal edilebilir bir etki yaratacak," ifadelerini kullandı. Ayrıca, İran’ın başlangıçta Rusya’ya doğrudan insansız hava araçları sağladığını, ancak 2023’ten itibaren Rusya’nın İran’ın desteğiyle yerel drone üretimine başladığını aktardı.

Rusya’nın İHA Kullanımı ve Üretimi

Ukrayna resmi verilerine göre, 2025 yılında Rusya, Ukrayna’ya karşı 54 bin 500’den fazla Şahed tipi insansız hava aracı fırlattı. Bunların 32 bin 200’ü saldırı amaçlı Şahed İHA’larıydı. Yıl sonunda Moskova, "Geran-4" ve "Geran-5" adlı yeni versiyonları test etmeye başladı.

Rus ordusu, İran yapımı Şahed kamikaze İHA’larını uzun süredir üretiyor ve geliştiriyor. Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodimir Zelenskiy, geçen ay Münih Güvenlik Konferansı’nda yaptığı konuşmada, Şahed’in savaşın başından bu yana önemli ölçüde geliştiğini ve artık daha küçük insansız araçlar taşıyabilen bir "ana drone" gibi işlev gördüğünü söyledi.

Rusya’nın İHA’daki Yenilikleri

Ukrayna ordusunun İnsansız Sistemler Kuvvetleri analisti Dmytro Zhluktenko, Euronews’e verdiği açıklamada, Rusya’nın Şahed üzerinde yaptığı değişiklikler arasında gece fırlatmaları için gövdenin yeniden boyanması, yabancı SIM kartlı 4G modemlerin entegre edilmesi, İHA’ya jet motoru takılması ve hava-hava füze launcher’larının kullanılması olduğunu belirtti.

Zhluktenko, yenilik döngüsünün sekiz haftadan kısa olduğunu ve tespit edilen bileşenlerin çoğunun İran’dan değil, Çin, Almanya, İsviçre, Japonya, ABD ve diğer Batılı ülkelerden geldiğini vurguladı. Hardie de bu görüşü destekleyerek, "Bu noktada İran, Şahed tedarik zincirinde ya çok sınırlı bir rol oynuyor ya da neredeyse hiç rol oynamıyor," dedi.

Orta Doğu Gelişmeleri ve Ukrayna İçin Riskler

Hardie, İran’da olası bir rejim değişikliğinin orta ve uzun vadede Vladimir Putin’in Orta Doğu hedeflerine büyük bir stratejik darbe vurabileceğini kabul etti. Ancak kısa vadede risklerin Ukrayna açısından daha olumsuz olduğunu söyledi.

Hardie, "Orta Doğu’da İran saldırılarına karşı savunma amacıyla çok sayıda Patriot füzesi kullanıldı. Eğer bu durum devam ederse, Ukrayna için PAC-3 füzelerinin bulunabilirliği konusunda endişe duymaya başlarım," ifadelerini kullandı.

Kiev yönetimi, ABD yapımı Patriot hava savunma sistemlerinde kullanılan PAC-2 ve PAC-3 füzelerinin bağışlanması için Batılı müttefiklerine defalarca çağrıda bulundu ve bu mühimmatı teslim alır almaz hemen kullandığını belirtti. ABD, geçen yıl Ukrayna’ya yönelik tüm mali ve askeri yardımları durdurdu. Kiev şu anda bu sistemleri ABD’den satın alan ve bağışlayan diğer Batılı ortaklara dayanıyor.

Hardie ayrıca, Orta Doğu’daki gelişmelerin Washington’ın Ukrayna ile Rusya arasındaki devam eden barış görüşmelerine olan ilgisini dağıtabileceğine işaret etti. Benzer kaygılar bazı Avrupalı liderler tarafından da dile getirildi. Bu durum, Zelenskiy ve Trump, Savaşın Sonlandırılması İçin Görüşmelerini Sürdürdü haberiyle paralellik göstermektedir.

Litvanya Cumhurbaşkanı Gitanas Nausėda, Pazartesi günü Estonyalı mevkidaşıyla yaptığı telefon görüşmesinin ardından X’te yaptığı paylaşımda, "Orta Doğu’daki kriz, uluslararası toplumun Rusya’nın Ukrayna’ya karşı sürdürdüğü savaştan dikkatini dağıtmaması gerektiği konusunda mutabık kaldık," dedi ve ekledi: "Avrupa birlik içinde kalmalı ve Ukrayna’ya yönelik tutarlı siyasi, ekonomik ve askeri desteğini sürdürmelidir." Bu açıklamalar, Almanya ve Belçika’dan Macaristan’a Rusya Yaptırımları Tepkisi haberinde yer alan Avrupa'nın Ukrayna'ya desteği çağrılarıyla uyumludur.