Münih'teki güvenlik toplantısı, Ukrayna savaşı, Rusya tehdidi ve NATO'nun geleceği tartışmalarının ötesinde, küresel düzenin çözülüp çözülmediği sorusuyla dikkat çekti. Katılımcılar arasında hissedilen atmosfer, teknik bir toplantıdan çok, mevcut sistemin sorgulanması halindeydi.

Rubio'nun Medeniyet Vurgusu

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, savunma bütçeleri ve askeri planlardan önce Batı medeniyeti kavramını ön plana çıkardı. Ortak tarih, kültür ve değerler ekseninde şekillenen bu tanımlama, Transatlantik ittifakın sadece çıkar ortaklığı değil, aynı zamanda bir kimlik birliği olduğunu ifade etti. Bu yaklaşım, ittifakı stratejik olduğu kadar ideolojik bir zemine oturtarak sınırları da belirliyor.

Avrupa'nın Önceliği Kapasite ve Dayanıklılık

Münih'teki tartışmalar yalnızca değerler üzerinden ilerlemedi. Avrupa'nın esas gündemi, savunma kapasitesinin artırılması, ABD'ye olan bağımlılığın azaltılması ve Rusya'ya karşı uzun vadeli hazırlıkların nasıl yapılacağıydı. Avrupa ülkeleri, güvenliklerini yalnızca Washington'un garantisine bırakmaktan kaçınarak, daha fazla savunma harcaması, üretim kapasitesi ve stratejik özerklik talep ediyor. Bu durum ABD'den kopuş değil, daha dengeli bir ilişki arayışı olarak değerlendiriliyor. Bu kapsamda Almanya Savunma Bakanı Pistorius'un ABD'ye uluslararası düzen uyarısı önemli bir referans oluşturuyor.

Güven Krizi İttifakı Sarsıyor

Toplantının temel meselesi ideolojik değil, güven kriziydi. ABD, Avrupa'dan daha fazla yük paylaşımı beklerken, Avrupa tarafı ABD'nin uzun vadeli taahhütlerinden emin olmak istiyor. İki taraf hâlâ aynı ittifak çatısı altında bulunsa da, mevcut psikoloji değişmiş durumda. Bu nedenle konferansın en önemli sorusu, "Ortak zemin korunabilecek mi?" olarak öne çıktı.

Ukrayna ve Kalıcı Güvenlik Endişeleri

Ukrayna savaşı artık sadece Kiev'in değil, Avrupa'nın varoluşsal güvenlik meselesi olarak kabul ediliyor. Rusya geçici bir kriz olmaktan çıkarak uzun vadeli bir tehdit olarak görülüyor. Bu bağlamda savunma sanayi üretimi, mühimmat kapasitesi ve askeri koordinasyon konuları daha somut ve sert biçimde ele alınıyor. Avrupa'nın güvenlik refleksi kalıcı bir değişim içinde.

Medeniyet Söylemi ile Pratik Güvenlik Yaklaşımı Arasında Farklar

Rubio'nun medeniyet vurgusu, ittifakı değerler temelinde yeniden tanımlama çabası olarak görülüyor. Ancak Avrupa'nın önceliği daha pragmatik: silah üretimi, enerji güvenliği, askeri caydırıcılık ve ekonomik dayanıklılık. Bir taraf ideolojik çerçeve oluştururken, diğer taraf kapasite inşasına odaklanıyor. Bu iki yaklaşım şu aşamada çatışmıyor ancak öncelikleri farklılık gösteriyor.

Türkiye'nin Yeni Güvenlik Mimarisi İçindeki Konumu

Türkiye için esas soru, "medeniyet paketinin içinde miyiz?" değil; yeni güvenlik mimarisinde rolünün ne olacağıdır. Karadeniz dengesi, Ukrayna savaşı, Orta Doğu meseleleri, enerji ve ticaret koridorları ile NATO'nun güney kanadı başlıklarında Türkiye dışlanmıyor. Tartışma kültürel değil, tamamen jeopolitik boyutta gerçekleşiyor. Türkiye, çok eksenli dış politikasıyla Batı ilişkilerini sürdürürken alternatif kanalları açık tutuyor. Batı kimlik temelli bir daralma yaşarsa, Ankara jeopolitik alanını genişleterek karşılık verebilir.

Münih Konferansının Ana Mesajı

Konferans, dünyanın ideolojik bloklaşmadan çok güç siyasetinin geri dönüşüne sahne olduğunu gösterdi. Kurallar tartışma konusu, kurumlar sorgulanıyor ve güven zayıflamış durumda. Yeni dönemin anahtar kelimesi "medeniyet" değil, "güç" olarak öne çıkıyor. Ancak gücün sürdürülebilirliği tek bir faktöre bağlı: güven. Münih'te en yoğun tartışılan konu da bu oldu.

Önümüzdeki yıllarda transatlantik ilişkilerin yeniden tanımlanması, Avrupa'nın daha sert bir güvenlik mimarisi kurması ve Türkiye'nin bu yeni denklemde manevra alanını yeniden hesaplaması bekleniyor. Bu defa mesele retorikten çok, jeopolitik gerçeklik üzerine kurulacak.