ABD ile İsrail arasında devam eden çatışmalar 37. gününe girerken, savaş büyük bir çıkmaza sürüklenmiş durumda. ABD'nin operasyonel hedefi, İran'ın nükleer silah geliştirmesini engellemek ve balistik füzelerini ortadan kaldırmak olarak açıklanmış, ayrıca İsrail yönetiminin devrilmesi arzusunun da bulunduğu belirtilmişti.

Ancak Tahran yönetimi, nükleer silah üretmediğine dair açıklamalarına rağmen başlatılan saldırılar, lider kadroda ölümlere yol açsa da, önemli bir sonuç ortaya koymadı ve iki ülkenin de imajını olumsuz etkiledi.

Askeri Başarısızlığın Nedenleri

İran, hava savunma sistemlerini dağlık bölgelerde ve yeraltı tesislerinde korumayı başardı. Füze rampalarının bir kısmı yok edilse de, İsrail ve Körfez'deki ABD üslerine yönelik operasyonlarda herhangi bir kesinti yaşanmadı. Saldırılarda azalma beklenirken, daha yoğun bombardımanlar gerçekleşti.

İsrail'in hava savunma kapasitesi zayıfladı. Savaşın başında Başbakan Netanyahu'yu eleştirmeyen muhalifler, gün geçtikçe durumdan bıkmış durumda. Sürekli çalan sirenler, altyapıya verilen zarar ve halkın savunmasız hissetmesi İsrail'in aleyhine işliyor.

ABD ve İsrail İçindeki Tepkiler

Trump yönetimi benzer sorunlarla karşı karşıya. İç Güvenlik Bakanı Kristi Noem ve Adalet Bakanı Pam Bondi'nin görevden alınması, savaşın Epstein skandalı nedeniyle başladığı iddialarını güçlendirdi. MAGA hareketi içinden bile Trump'a "Neden İsrail için savaşıyoruz?" şeklinde eleştiriler yükseliyor.

Trump, "Barış getiren başkan" imajından uzaklaşırken, "Önce Amerika" politikasıyla çelişen hareketleri nedeniyle yoğun eleştiri alıyor.

İran İçindeki Sosyolojik ve İdeolojik Dinamikler

İran rejiminin devrilmemesinde askeri etkenlerin yanı sıra ideolojik ve sosyolojik sebepler de bulunuyor. İran muhalefeti yeterince örgütlenmiş değil ve büyük ölçüde, İsrail'in açık destek verdiği Rıza Pehlevi'nin yönetimi devralmasını istemiyor. Ülkelerinin bombalanmasını destekleyen bir lider adayı halkta kabul görmüyor.

ABD'de yaşayan muhalifler, böyle bir değişiklik olsa bile yeni ordunun envanterinin kalmayacağı ve vatan savunmasında sorun yaşanacağı, bunun da yeni bir iç savaşa yol açabileceği endişesini taşıyor.

Halkın Rejime Bağlılığı Artıyor

Sivil bölgelerin hedef alınması, köprülerin, üniversitelerin ve tarihi eserlerin vurulması halkı kenetleyen başka bir faktör. Bu durum, savaşın rejime değil, İran halkının tamamına yönelik olduğu algısını güçlendiriyor.

NATO'nun saldırıları desteklememesi, ölüm-kalım savaşı algısının oluşması ve dış müdahalenin İran içinde karşılık bulmaması da önemli etkenler arasında yer alıyor.

Alternatif Eksikliği ve Güvenlik Önlemleri

Ayrıca, İran muhalefetinin Pehlevi dışında anlamlı bir alternatif sunamaması, örgütlü hareket edememesi ve güvenlik önlemleri, ABD-İsrail ittifakını Türkiye'nin başlangıçta önerdiği "anlaşma" masasına hızla yönlendiriyor.

Bu gelişmeler, Türkiye'nin bölgedeki diplomasi ve denge çabaları ile bağlantılıdır.