Oxfam'ın yayımladığı yeni rapora göre, dünyanın en zengin yüzde 0,1'lik kesiminin vergi cennetlerinde sakladığı vergilendirilmemiş servet, en yoksul 4,1 milyar insanın toplam varlıklarını aşıyor.

Raporda, Panama Belgeleri'nden bu yana geçen on yılda, küresel elitlerin karmaşık finansal yapılar aracılığıyla büyük servetlerini kamu denetiminden ve vergi yükümlülüğünden kaçırdığı vurgulanıyor.

Vergi Cennetlerinde Saklanan Servet

Oxfam'ın vergi politikaları sorumlusu Christian Hallum, Euronews'e yaptığı açıklamada, ultra zenginlerin servetlerini "servet okyanusları" olarak tanımladığı offshore hesaplarda gizlemeye devam ettiğini belirtti. Hallum, bunun sadece muhasebe taktikleri değil, aynı zamanda "iktidar ve cezasızlık" meselesi olduğunu ifade etti.

Küresel konfederasyona bağlı 20'den fazla bağımsız STK'nın verilerine göre, yaklaşık 3,55 trilyon dolar (3,08 trilyon avro) değerindeki özel servet, offshore hesaplarda vergilendirilmeden tutuluyor. Bu rakam, Birleşik Krallık ekonomisinin büyüklüğüne eşdeğer ve dünyanın en az gelişmiş 44 ülkesinin toplam GSYH'sinin iki katından fazla.

Servetin Yoğunlaşması ve Vergi Kaçakçılığı

Vergilendirilmemiş offshore fonlarının yaklaşık yüzde 80'i, en zengin yüzde 0,1'lik kesime ait ve bu da 2,84 trilyon dolara (2,47 trilyon avro) denk geliyor. En üstteki yüzde 0,01'lik çok küçük grup ise 1,77 trilyon dolar (1,53 trilyon avro) değerinde servetten sorumlu.

Hallum, vergi cennetlerinin iş modelinin sağlamlığını koruduğunu, çünkü ultra zenginlerin her seferinde daha karmaşık ve yaratıcı vergi kaçırma yöntemleri geliştirmek için profesyonel destek alabildiğini ifade etti.

Global Mali Sistem ve Vergilendirme

2023 yılında toplam offshore finansal servetin tahminen 13,25 trilyon dolara (11,51 trilyon avro) ulaştığı, küresel GSYH'nin yüzde 12,48'ini oluşturduğu belirtiliyor. Vergilendirilmemiş kısmın ise yaklaşık yüzde 3,2 seviyesinde istikrarlı kaldığı tahmin ediliyor.

Oxfam, Birleşik Krallık hükümeti ve diğer G7 liderlerine, ultra zenginlere kalıcı ve artan oranlı servet vergileri getirme çağrısında bulunuyor. Kuruluş, bu gelirlerin küresel yoksullukla mücadele, yeşil ekonomi ve kamu altyapısının güçlendirilmesi için hayati olduğunu savunuyor.

Vergi Politikalarının Etkinliği Tartışılıyor

Euronews, servet vergisinin offshore vergi kaçırma sorununa çözüm olup olmayacağını Hallum'a sordu. Hallum, servet vergisinin tek başına sorunu çözmeyeceğini ancak en zengin yüzde 0,1'in offshore servetin yüzde 80'ine sahip olduğu göz önünde bulundurulduğunda, vergi cennetlerine kaybedilen gelirlerin aşırı eşitsizlikle bağlantılı olduğunu belirtti.

Hallum ayrıca, finansal şeffaflığın artırılması gerektiğini ve vergi cennetlerinin sunduğu hizmetlere olan talebi artıran eşitsizlikle mücadele edilmesinin önemini vurguladı. Bu nedenle ultra zenginlerden alınacak servet vergisine ihtiyaç olduğunu söyledi.

Yapısal Reformlar ve Küresel İşbirliği Gerekliliği

Uzmanlar, kapsamlı yapısal reformlar ve kapsayıcı küresel işbirliği olmadan offshore sisteminin zenginler için güvenlik ağı olarak kalmaya devam edeceği uyarısında bulunuyor.

Vergi kaçakçılığıyla mücadelede önemli engellerden biri olan Otomatik Bilgi Değişimi (AEOI) sisteminin eşitsiz uygulanması, özellikle Küresel Güney'deki ülkelerin sisteme dahil olmamasına neden oluyor.

Hallum, karşılıklılık şartının gelişmekte olan ülkeler için büyük bir engel olduğunu, çünkü bu ülkelerin karmaşık veri toplama ve aktarma altyapılarını kurmakta zorlandığını belirtti. Gana örneğinde, 2014'te CRS'yi imzaladıktan sonra yaklaşık 1 milyon dolar harcayarak ancak 2022'de bilgi almaya başlayabildiği ifade edildi.

Küresel Vergi Yönetiminde Dönüşüm

Birleşmiş Milletler üye devletleri, Kasım 2024'te BM Uluslararası Vergi İşbirliği Çerçeve Sözleşmesi için müzakere çerçevesini onayladı. Resmi görüşmeler 2025 başında başladı ve 2027'ye kadar mevcut OECD öncülüğünde yapılan sistemden daha kapsayıcı bir yapı oluşturulması hedefleniyor.

Hallum, offshore servetin çoğunlukla zengin ülkelere aktığını ve Küresel Güney hükümetlerinin şeffaflık taleplerinde daha yüksek sesle konuştuğunu belirtti. Ayrıca Oxfam'ın küresel varlık sicili oluşturulması ve paravan şirketlerin kamuya açık sicillerle şeffaflaştırılması çağrısında bulunduğunu aktardı.

Avrupa'da Offshore Servet Durumu

Oxfam analizinin yanı sıra, Offshore Dünya Atlası'nın verilerine göre Avrupa'da da offshore servet yüksek seviyede bulunuyor. AB Vergi Gözlemevi ve Norveç Vergi Araştırmaları Merkezi'nin ortak çalışması, Yunanistan'ın GSYH'sine oranla en yüksek offshore varlıklara sahip olduğunu gösteriyor. Bu oran yaklaşık yüzde 80 olarak tahmin ediliyor.

Yunanistan, kurumlar vergisi gelirlerinin yüzde 47'sini kaybederken Almanya yüzde 29, Estonya yüzde 24, Fransa ve Birleşik Krallık ise yaklaşık yüzde 16 oranında kayıp yaşıyor. Yunan varlıklarının büyük çoğunluğunun İsviçre'de tutulduğu, İsviçre'nin Lüxemburg, Kıbrıs ve Manş Adaları ile birlikte offshore servet için başlıca merkezler arasında yer aldığı bildiriliyor.