İzlanda, 2025 yılında ortalama sıcaklığın 5,2°C ile tarihindeki en yüksek seviyeye ulaşmasıyla rekor kırdı. İzlanda Meteoroloji Ofisi verilerine göre, bu sıcaklık 1991-2020 dönemi ortalamasından 1,1°C daha yüksek ve ölçümler başladığından beri kaydedilen en yüksek değer oldu.

Yıl boyunca sıcaklıklar özellikle ilkbahar aylarında ortalamanın oldukça üzerinde seyretti. Mayıs ortasında ise 10 gün süren bir sıcak hava dalgasıyla Egilsstaðir Havalimanı'nda sıcaklık 26,6°C'ye kadar yükseldi. Son 10 yılda ülkenin çoğunluğunda yıllık yağış miktarı ortalamanın altında kalmasına rağmen bazı bölgelerde 1991-2020 ortalamasının üzerine çıktı.

Artan Sıcaklıklar ve Nem Oranı

Atmosfer sıcaklığındaki her 1°C artış, havanın yaklaşık %7 daha fazla nem tutmasına olanak tanıyor. Bu durum, daha yoğun ve şiddetli yağış olaylarına yol açabiliyor. Ancak bilim insanları, küresel ısınmanın uzun vadede Kuzey Avrupa'da tam tersi bir etkiye neden olabileceği konusunda uyarıyor.

AMOC'un Yavaşlaması ve Buzul Çağı Endişesi

Atlas Okyanusu boyunca sıcak suyu kuzeye, soğuk suyu güneye taşıyan Atlantik Meridyen Devridaim Sirkülasyonu (AMOC) sisteminin yavaşlaması tehlikesi bulunuyor. Artan sıcaklıklar Arktik buzlarının erimesini hızlandırırken, Grönland buz tabakasından okyanusa akan eriyik sular AMOC'un işleyişini bozabilir.

Bilim insanları, AMOC'un çökmesinin Kuzey Avrupa'da bir "günümüz buzul çağı"nı tetikleyebileceği ve İzlanda gibi ülkeleri aşırı soğuk hava koşullarına sürükleyebileceği uyarısında bulunuyor. AMOC, yaklaşık 12 bin yıl önce sona eren son Buzul Çağı öncesinde de çökmüştü.

İzlanda Ulusal Güvenlik Konseyi, Eylül 2025'te AMOC'un potansiyel çöküşünü resmi bir güvenlik riski olarak ilan etti.

Olası Senaryolar ve İklim Modelleri

Kuzey Konseyi'nin 5 Şubat 2026 tarihinde yayımladığı rapora göre, AMOC çöküşü beklenen iklim değişikliği etkilerinden farklı ve kısmen ters sonuçlar doğurabilir. İklim modelleri, İzlanda'da kış mevsiminde sıcaklıkların -45°C gibi ekstrem soğuk değerlere düşebileceğini gösteriyor. Bu durum, ülkenin Viking Çağı'ndan bu yana ilk kez deniz buzlarıyla çevrili hale gelmesine neden olabilir.

İzlanda Meteoroloji Ofisi Genel Direktörü Hildigunnur Thorsteinsson, Washington Post'a yaptığı açıklamada "Bu durumda İzlanda baştan sona kocaman bir buza dönüşür" ifadelerini kullandı. Finlandiya Meteoroloji Enstitüsü'nden Araştırma Profesörü Aleksi Nummelin de AMOC'un kuzey bölge iklim sistemindeki kritik rolüne dikkat çekerek, sistemin zayıflaması veya çökmesi riskinin ciddiye alınması gerektiğini belirtti.

Önlemler ve Erken Uyarı Sistemleri

Rapor, karbon emisyonlarının azaltılması ve net negatif emisyon hedeflerine ulaşılması için güçlü önlemler çağrısında bulunuyor. Küresel sıcaklıkların sanayi öncesi seviyelerin 1,5°C üzerine çıkmasının AMOC için bir kırılma noktasını tetikleme riskini artırdığı vurgulanıyor.

Ayrıca araştırmacılar, küresel gözlemlerle model simülasyonlarını birleştiren bir AMOC erken uyarı sistemi kurulabilmesi için uzun vadeli finansman sağlanmasını talep ediyor. Bu sistemin politika yapım süreçlerine entegre edilerek hızlı aksiyon alınmasını mümkün kılması gerektiği belirtiliyor. Yeni AB Okyanus Yasası'nın bu koordinasyon çabalarına olanak tanıyabileceği ifade ediliyor.

Bu çalışma, 2024 yılında iklim bilimcilerin AMOC çökme riskinin daha önce göz ardı edilmiş olabileceğini belirten mektubunun ardından gerçekleştirildi. Ayrıca, iklim değişikliği ve kritik eşik riskleri üzerine yapılan araştırmalar, AMOC'un geleceği açısından önemli bilgiler sunuyor.