İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, yedinci kez Amerika Birleşik Devletleri'ne gidiyor. Bu ziyaretin gerçekleştiği sırada, ABD Başkanı Donald Trump bölgeye ikinci savaş gemisini gönderiyor. Müzakereler devam ederken, tehdit dilinin sürmesi dikkat çekiyor. "Amerika ve İsrail, İran'dan ne bekliyor?" sorusuna verilen yanıtlar çoğalırken, taraflar kriz denkleminde sıkışmış durumda.

İsrail'in Savaş Arayışı

Son iki haftada bu konu üzerine yoğunlaşan analizlerde, saldırı ihtimalinin yüksek olduğu belirtilmişti. İsrail, ABD'nin İran'a askeri müdahalesini destekliyor ve İran rejiminin yok olmasını istiyor. 7 Ekim’den beri çevresindeki ülkeleri istikrarsızlaştırmaya çalışan, Lübnan ve Yemen'den sonra Suriye'deki gelişmeleri de provoke eden Tel Aviv yönetimi, Katar’a yönelik saldırılar düzenledi ve İran ile 12 günlük bir savaş yaşandı.

İsrail, Suriye'de YPG/SDG terör örgütünü destekleyerek Türkiye’yi de sürece dahil etmeye çalıştı. Netanyahu yönetiminin bu tutumunun, başbakanın yolsuzluk davalarından dikkat çekmek amacıyla savaşı kullanma stratejisinden kaynaklandığı daha önce defalarca dile getirildi. İran ise, Lübnan, Yemen ve Suriye’de aradığı gerilimi bulamadı.

ABD'nin Enerji ve Strateji Yaklaşımı

ABD, Kuzey ve Güney Amerika kıtalarını arka bahçesi olarak gördüğünü gösterirken, Çin ile olan mücadelesini ön plana çıkardı. İran’a müdahale, Çin’e karşı stratejik bir hamle olarak değerlendiriliyor. Ancak İran büyük bir devlet olup, rejim değişikliği planları yüksek enerji gerektiriyor ve sert müdahalenin ters tepmesi olası.

Bu nedenle ABD, gerilimi sınırlı tutup Tahran’dan mümkün olan en fazla tavizi almaya çalışıyor. Trump, müzakerelerde esnek bir yaklaşım sergileyerek, "Her şeyi tek seferde çözmek zorunda değiliz, İran’ın nükleer silah sahibi olmaması ana hedefimiz" ifadelerini kullandı. Diğer konular ise balistik füze programının kısıtlanması, vekil güçlerin tasfiyesi ve saldırmazlık anlaşması olarak sıralanıyor. Bu konuda en çok baskı yapan taraf İsrail.

Netanyahu'nun Washington'daki Karşılanışı

Netanyahu'nun 7. kez Washington ziyareti, resmi tören olmadan, ana kapıdan giriş yapılmadan ve ortak basın toplantısı olmadan gerçekleşti. Yaklaşık 3-4 saat süren görüşmede istediği sonuçları alamayan Netanyahu, geri döndü. ABD Başkanı Trump ise İsrail Cumhurbaşkanı Herzog’a, Netanyahu’nun yolsuzluk davasının düşürülmesi yönünde birkaç söz söyledi.

İran ve ABD Arasındaki Müzakere Süreci

İran lideri Hamaney’in 2003 ve 2010 yıllarında açıkladığı fetvaya göre, nükleer silahların üretilmesi, depolanması ve kullanılması İslam’a göre haram kabul ediliyor. İran, müzakereler kapsamında nükleer teknolojinin egemenlik hakkı olduğunu savunuyor. ABD’ye ise 12 günlük savaşta bombalanan nükleer tesislerin barışçıl olduğunu belirterek, yapılacak yeni anlaşmada tek taraflı cayma hakkı olmaması için garanti talep ediyor.

ABD ile İran arasında nükleer konularda anlaşmaya yakın bir zemin bulunuyor. Ancak kriz, İran’ın balistik füze programı ve vekil güçlerin masaya yatırılmasını kabul etmemesinden kaynaklanıyor. İsrail ise tam da bu noktada savaşı kışkırtıyor.

Washington yönetimi, masada güçlü olmak için müzakere heyetini askerlerden seçti ve bölgedeki askeri varlığını artırdı. Trump, İran’a bir ay süre tanıdı ve baskı unsuru olabilecek tüm yöntemleri devreye soktu.

Sonuç ve Beklentiler

Netanyahu’nun ABD’de karşılaştığı tutum, tarafların müzakere sürecinde mücadele edeceklerini gösteriyor ancak henüz kritik bir değişiklik yaşanmadı. İlerleyen günlerde durumun değişmesi ve çatışmaların başlaması halinde, ABD’nin bölgeye harcayacağı enerji ve bunun sonuçları merak konusu olacak.

Hüseyin Akif Küçükal / Haber 7