İran, Hürmüz Boğazı Altından Geçen İnternet Kablolarından Ücret Almayı Planlıyor

İran Devrim Muhafızları ile bağlantılı medya kuruluşları, Tahran yönetiminin Hürmüz Boğazı'ndan geçen denizaltı fiber optik kablolardan geçiş ücreti talep etme planlarını savunuyor. Bu strateji, İran'a küresel dijital altyapı üzerinden milyarlarca dolar kazandırabilir ve Batı ülkelerine karşı yeni bir baskı aracı olarak kullanılabilir.

Kablolardan Ücret Alınması Önerisi

Devrim Muhafızları bağlantılı Tasnim Haber Ajansı, İran’ın uluslararası konsorsiyumların sahip olduğu ve işlettiği bu kablolardan geçiş ücreti talep etmesinin, bakım hizmetleri sunmasının ve Google, Meta, Microsoft, Amazon gibi şirketlerin İran mevzuatına uygun faaliyet göstermesinin zorunlu kılınmasının önerildiğini aktardı.

İran Meclisi Sanayi Komisyonu üyesi Mostafa Taheri, bu ücretlerden elde edilebilecek potansiyel gelirin 15 milyar dolara ulaşabileceğini belirtti.

Veri Trafiğinin İzlenmesi ve Dijital Altyapının Önemi

Tasnim ve Fars Haber Ajansı, İran’ın bu kablolar üzerinden geçen veri trafiğini izleme kapasitesine sahip olabileceğini iddia etti. Bu altyapı, bulut hizmetleri, finansal mesajlaşma sistemleri (SWIFT dahil) ve küresel internet trafiğinin büyük bir bölümünü taşıyor.

Tasnim, Körfez ülkelerine hizmet veren en az yedi büyük iletişim kablosunun Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini bildiriyor. Bu kablolar arasında Asya, Avrupa ve Orta Doğu’daki veri merkezlerini bağlayan FALCON, GBI ve Gulf-TGN sistemleri yer alıyor.

Hukuki Durum ve Uluslararası Tepkiler

Bu önerilerin yasal dayanağı zayıf. İranlı medya kuruluşları, BM Deniz Hukuku Sözleşmesi'ne atıfta bulunarak, boğazın dar coğrafyasının deniz tabanını İran ve Umman’ın yetki alanına soktuğunu savunuyor. Ancak söz konusu sözleşme, uluslararası seyir ve iletişimin kesintisiz devamını sağlayan transit geçiş ilkesini içeriyor.

İran, UNCLOS'u imzalamış ancak onaylamamış durumda. Denizaltı kabloları uluslararası konsorsiyumlara ait olduğundan, bu kablolara ücret uygulanması veya denetlenmesi yönündeki girişimler uluslararası hukuk ve siyasi dirençle karşılaşabilir.

Devlet Kontrolü ve Dijital Erişim

Öneriler, İran’ın dijital altyapıyı bir devlet kontrolü aracı olarak görmesinin devamı niteliğinde. Savaş başlamadan önce şubat ayında İran, ülke çapında protestolar sırasında halkın küresel internete erişimini kısıtlamıştı.

NetBlocks verilerine göre, internet kesintisi bu hafta 76. gününe girdi. Hükümet destekli erişim modelleri ise açık bağlantı yerine gözetim, yolsuzluk ve dolandırıcılık riskleri yaratıyor.

İran İletişim Bakanı, Nisan ayında yaklaşık 10 milyon kişinin istikrarlı dijital erişime ihtiyaç duyduğunu ve kesintilerin işletmelere günlük 600 milyar tümen zarar verdiğini kabul etti.

Stratejik Önemi ve Bölgesel Gelişmeler

Hürmüz Boğazı, İran ile Umman arasında yaklaşık 22 kilometre genişliğinde dar bir geçiş noktası. Normal koşullarda, dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının yaklaşık beşte biri bu boğazdan geçiyor.

İran, savaşın başlamasıyla ticari gemi trafiğine fiilen engel oldu ve enerji fiyatları hızlı yükseldi. ABD Donanması ise 13 Nisan’da İran limanlarına yönelik kendi ablukasını başlattı. 8 Nisan’dan itibaren yürürlükte olan ateşkes ise kırılganlığını sürdürüyor. Eski ABD Başkanı Donald Trump, bu hafta ateşkesin devam etme olasılığını "yüzde bir" olarak değerlendirdi.

Bu gelişmeler, İran'ın Hürmüz Boğazı geçiş koşullarını yeniden belirlemesi ve Beyaz Saray'dan İran'a Hürmüz Boğazı uyarısı gibi bölgesel ve uluslararası tepkilerle yakından bağlantılıdır.