İran, savaşın gölgesinde derinleşen ekonomik sorunlarla mücadele ederken, şimdiye kadar çıkarılan en yüksek değerli banknotu tedavüle sundu. Başkent Tahran'daki bankalar, yaklaşık 7 dolar değerindeki 10 milyon riyallik yeni banknotları dağıtmaya başladı.

Savaş kaynaklı belirsizlik sebebiyle elektronik ödeme sistemlerinin çökebileceği endişesi yaşayan İranlılar, ATM'lere akın etti. Kentte uzun kuyruklar oluştu ve birçok bankamatikte nakit hızla tükendi. Bankalar ise müşterilerine sınırlı miktarda para vermek zorunda kalınca halkın kaygıları arttı.

İran Para Biriminden Dört Sıfır Kaldıracak

İran önümüzdeki beş yıl içinde para birimindeki dört sıfırı silmeyi planlıyor. Bu adım, finansal işlemlerin kolaylaştırılması ve para basma maliyetlerinin azaltılması amacıyla atılıyor. Yeni tedavüle sunulan 10 milyon riyallik banknotta son dört sıfır silik şekilde yer alıyor ve "1.000" rakamı kalın harflerle öne çıkarılıyor.

2019'dan beri basılan tüm yeni banknotlarda uygulanan bu tasarım, halkın geçiş sürecini sorunsuz yapabilmesi için özel olarak geliştirildi. Böylece riyalde hem görsel hem de sayısal anlamda önemli bir dönüşüm yaşanıyor; eski paralar tedavülden kalkarken yeni banknotlar modern İran ekonomisinin simgesi olmaya başlıyor.

Vatandaşların Nakit İhtiyacı Artıyor

80 yaşındaki Tahran sakini Maryam, "Bir saat sıra bekledim ve görevli bana sadece 10 milyon riyal verebileceğini söyledi. Ancak itiraz edip param olmadığını ve nakit paraya ihtiyacım olduğunu belirttim. Bunun üzerine 30 milyon riyal verdiler," dedi. Maryam, "Çok olmasa da banka kartlarım çalışmayı bırakırsa birkaç gün idare etmeme yardımcı olur" ifadelerini kullandı.

Yeni Banknot Tasarımı ve Önemi

Yeni pembe banknotun ön yüzünde Yezd Cami-i Kebir, arka yüzünde ise Bam Kalesi yer alıyor. Financial Times'ın haberine göre, Şubat ayında piyasaya sürülen 5 milyon riyallik banknotu geride bırakarak ülkenin en yüksek değerli banknotu haline geldi.

Merkez Bankası Nakit Erişimi Sağlamayı Hedefliyor

İran Merkez Bankası, yeni düzenlemenin "halkın nakde erişimini sağlamak" amacı taşıdığını açıkladı. Ancak uygulamadaki durum farklı. Özellikle savaşın başlamasıyla nakit akışında yaşanan sorunlar, bankacılık sistemine olan güveni zedeliyor.

Ekonomik baskılar sadece finans sektörüyle sınırlı kalmıyor. Bank Sepah’ın bir binasının füze saldırısıyla hedef alınması, altyapıya yönelik tehditlerin de varlığını gösterdi. ABD ve İsrail'in saldırılarıyla artan baskı, yaptırımlar ve yüksek enflasyonla mücadele eden ekonomiyi daha kırılgan hale getirdi.

Enflasyon ve Ekonomik Zorluklar

Resmi verilere göre yıllık enflasyon yüzde 47,5 seviyesine çıktı. Gıda ve içecek fiyatlarındaki artış ise yüzde 100'ü aştı. Hükümetin sübvansiyonları kaldırmasının ardından devreye giren gıda kuponu sistemi, 80 milyonluk nüfusun temel ihtiyaçlarını karşılamakta yetersiz kalıyor.

İran para birimi riyal, son bir yıl içinde ciddi değer kaybı yaşadı. Savaş öncesinde dolar karşısında tarihi düşük seviyelere inen riyal, son günlerde sınırlı bir toparlanma gösterdi. Tahran’daki bir döviz tüccarı durumu şöyle özetliyor: "Sadece mülk ya da araba satarak paralarını riyal olarak tutmak istemeyenler döviz alıyor. Öte yandan arz da oldukça azaldı. Bu koşullarda sadece acil paraya ihtiyacı olanlar dövizlerini satıyor."

Kriz Derinleşiyor

Savaşın dördüncü haftasına girilirken İran’daki ekonomik tablo giderek kötüleşiyor. Yeni banknotların piyasaya sürülmesine rağmen artan güvensizlik ve derinleşen kriz, nakit akışının ötesinde büyük bir kırılmanın işareti olarak görülüyor.