Hafta içinde en önemli gelişme, ABD ile İran arasında ateşkesin ilan edilmesiydi. Ancak İsrail'in bölgede saldırgan tutumunu durdurmak mümkün olmadı. ABD yönetiminin sakin olun çağrılarına rağmen, İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları devam ediyor. Bu durum, ateşkesin geleceği hakkında soru işaretleri doğuruyor.

İsrail'in Bölgedeki Rolü ve Gerilim

İsrail'in Orta Doğu'da bir çatışmaya ihtiyacı olduğu açık. Kuruluşundan beri uyguladığı "komşuyu komşuya kırdırma" stratejisiyle kendisine güvenli bir coğrafya yaratmaya çalışıyor. İran savaşıyla tetiklenmesi amaçlanan Sünni-Şii gerilimi, ABD'nin Körfez ülkelerini İran misillemelerine karşı yalnız bırakmasıyla bu devletleri İsrail ile daha yakın iş birliğine itebilir.

7 Ekim öncesinde Abraham Anlaşmaları'nın etkisi hissediliyordu. İran savaşı bu ticari bağların askeri bir ittifaka dönüşmesine zemin hazırlayabilir. Özellikle Suudi Arabistan ve Katar için olmasa da bölgede diğer ülkeler İsrail'e daha fazla yaklaşabilir. İsrail, İslam ülkeleri arasına nifak tohumları ekiyor.

İran Karşıtı Koalisyon ve Bölgesel Dinamikler

Yakın dönemde dikkat edilmesi gereken noktalardan biri, İsrail öncülüğündeki İran karşıtı koalisyona hangi ülkelerin katılmaya istekli olacağıdır. Siyasi boyut böyle şekillenirken, halklar da İran düşmanlığı üzerinden yönlendirilmeye çalışılıyor. Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanmalar ve ekonomik sarsıntılar, mezhepsel nefreti tetikleyebilecek unsurlar olarak kullanılıyor.

Tahran, Şii nüfusa sahip Bahreyn gibi ülkelerde toplumsal kırılmaları kışkırtabilir. İsrail ise istikrarsızlığı yakalayabildiği her noktada pozisyon alıyor. Bu strateji, Gazze'nin yok edilmesi, Batı Şeria'nın İsrailleştirilmesi, Kudüs'ün işgalinin derinleşmesi ve Lübnan'ın Gazze'ye dönüşmesi çabalarına ortak tepki oluşmasını engelliyor.

ABD'deki Toplumsal Gerilim ve 1861 Yansımaları

ABD ve İran, ateşkesi zafer olarak duyurdu. Ancak dünya, ABD'nin bu savaştan ne kazandığı konusunda tereddüt içinde. Trump'a göre savaş öncesi kapalı olan Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması önemli bir kazanım. Küresel ekonomiye etkisi ise en az 400 milyar dolar olarak hesaplanıyor. ABD yönetimi, uzun vadeli zararın telafisi için bütçede 1,5 trilyon dolar seviyesinde tahmin yapıyor.

Trump'ın "savaşlara son" sloganı, 40 günlük savaş sürecinde büyük yara aldı. Özellikle Trump'a oy veren kırsal kesimin desteği tarihinin en düşük seviyelerine geriledi. Önümüzdeki ara seçimlerde bu durumun değişmesi zor görünüyor.

1861-1865 yılları arasında gerçekleşen Amerikan İç Savaşı, o dönemde yüzeyde toprak mücadelesi olarak görülse de aslında iki farklı medeniyet tasavvuru, ekonomik model ve ahlaki evrenin çatışmasıydı. Günümüzde ABD’de Cumhuriyetçiler ile Demokratlar arasındaki sert kutuplaşma, eyaletlerin federal hükümete karşı direnişi ve toplumsal huzursuzluklar, 1860'lardaki bölünmelerin halen sürdüğünü gösteriyor.

Bugün Amerikan toplumunda 1860'ların ruhu sokaklarda dolaşıyor. Siyasal değil, aynı zamanda fiziksel ve ruhsal anlamda bölünmüşlük göze çarpıyor. Black Lives Matter hareketleri, iç savaşın bitiremediği ırksal adaletsizliklerin devam ettiğini ortaya koyuyor. Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza birimi (ICE) operasyonlarına karşı bazı eyaletlerin federal otoriteyle çatışması, eyalet hakları krizinin güncel bir yansıması olarak görülüyor.

Küresel Krizlerin ve Ekonomik Baskıların Etkileri

Küresel krizler, ABD’deki iç bölünmeyi daha da artırıyor. Gazze protestoları, üniversiteler ve şehir merkezlerinde kuşaklar arası ve ideolojik uçurumları derinleştiriyor. İran savaşının neden olduğu enerji maliyetlerindeki artış ve enflasyon, ekonomik darboğaz yaratarak halkın sisteme olan güvenini zedeliyor.

Enflasyonun alım gücünü düşürdüğü bir ortamda, merkezi otoriteye yönelik "Not My King" (Benim Liderim Değil) gibi sistem karşıtı çıkışlar, toplumsal sözleşmenin ne kadar kırılgan olduğunu gözler önüne seriyor. İnsanlar artık, tıpkı 1861 öncesinde olduğu gibi, çözümün "birlikte olmak" değil "ayrılmak" olduğuna inanıyor.

1861'in hayaletleri, Washington koridorlarından sosyal medya akışlarına kadar her yerde yeniden canlanıyor. Belki de ABD'nin İran rejimini yıkma amacıyla başlattığı bu savaş, gerileme ve dağılma sürecinin başlangıcı olabilir.