İsrail parlamentosu Knesset, İsraillilere yönelik cinayet işleyen Filistinlilere idam cezası öngören yasa tasarısını 30 Mart 2026 Pazartesi günü kabul etti. Bu karar, uzun süredir bu yönde çaba gösteren İsrail aşırı sağının önemli bir kazanımı olarak değerlendiriliyor.

Başbakan Binyamin Netanyahu da oylamaya katılarak yasa lehinde oy kullandı. Yeni düzenlemeye göre, Batı Şeria’da cinayet işleyen Filistinliler için asılarak idam cezası temel ceza olarak uygulanacak. Ayrıca İsrail mahkemeleri, kendi vatandaşlarına yönelik suçlarda idam veya müebbet hapis arasında karar verebilecek.

Yasa Geriye Dönük Uygulanmayacak

Yasa, geçmiş olaylara değil yalnızca gelecekteki vakalara uygulanacak. İnsan hakları örgütleri ve İsrailli aktivistler, yasayı "ırkçı ve sert" olarak nitelendirerek eleştirdiler. Hak savunucuları, idam cezasının Filistinli saldırganların caydırılmasında etkili olmayacağını belirtiyor. Ayrıca yasanın İsrail Yüksek Mahkemesi’nde hukuki itirazlarla karşılaşması bekleniyor.

Itamar Ben-Gvir’in Siyasi Zaferi

Yasa tasarısı, parlamentonun bahar tatiline girmeden birkaç gün önce kabul edildi. Bu gelişme, aşırı sağcıların uzun süredir yürüttüğü İsraillilere yönelik suçlarda cezaların ağırlaştırılması çabalarının sonucu olarak görülüyor. Tasarının öncüsü ve Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir için de önemli bir siyasi zafer sayılıyor. Ben-Gvir, oylama öncesinde ceketinin yakasına taktığı küçük bir ilmek sembolüyle idam cezasını desteklediğini göstermişti.

Yasanın kabulünden sonra Ben-Gvir, "Tanrı'nın yardımıyla bu yasayı tam olarak uygulayacağız ve düşmanlarımızı öldüreceğiz" ifadelerini kullandı. Ben-Gvir, bu yasanın parlamentoda son yıllarda geçirilen en önemli yasa olduğunu vurguladı.

Hukukçulardan ve Uluslararası Kurumlardan Eleştiriler

Birleşmiş Milletler, uluslararası insan hakları örgütleri ve İsrailli hukukçular yasa karşısında eleştirilerde bulundu. Yasa, İsrail mahkemeleri arasında hiyerarşi yarattığı ve idam cezasını sadece Yahudi vatandaşları öldüren Filistinlilere sınırladığı gerekçesiyle ayrımcılık olarak değerlendiriliyor.

Yasa kapsamında, yalnızca İsrail vatandaşı olmayan Filistinlilerin yargılandığı askeri mahkemelerde, terör eylemi sonucu İsraillileri öldürenlere idam verilecek. Bu mahkemeler sadece özel durumlarda cezayı müebbet hapse çevirebilecek. Öte yandan, İsrail vatandaşı olan Filistinliler dahil sivil mahkemelerde, devletin varlığını reddetme amacıyla işlenen cinayetlerde idam veya müebbet hapis cezası arasında seçim yapılabilecek.

İsrail Demokrasi Enstitüsü’nden Amichai Cohen, bu durumun açıkça ayrımcı olduğunu belirterek, "Bu yasa askeri mahkemelerin bulunduğu bölgelerde, yani Filistinlilerin yargılandığı alanlarda uygulanacak. İsrail mahkemelerinde ise sadece İsrail devletinin varlığını tehdit eden terör faaliyetlerinde geçerli olacak. Bu da Yahudilerin bu yasa kapsamında suçlanmayacağı anlamına geliyor" dedi.

Uluslararası Hukuk ve İnfaz Süreci

Cohen ayrıca, uluslararası hukuka göre İsrail parlamentosunun Batı Şeria'da yasal yetkisinin bulunmadığını hatırlattı. Ancak Netanyahu’nun koalisyonundaki birçok aşırı sağcı milletvekili Batı Şeria’nın ilhakını savunuyor.

Parlamentonun Ulusal Güvenlik Komitesi avukatı da görüşmelerde, tasarının uluslararası sözleşmelere aykırı olarak af imkanı tanımadığını vurguladı. Yasaya göre idam cezası kesinleştiği tarihten itibaren 90 gün içinde infaz edilecek.

İsrail hukukunda savaş zamanı casusluk, soykırım ve bazı terör suçları için teknik olarak idam cezası öngörülüyor ancak en son 1962’de Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann için uygulanmıştı. Yeni yasa ise 7 Ekim 2023 saldırılarına karışan ve şu anda gözaltında bulunan kişilere geriye dönük uygulanmayacak. Bu grup için ayrı bir ceza yasası hazırlanıyor. Bazı muhalif milletvekilleri ise idam cezasının gelecekteki rehine takası müzakerelerini zorlaştırabileceği endişesini taşıyor.