Milli İstihbarat Akademisi (MİA), Almanya'nın Münih kentinde düzenlenen 62. Münih Güvenlik Konferansı'nda bir panel gerçekleştirdi. 1963'ten beri düzenlenen konferansın bu yılki ana teması "Yıkım Sürecindeki Küresel Düzen" olurken, MİA "Değişen Dünya Düzeninde Avrupa-Akdeniz İşbirliğini ve Avrupa Güvenliğini Yeniden Düşünmek" başlıklı paneliyle katkıda bulundu.

Panelde NATO ve Avrupa Birliği (AB) temsilcilerinin yanı sıra bölgeyle ilgili çalışan diplomatlar, uzmanlar ve iş insanları yer aldı. Tartışmalar, Avrupa güvenliği açısından Akdeniz'in artan önemini vurguladı. Akdeniz güvenliğinin Avrupa güvenliğinin merkezine taşınması gerektiği, bu doğrultuda atılacak adımlar ile karşılaşılan engeller ele alındı.

Avrupa Güvenliğinin Üçe Bölünmesi ve Türkiye'nin Stratejik Rolü

Panelde, değişen küresel şartlar nedeniyle Avrupa güvenliğinin kuzey, güney ve doğu hatlarında farklı önceliklere ayrıldığı belirtildi. Bu bağlamda NATO ve AB içindeki müttefiklerin bölgedeki rollerinin yanı sıra Türkiye'nin stratejik pozisyonu ve işlevi güvenlik ve istihbarat perspektifinden değerlendirildi.

Prof. Dr. Talha Köse'nin Değerlendirmeleri

MİA Başkanı Prof. Dr. Talha Köse, NATO ve Avrupalı aktörler arasında koordinasyon sorunlarına ve bunun Avrupa güvenliğinde yarattığı boşluklara dikkat çekti. Akdeniz coğrafyasının yeni dünya düzeninde ikinci planda algılandığını belirten Köse, Akdeniz güvenliğinin bugün daha merkezi bir yaklaşımla ele alınmasının zorunlu olduğunu vurguladı.

Köse, geçmişteki Akdeniz güvenliği girişimlerinin kapsayıcılık, esneklik eksikliği, paydaşlar arasındaki gerilimler ve kurumsal aksaklıklar nedeniyle hedeflerine ulaşamadığını ifade etti. Bu durumun terörle mücadele, enerji güvenliği, düzensiz göç, hibrit tehditler ve deniz güvenliği alanlarında çeşitli sorunlara yol açtığını belirtti.

Ayrıca Türkiye'nin son 20 yılda terörizm, düzensiz göç, enerji güvenliği ve insani krizlerin önlenmesinde önemli katkılar sağladığını, ancak karar mekanizmalarına hak ettiği şekilde dahil edilmediğini hatırlattı. Köse, Türkiye'nin etkili istihbarat diplomasisiyle bölgesel krizlerin tırmanmasını önlediğini, çok taraflı çözüm çabalarına destek vererek insani krizlerin hafifletilmesi, rehine takası ve kritik iletişimde rol oynadığını dile getirdi.

Diğer Uzmanların Görüşleri

MİA Dr. Öğretim Üyesi Merve Önenli Güven, bölgesel iş birliklerinin istihbarat paylaşımıyla tehditlerin önlenmesinde önemini vurguladı. Hibrit tehditlerle mücadelede ortak tehdit algısının gerekliliğine dikkat çeken Güven, ortak güvenlik perspektifiyle desteklenen iş birliklerinin somut örneklerle faydasını ortaya koydu. Ayrıca stratejik öngörünün nasıl tesis edileceğine dair bir model önerisi sundu.

Beykoz Üniversitesi Siyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Bölümü Öğretim Üyesi ve Bonn Üniversitesi İleri Güvenlik, Strateji ve Entegrasyon Çalışmaları Merkezi (CASSIS) Kıdemli Uzmanı Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, NATO ve AB'nin geçmişteki Akdeniz girişimleriyle günümüzdeki NATO Güney Komşuluğu gibi yeni iş birliklerini karşılaştırdı. Artan jeopolitik rekabetin bölgedeki zorlukları daha karmaşık hale getirdiğini belirtti.

Noi, Türkiye'nin NATO'nun askeri açıdan en etkin ordularından biri olarak hem Akdeniz hem de Avrupa güvenliğine katkılarının devam ettiğini ifade etti. Değişen NATO-AB iş birliği sürecinde, AB içinde inşa edilen güvenlik mimarisi kapsamında, AB üyesi olmayan bir NATO üyesi olarak Türkiye'nin Avrupa savunma mekanizmalarında yer almasının önemini vurguladı.

Bu bağlamda, Almanya Savunma Bakanı Boris Pistorius'un uluslararası düzen ve reform gerekliliği konusundaki değerlendirmeleri, paneldeki tartışmalarla paralellik gösterdi.